- Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης αναδεικνύει ότι δεν έχει σημασία μόνο το πόσες ώρες περνάμε καθισμένοι, αλλά και το πώς κατανέμεται αυτός ο χρόνος. Κάθε επιπλέον ώρα συνεχόμενης, αδιάλειπτης καθιστικής ζωής σχετίζεται με αύξηση 9% στον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο.
- Η έρευνα, που αξιοποίησε δεδομένα από 91.292 εθελοντές, έδειξε πως όσοι συγκέντρωναν περισσότερο χρόνο σε παρατεταμένη καθιστική ζωή είχαν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου γενικότερα, ειδικά τύπων που συνδέονται με την παχυσαρκία και τον διαβήτη τύπου 2.
- Το «αντίδοτο» βρίσκεται στην αντικατάσταση μόλις μίας ώρας παρατεταμένης καθιστικής ζωής την ημέρα με ελαφριά σωματική δραστηριότητα, όπως απλές δουλειές του σπιτιού ή μικρές κινήσεις. Αυτό μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο κατά 12%.
Μια νέα μελέτη ρίχνει φως σε κάτι που πολλοί από εμάς δεν είχαμε σκεφτεί ποτέ: δεν έχει σημασία μόνο το πόσες ώρες περνάμε κολλημένοι σε μια καρέκλα μέσα στη μέρα, αλλά και το πώς κατανέμεται αυτός ο χρόνος. Σύμφωνα με τα ευρήματα, κάθε επιπλέον ώρα συνεχόμενης, αδιάλειπτης καθιστικής ζωής σχετίζεται με αύξηση 9% στον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο.
Πίσω από την έρευνα βρίσκεται ο Frederick Ho από το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, μαζί με την ομάδα συνεργατών του. Η δουλειά τους δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό ανοιχτής πρόσβασης PLOS Medicine.
Γιατί έχει τεράστια σημασία το πώς (και όχι μόνο το πόσο) κάθεσαι
Ως καθιστική συμπεριφορά ορίζεται κάθε στιγμή που κάποιος κάθεται, ξαπλώνει ή είναι ξαπλωμένος ενώ βρίσκεται σε εγρήγορση – είτε αυτό συμβαίνει στο γραφείο μπροστά από μια οθόνη, στο τιμόνι του αυτοκινήτου είτε το βράδυ στον καναπέ.
Ήδη γνωρίζαμε από παλιότερες έρευνες ότι οι πολλές ώρες ακινησίας συνδέονται με χειρότερη υγεία. Αυτό που έλειπε, όμως, ήταν η διάκριση ανάμεσα σε μια συνεχόμενη καθιστική περίοδο και σε μια ισόποση διάρκεια που όμως διακόπτεται τακτικά από λίγη κίνηση. Και τι που, κακά τα ψέματα, οι περισσότερες οδηγίες υγείας δεν λάμβαναν υπόψη μέχρι τώρα.
91.000 εθελοντές στο μικροσκόπιο της UK Biobank
Πώς δούλεψαν λοιπόν οι ερευνητές; Η ομάδα αξιοποίησε δεδομένα από 91.292 ανθρώπους που συμμετέχουν στη βρετανική βιοτράπεζα UK Biobank. Οι συμμετέχοντες φόρεσαν ειδικές συσκευές καταγραφής δραστηριότητας για μία εβδομάδα, και στη συνέχεια η υγεία τους παρακολουθήθηκε για σχεδόν 12,5 χρόνια κατά μέσο όρο.
Για να ξεχωρίσουν τα δύο μοτίβα, οι επιστήμονες έθεσαν συγκεκριμένα κριτήρια: ως «παρατεταμένη» θεωρήθηκε η καθιστική συμπεριφορά που κρατούσε τουλάχιστον 30 λεπτά χωρίς καμία διακοπή (δηλαδή το 90% εκείνου του διαστήματος περνούσε σε απόλυτη ακινησία). Αντίθετα, ως «διακοπτόμενη» ορίστηκε η καθιστική ζωή που γινόταν σε μικρότερα κομμάτια ή που «σπαζόταν» από κίνηση σε ποσοστό πάνω από 10%.
Η αδιάλειπτη καθιστική ζωή αυξάνει τον κίνδυνο κατά 9%
Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα. Όσοι συγκέντρωναν περισσότερο χρόνο σε παρατεταμένη, αδιάλειπτη καθιστική ζωή είχαν αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο κατά 9%. Το ίδιο γκρουπ είχε επίσης μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσει καρκίνο γενικότερα, με έμφαση σε τύπους που συνδέονται άμεσα με την παχυσαρκία (όπως ο καρκίνος του οισοφάγου, του ήπατος, των νεφρών, του παγκρέατος, του παχέος εντέρου, του μαστού, των ωοθηκών και του θυρεοειδούς), αλλά και σε καρκίνους που σχετίζονται με τον διαβήτη τύπου 2.
Στον αντίποδα, η καθιστική ζωή που διακοπτόταν τακτικά συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο σε όλα τα αποτελέσματα που εξετάστηκαν – ακριβώς το αντίστροφο μοτίβο.
Το «αντίδοτο»: Απλές δουλειές του σπιτιού και λίγα βήματα
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και ενθαρρυντικά ευρήματα είναι ότι δεν χρειάζεται να λιώνεις με τις ώρες στο γυμναστήριο για να δεις όφελος. Αντικαθιστώντας μόλις μία ώρα παρατεταμένης καθιστικής ζωής την ημέρα με ελαφριά σωματική δραστηριότητα, ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο μειωνόταν κατά 12%.
Τι εννοούμε όμως με τον όρο ελαφριά δραστηριότητα; Μιλάμε για απλές, καθημερινές κινήσεις: λίγα βήματα μέσα στο σπίτι ή στο γραφείο (ναι, ακόμα και το να σηκωθείς για να φτιάξεις έναν καφέ ή να πας μέχρι το διπλανό γραφείο μετράει), μερικές δουλειές του σπιτιού, ή απλώς το να σηκωθείς όρθιος για λίγα λεπτά.
Αυτές οι μικρές παύσεις φαίνεται πως είναι αρκετές για να βοηθήσουν τον οργανισμό να ρυθμίσει το σάκχαρο, τα λιπίδια και άλλες μεταβολικές λειτουργίες που «κοιμούνται» όταν μένουμε ακίνητοι για πολλή ώρα. Οι ερευνητές εξηγούν ότι το εύκημα αυτό έχει απόλυτο βιολογικό νόημα, καθώς εργαστηριακά πειράματα έχουν δείξει ότι τα σύντομα διαλείμματα κίνησης βελτιώνουν άμεσα τις μεταβολικές αντιδράσεις του σώματος.
Τι πρέπει να κρατάμε υπόψη (Οι περιορισμοί της μελέτης)
Φυσικά, όπως σε κάθε επιστημονική έρευνα, υπάρχουν ορισμένα σημεία που πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί. Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν μια άμεση σχέση αιτίου-αποτελέσματος. Επιπλέον, οι συμμετέχοντες προέρχονταν αποκλειστικά από την UK Biobank, μια ομάδα εθελοντών που τείνει να είναι πιο υγιής και δραστήρια σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, κάτι που περιορίζει τη γενίκευση των συμπερασμάτων.
Επίσης, οι συσκευές φορέθηκαν μόνο για επτά ημέρες, οπότε δεν είναι 100% σίγουρο ότι αποτυπώνουν πιστά τις μακροχρόνιες συνήθειες μιας ζωής, ενώ οι ερευνητές δεν είχαν τρόπο να γνωρίζουν τον ακριβή λόγο για τον οποίο κάποιος καθόταν (αν π.χ. δούλευε, οδηγούσε ή απλώς χαλάρωνε).
Πώς μεταφράζεται αυτό στην πράξη;
Παρά τους περιορισμούς, το μήνυμα της μελέτης είναι ένα ηχηρό καμπανάκι: η έντονη άσκηση από μόνη της δεν αρκεί για να «καθαρίσουμε». Κάποιος μπορεί να πηγαίνει γυμναστήριο το πρωί, αλλά αν περνάει το υπόλοιπο 8ωρο κολλημένος σε μια καρέκλα γραφείου χωρίς να κουνιέται ρούπι, εξακολουθεί να ρισκάρει.
Το μυστικό δεν είναι να πετάξουμε την καρέκλα ή τον καναπέ, αλλά να μάθουμε να «σπάμε» την ακινησία. Αξίζει να εντάξουμε στη μέρα μας τακτική κίνηση χαμηλής έντασης. Οι ίδιοι οι ερευνητές σημειώνουν πως οι σημερινές οδηγίες υγείας εστιάζουν υπερβολικά στη μέτρια ή έντονη άσκηση, ενώ η ελαφριά κίνηση έχει τη δική της, υποτιμημένη αξία. Στόχος για το μέλλον είναι να περάσουμε σε πιο εξατομικευμένες στρατηγικές, που θα μας δείχνουν πώς να προστατεύουμε το σώμα μας έξυπνα και απλά κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Σημαντική σημείωση: Το περιεχόμενο αυτού του άρθρου βασίζεται σε επιστημονική έρευνα και έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί, ούτε υποκαθιστά ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Για οποιοδήποτε θέμα αφορά την υγεία σας, επικοινωνείτε πάντα με τον προσωπικό σας γιατρό ή έναν εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
