Οι πλανήτες του ηλιακούς μας συστήματος είναι αρκετά γνωστοί, όμως πέρα από τα σύνορα της γειτονιάς μας, θα βρούμε κάθε λογής πλανήτες. Αυτοί είναι σε διαφορετικά σχήματα και μεγέθη, που όμως εμπίπτουν σε ορισμένες κατηγορίες, στην πλειοψηφία τους. Έτσι, έχουμε τους τεράστιους θερμούς γίγαντες, υπερ-γαίες που είναι σαν τη Γη αλλά λίγο μεγαλύτεροι, πλανήτες σαν τον Ποσειδώνα με αέρια ατμόσφαιρα και βραχώδη πυρήνα, όπως επίσης και μικρούς πλανήτες σαν τη Γη, που έχουν πυριτικό άλας ή νερό. Τώρα όμως, βρήκαμε έναν πλανήτη (L 98-59 d) που δεν είναι συνηθισμένος, ούτε μπορεί να μπει σε κάποια από τις γνωστές κατηγορίες.
Με την βοήθεια του James Webb Space Telescope, οι επιστήμονες πιστεύουν πως βρήκαν έναν νέο τύπο λιωμένου εξωπλανήτη, με πτητικά αέρια στην ατμόσφαιρά του, ενώ έχει και έναν μόνιμο ωκεανό μάγματος. Ο εξωπλανήτης έχει το όνομα L 98-59 d, που στο παρελθόν τον είχαμε ταξινομήσει σαν υπερ-Γη ή υπο-Ποσειδώνα, κάτι που από ότι φαίνεται δεν ισχύει.
Αυτό δείχνει πως μάλλον οι κατηγορίες που έχουμε για να περιγράψουμε πλανήτες, είναι περιορισμένη και πολύ απλή, για να περιγράψουν όλους τους πλανήτες του σύμπαντος.
«Ενώ αυτός ο λιωμένος πλανήτης είναι απίθανο να υποστηρίξει ζωή, αντανακλά την ευρεία ποικιλομορφία των κόσμων που υπάρχουν πέρα από το Ηλιακό Σύστημα. Μπορούμε τότε να αναρωτηθούμε: ποιοι άλλοι τύποι πλανητών περιμένουν να αποκαλυφθούν;», δήλωσε ο Harrison Nicholls, από το τμήμα φυσικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και επικεφαλής της νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Nature Astronomy.
Ο νέος κόσμος, L 98-59 d
Ο L 98-59 d βρίσκεται σε ένα αστρικό σύστημα που περιστρέφεται γύρω από ένα μικρό, ψυχρό αστέρι, μαζί με άλλους τέσσερις πλανήτες. Το d στο όνομά του υποδηλώνει πως είναι ο τέταρτος πλανήτης από το άστρο. Ο πλανήτης έχει διπλάσια μάζα από την Γη, ενώ βρίσκεται μόνο περίπου 35 έτη φωτός μακριά μας.
Η ανακάλυψή του έγινε πρώτη φορά το 2019, όμως οι επόμενες παρατηρήσεις του James Webb το 2024, έδειξαν πως έχει αφθονία σε διοξείδιο του θείου και άλλα θειούχα αέρια, στην ατμόσφαιρά του. Έτσι, η ομάδα επιστημόνων θέλησε να ανακατασκευάσει την ιστορία του πλανήτη, βρίσκοντας την εξέλιξή του από την γέννησή του μέχρι σήμερα.
Αυτό έγινε μέσω προσομοιώσεων, που είναι ένα τεράστιο όπλο στα χέρια των επιστημόνων. Αυτές έδειξαν πω το υπεριώδες φως από το άστρο του, πυροδοτεί αντιδράσεις χημικής ανταλλαγής μεταξύ του λιωμένου εσωτερικού του πλανήτη και της ατμόσφαιράς του. Ο ωκεανός μάγματος λειτουργεί ως μια απίστευτα μεγάλη αποθήκη, που αποθηκεύει και απελευθερώνει διοξείδιο του θείου στην ατμόσφαιρα. Φυσικά, λίγο πολύ όλοι έχουμε μιλήσει θείο κάποια στιγμή και είναι γνωστή η έντονη δυσοσμία του, που θυμίζει σάπια αυγά και πρωκτικά αέρια.
Αυτός ο συνδυασμός των πτητικών αερίων στο εσωτερικό και τις ατμοσφαιρικής χημείας που πυροδοτείται από την υπεριώδη ακτινοβολία, εξηγεί και τις περίεργες ιδιότητες του πλανήτη. Πρόκειται για αυτές τις ιδιότητες που τον διαφοροποιούν από τους άλλους τύπους πλανητών.
«Αυτό που είναι συναρπαστικό είναι ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε υπολογιστικά μοντέλα για να αποκαλύψουμε το κρυμμένο εσωτερικό ενός πλανήτη που δεν θα επισκεφτούμε ποτέ», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Raymond Pierrehumbert, καθηγητής φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και συν-συγγραφέας της μελέτης. «Αν και οι αστρονόμοι μπορούν να μετρήσουν το μέγεθος, τη μάζα και τη σύνθεση της ατμόσφαιρας ενός πλανήτη μόνο από μακριά, αυτή η έρευνα δείχνει ότι είναι δυνατό να ανακατασκευάσουμε το μακρινό παρελθόν αυτών των εξωγήινων κόσμων – και να ανακαλύψουμε τύπους πλανητών που δεν έχουν αντίστοιχο στο δικό μας Ηλιακό Σύστημα».
Μόλις εμφανίστηκε μια νέα κατηγορία πλανητών
Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις, ο L 98-59 d μάλλον ξεκίνησε σαν ένας υπο-Ποσειδώνιος πλανήτης. Όσο περνούσαν όμως δισεκατομμύρια χρόνια από τη δημιουργία του, αυτός άρχισε σταδιακά να συρρικνώνεται, καθώς ψυχόταν όλο και περισσότερο και έχανε μέρος της ατμόσφαιράς του.
Vodafone: Απεριόριστα data για 10 ημέρες στη κινητή
Θα περίμενε κανείς πως η ατμόσφαιρα του πλανήτη θα έπρεπε να είχε χαθεί με την πάροδο του χρόνου, λόγω της ακτινοβολίας από το άστρο που τον φιλοξενεί. Όμως, ο ωκεανός μάγματος του πλανήτη, συνεχίζει να παράγει πυκνή και πλούσια σε υδρογόνο ατμόσφαιρα, και αέρια που περιέχουν θείο, δημιουργώντας τον περίεργο πλανήτη που βλέπουμε σήμερα.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ο L 98-58 d είναι το πρώτο μέλος ενός ευρύτερου πληθυσμού πλανητών, με παρόμοια χαρακτηριστικά, όπως αφθονία αερίων με βάση το θείο. Φυσικά θα χρειαστούν πολλές περισσότερες παρατηρήσεις ώστε να κατανοηθεί ο πλανήτης και άλλοι παρόμοιοι με αυτόν. Μπορεί να έχουμε μια νέα κατηγορία πλανητών, όμως πάντα υπάρχει και η πιθανότητα να είναι ένας πιο συνηθισμένος πλανήτης από ότι φαίνεται από τα πρώτα στοιχεία.
Το μόνο σίγουρο είναι πως οι ουσίες που ανιχνεύουμε στον L98-59 d έχει πολύ άσχημη μυρωδιά.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Nature Astronomy.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
