- Σήμερα, μια ειδική ομάδα εργασίας της NASA καλείται να πάρει μια κρίσιμη απόφαση για το μέλλον του τηλεσκοπίου Hubble, εξετάζοντας την παράταση της λειτουργίας του ή την ελεγχόμενη πτώση του στον ωκεανό.
- Εκτοξευμένο το 1990, το Hubble παραμένει ενεργό για 36 χρόνια, έχοντας πραγματοποιήσει πάνω από 1,7 εκατομμύρια παρατηρήσεις και τροφοδοτώντας σχεδόν 23.000 επιστημονικά άρθρα.
- Παρά την έλευση του James Webb, το Hubble παραμένει μοναδικό στην παρατήρηση στο οπτικό και υπεριώδες φάσμα, λειτουργώντας συμπληρωματικά και όχι ως περιττό εργαλείο.
Για περισσότερα από τρία χρόνια, το τηλεσκόπιο Hubble κινείται σε τροχιά γύρω από τη Γη με ταχύτητα 27.000 χιλιομέτρων την ώρα, στέλνοντας δεδομένα που αναμόρφωσαν την επιστήμη της κοσμολογίας. Σήμερα, μια ειδική ομάδα εργασίας της NASA καλείται να πάρει μια κρίσιμη απόφαση: θα γίνει προσπάθεια να παραταθεί η λειτουργία του ή το πιο αναγνωρίσιμο διαστημικό τηλεσκόπιο της ανθρωπότητας θα οδηγηθεί σε ελεγχόμενη πτώση στον ωκεανό;
Ένα τηλεσκόπιο που άντεξε στον χρόνο
Το Hubble εκτοξεύτηκε στις 24 Απριλίου 1990 με το διαστημικό λεωφορείο Discovery. Αν και ο αρχικός του σχεδιασμός προέβλεπε διάρκεια ζωής μόλις 15 ετών, 36 χρόνια μετά παραμένει ενεργό και λειτουργικό σε ύψος 540 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Space Telescope Science Institute (STScI), το Hubble έχει πραγματοποιήσει πάνω από 1,7 εκατομμύρια παρατηρήσεις, παράγοντας περισσότερα από 150 terabytes δεδομένων. Οι ανακαλύψεις του έχουν τροφοδοτήσει σχεδόν 23.000 επιστημονικά άρθρα, τα οποία έχουν συγκεντρώσει πάνω από 1,5 εκατομμύριο αναφορές (citations) σε άλλες ακαδημαϊκές μελέτες. Συνολικά, περισσότεροι από 29.000 αστρονόμοι από 40 χώρες έχουν βασιστεί στο τηλεσκόπιο για τις έρευνές τους.
Η μακροζωία του δεν ήταν αυτονόητη. Το 1993, η NASA οργάνωσε μια από τις πιο δύσκολες και ρισκαδόρικες αποστολές συντήρησης στο διάστημα. Οι αστροναύτες εγκατέστησαν το σύστημα COSTAR —ένα είδος «διαστημικών γυαλιών»— προκειμένου να διορθώσουν ένα κατασκευαστικό σφάλμα στο κύριο κάτοπτρο του τηλεσκοπίου. Συνολικά έγιναν πέντε αποστολές συντήρησης, οι οποίες παρέτειναν τη λειτουργία του πολύ πέρα από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Το τεχνικό πρόβλημα και τα δύο σενάρια για το μέλλον
Το βασικό τεχνικό μειονέκτημα του Hubble είναι ότι δεν διαθέτει δικό του σύστημα προώθησης. Με την πάροδο των ετών, η ανεπαίσθητη τριβή με τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας μειώνει σταδιακά το ύψος της τροχιάς του. Αν δεν υπάρξει κάποια εξωτερική παρέμβαση, το τηλεσκόπιο θα επιστρέψει κάποια στιγμή ανεξέλεγκτα στη Γη. Για τον λόγο αυτό, η NASA εξετάζει δύο σενάρια:
- Παράταση της αποστολής έως τη δεκαετία του 2030: Εξετάζεται η αποστολή ενός σκάφους (στο παρελθόν είχε γίνει μια σχετική μελέτη σκοπιμότητας με τη SpaceX) που θα προσδεθεί στο Hubble και θα το ωθήσει σε υψηλότερη και πιο σταθερή τροχιά (re-boost).
- Ελεγχόμενη καταστροφή (Controlled Deorbit): Αν κριθεί ότι η κατάσταση των οργάνων του δεν δικαιολογεί το κόστος μιας αποστολής διάσωσης, ένα ρομποτικό σκάφος θα αναλάβει να κατευθύνει το τηλεσκόπιο σε ελεγχόμενη επανείσοδο, ώστε τα συντρίμμια του να πέσουν με ασφάλεια σε ακατοίκητη θαλάσσια ζώνη.
Η τελική αξιολόγηση της NASA αναμένεται να δημοσιευτεί προς τα τέλη του 2026, καθορίζοντας οριστικά το μέλλον της αποστολής.
Γιατί το James Webb δεν αντικαθιστά το Hubble
Υπάρχει η εντύπωση ότι η έλευση του ισχυρότερου James Webb έκανε το Hubble περιττό, όμως οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι αυτό δεν ισχύει. Τα δύο εργαλεία λειτουργούν συμπληρωματικά.
Το James Webb είναι σχεδιασμένο για να παρατηρεί στο υπέρυθρο φάσμα, διαπερνώντας τη διαστημική σκόνη για να εντοπίσει αντικείμενα που είναι αόρατα στο ανθρώπινο μάτι. Αντίθετα, το Hubble παραμένει το μοναδικό μεγάλο διαστημικό τηλεσκόπιο που επιχειρεί στο οπτικό και το υπεριώδες φάσμα, επιτρέποντας τη μελέτη των θερμών και ενεργών άστρων.
Αν το Hubble αποσυρθεί, η αστρονομική κοινότητα θα χάσει τη δυνατότητα παρατήρησης στο υπεριώδες φάσμα για τουλάχιστον μία δεκαπενταετία. Ο επίσημος διάδοχός του, το Παρατηρητήριο Κατοικήσιμων Κόσμων (Habitable Worlds Observatory), δεν αναμένεται να εκτοξευτεί πριν από τη δεκαετία του 2040. Είναι ενδεικτικό ότι οι αιτήσεις των αστρονόμων για χρόνο χρήσης του Hubble ξεπερνούν τη διαθεσιμότητα σε αναλογία 6 προς 1.
Μια επιστημονική και πολιτιστική κληρονομιά
Πέρα από τους αριθμούς, το Hubble άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο το ευρύ κοινό αντιλαμβάνεται το διάστημα. Οι λεπτομερείς εικόνες από μακρινά νεφελώματα και γαλαξίες ξέφυγαν από τα στενά όρια των εργαστηρίων και ενσωματώθηκαν στην pop κουλτούρα.
Στα σημαντικότερα επιστημονικά του επιτεύγματα περιλαμβάνονται η επιβεβαίωση ότι το σύμπαν διαστέλλεται με επιταχυνόμενο ρυθμό λόγω της σκοτεινής ενέργειας, καθώς και η πρώτη ανάλυση της χημικής σύστασης της ατμόσφαιρας ενός εξωπλανήτη.
Καθώς πλησιάζουμε στο τέλος του έτους, η απόφαση της NASA αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς θα κρίνει αν η ανθρωπότητα θα διατηρήσει ένα από τα πολυτιμότερα παράθυρά της στο σύμπαν.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
