- Μια νέα μελέτη προτείνει ότι οι γιατροί θα μπορούσαν να βελτιώσουν το ποσοστό θεραπείας του καρκίνου με μια αλλαγή στην φαρμακευτική αγωγή πριν ο όγκος ανακάμψει. Στόχος είναι να αντιμετωπιστεί η αντίσταση που παρουσιάζει ο καρκίνος στα φάρμακα.
- Αντί να περιμένουν την επανεμφάνιση του καρκίνου, οι επιστήμονες διατυπώνουν την άποψη ότι θα μπορούσαν να μεταβούν σε άλλη θεραπεία την ίδια στιγμή που ο όγκος συρρικνώνεται. Αυτό δυσκολεύει τα καρκινικά κύτταρα να αναπτύξουν ανθεκτικότητα.
- Τα αποτελέσματα μαθηματικών μοντέλων έδειξαν ότι η αλλαγή θεραπείας πριν ο όγκος ξανααναπτυχθεί αποδίδει πολύ καλύτερα από την τρέχουσα κλινική πρακτική. Η προσέγγιση αυτή είναι προς το παρόν ερευνητική, με άκρως ενθαρρυντικά αποτελέσματα που απαιτούν περαιτέρω μελέτες.
Μια νέα μελέτη αναφέρει ότι οι γιατροί θα μπορούσαν να βελτιώσουν το ποσοστό θεραπείας των περιπτώσεων καρκίνου με μια αλλαγή στην φαρμακευτική αγωγή πριν ο όγκος προλάβει να ανακάμψει.
Πιο συγκεκριμένα, οι επιστήμονες αντί να περιμένουν τον καρκίνο να επιστρέψει μετά την αρχική θεραπεία, διατυπώνουν την άποψη ότι ίσως θα μπορούσαν να μεταβούν σε μια άλλη θεραπεία την ίδια στιγμή που ο όγκος συρρικνώνεται. Στόχος της μεθόδου που προτείνουν είναι να αντιμετωπιστεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στη θεραπεία του καρκίνου, την αντίσταση που παρουσιάζει στα φάρμακα.
Όπως εξηγεί ο Dr. Robert Noble, senior lecturer του τμήματος μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, οι όγκοι μπορεί να συρρικνώνονται αρχικά και να απαντούν στη θεραπεία, στη συνέχεια όμως επανεμφανίζονται. Οι υποτροπές αυτές, σύμφωνα με τον ίδιο, προέρχονται από έναν μικρό αριθμό καρκινικών κυττάρων, τα οποία έχουν αναπτύξει μεταλλάξεις, κάνοντάς τα ανθεκτικά στη θεραπεία.
Οι μεταλλάξεις αποτελούν αλλαγές στη γενετική οδηγία ενός κυττάρου. Ορισμένες λαμβάνουν χώρα τυχαία κατά τη διάρκεια της κυτταρικής διαίρεσης. Αν μία από αυτές επιτρέψει σε κάποιο κύτταρο να επιβιώσει από ένα φάρμακο το οποίο σκοτώνει τα υπόλοιπα κύτταρα του όγκου, τότε το ανθεκτικό αυτό κύτταρο συνεχίζει να πολλαπλασιάζεται, κάτι που οδηγεί στην ανοικοδόμηση του όγκου σταδιακά.
Η τρέχουσα κλινική πρακτική είναι η εξής: Οι γιατροί συνήθως συνεχίζουν μια θεραπεία μέχρι οι εξετάσεις να δείξουν ότι αυτός επανεμφανίζεται και μόνο τότε προχωρούν σε κάποιο άλλο φάρμακο ή θεραπεία. Αυτό όμως δίνει στα καρκινικά κύτταρα τον απαραίτητο χρόνο να εξελιχθούν. Ενώ μέχρι να μπει στο παιχνίδι και η δεύτερη θεραπεία, ορισμένα καρκινικά κύτταρα φέρουν ήδη μεταλλάξεις που τα προστατεύουν και από αυτή.
Η εξελικτική θεωρία προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση, όπως αναφέρει συγκεκριμένα ο Dr. Noble. Αντί δηλαδή να περιμένουν να σταματήσει να λειτουργεί η θεραπεία, οι γιατροί θα μπορούσαν να αλλάξουν σε μια δεύτερη, όσο ο όγκος ακόμη ανταποκρίνεται.
Η ιδέα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για καρκίνους στους οποίους είναι ήδη γνωστό ότι ακόμη και η πιο αποτελεσματική θεραπεία αποτυγχάνει συχνά λόγω της αντίστασης. Η έγκαιρη μετάβαση σε μια νέα θεραπεία θα μπορούσε ουσιαστικά να κάνει τα καρκινικά κύτταρα να αντιμετωπίσουν διαφορετικές προκλήσεις για αυτά και περιορίζοντας εν τέλει την ικανότητά τους να να οδηγήσουν στην επανεμφάνιση του όγκου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Dr. Noble παρομοιάζει την προσέγγιση αυτή με άλλα πεδία που έχει ήδη αποδώσει. Για παράδειγμα, οι εξελικτικές προσεγγίσεις έχουν υπάρξει πολύ πετυχημένες σε άλλα πλαίσια, όπως στην καταπολέμηση της αντίστασης στα αντιβιοτικά ή στην πρόβλεψη ποια εμβόλια θα πρέπει να χρησιμοποιούμε σε μια συγκεκριμένη σεζόν γρίπης. Όλες οι μέχρι τώρα ενδείξεις μας οδηγούν να υποθέσουμε ότι ανάλογες προσεγγίσεις θα λειτουργούσαν και σε καρκινικούς όγκους, σημειώνει ο ίδιος χαρακτηριστικά.
Για να μπορέσουν να επιβεβαιώσουν την ιδέα, ο Dr. Noble και οι συνεργάτες του προσάρμοσαν μαθηματικά μοντέλα τα οποία χρησιμοποιούνται για τη μελέτη της εξέλιξης των φυτών και των ζώων υπό περιβαλλοντικές πιέσεις, όπως η κλιματική αλλαγή.
Στο πλαίσιο του καρκίνου, κάθε θεραπεία λειτουργεί ως περιβαλλοντική πίεση. Δηλαδή, σκοτώνει τα ευάλωτα κύτταρα, ενώ επιτρέπει σε κύτταρα με χρήσιμες μεταλλάξεις αντίστασης να επιβιώσουν.
Τα αποτελέσματα της ομάδας έδειξαν ότι η αλλαγή θεραπείας πριν ο όγκος ξανααναπτυχθεί αποδίδει πολύ καλύτερα από την τρέχουσα καθιερωμένη κλινική πρακτική. Από την άλλη πλευρά δείχνουν ότι δύο θεραπείες ίσως και να μην αρκούν πάντα και να χρειάζονται περισσότερες σε αριθμό, θέτοντας τα καρκινικά κύτταρα ουσιαστικά μέσα από μια σειρά μεταβαλλομένων πιέσεων, δυσκολεύοντας έτσι τον καρκινικό όγκο να παράγει πληθυσμό ικανό να αντισταθεί σε κάθε θεραπεία.
Από την άλλη πλευρά, οι επιστήμονες σπεύδουν να σημειώσουν ότι δεν σημαίνει ότι η προσέγγιση αυτή θα λειτουργήσει για κάθε ασθενή ή και για κάθε τύπο καρκίνου. Αποτελεί μια ερευνητική προσπάθεια προς το παρόν, με τα αποτελέσματα να είναι άκρως ενθαρρυντικά. Και φυσικά χρειάζονται πολύ περισσότερες μελέτες.
- Srishti Patil, Armaan Ahmed, Yannick Viossat, Robert Noble. Preventing evolutionary rescue in cancer using two-strike therapy. GENETICS, 2026; 232 (2) DOI: 10.1093/genetics/iyaf255
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο αυτού του άρθρου έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και βασίζεται σε μελέτες που έχουν δημοσιευθεί σε επιστημονικά περιοδικά και αναφέρονται εντός του. Δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή πρόταση θεραπείας. Για οποιοδήποτε ζήτημα υγείας, θα πρέπει να απευθύνεστε αποκλειστικά στον προσωπικό σας γιατρό ή σε πιστοποιημένους επαγγελματίες υγείας.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
