Πάρα πολλοί ονειρεύονται τη μέρα που ο άνθρωπος θα μπορεί να ζήσει πέρα από τον πλανήτη μας, όμως είμαστε έτοιμοι για κάτι τέτοιο; Το ζήτημα δεν έχει να κάνει με το αν έχουμε την τεχνολογία για να το κάνουμε, αλλά για τις αλλαγές που μπορεί να προκαλέσει το περιβάλλον του Άρη στην ανθρώπινη εξέλιξη και το σώμα μας, αλλάζοντας τι βιολογία μας.
Αυτές οι ιδέες βρίσκονται στην καρδιά του νέου βιβλίου του Scott Solomon, με τίτλο «Becoming Martian: How Living in Space Will Change Our Bodies and Minds». Ο Solomon είναι εξελικτικός βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Rice και έχει τεράστια πορεία ερευνώντας τι θα προκαλούσε η μόνιμη εγκατάσταση ανθρώπων στο διάστημα, όχι μόνο για τον πολιτισμό μας, αλλά και για το ίδιο μας το σώμα.
Η άποψη του Solomon για το θέμα είναι εντυπωσιακή και έχει μεγάλη βάση για όσα λέει. Ο άνθρωπος, κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών φυσικής επιλογής, έχει διαμορφωθεί για να ζει και να αναπτύσσεται στον δικό μας πλανήτη, με τις συνθήκες που επικρατούν εδώ. Το σώμα μας και ο εγκέφαλός μας συντονίζεται άριστα με την βαρύτητα και την ατμόσφαιρα του πλανήτη μας, όπως επίσης και με την ακτινοβολία, τα μικρόβια και τη διάρκεια της μέρας και της νύχτας. Το σώμα μας έχει εξελιχθεί για να επιζεί στον πλανήτη μας και έτσι η πυκνότητα των οστών μας, η μυϊκή μας μάζα και τα κιρκάδια ρολόγια μας, είναι συντονισμένα με την Γη και τις συνθήκες της. Αν όμως φύγουμε από τον πλανήτη, το σώμα μας θα αλλάξει αρκετά, ενώ εξελικτικά, θα πάρουμε μια πολύ διαφορετική πορεία.
Ο Άρης είναι εδώ και δεκαετίες ο βασικός στόχος της ανθρωπότητας για μόνιμη εγκατάσταση ανθρώπων, όμως ο Solomon υποστηρίζει πως τα συμπεράσματά του θα ισχύουν για οποιονδήποτε πληθυσμό θα περάσει μεγάλα χρονικά διαστήματα μακριά από τη Γη, είτε σε ένα μεγάλο διαστημικό σταθμό, είτε σε μια βάση στη Σελήνη.
Στην περίπτωση του Άρη, όσοι βρεθούν εκεί θα έρθουν αντιμέτωποι με πολύ μικρότερη βαρυτική έλξη, στο 38% από αυτή της Γης. Ταυτόχρονα θα έχουν μεγαλύτερη έκθεση στην ακτινοβολία και θα βιώνουν την απουσία των μικροβιακών οικοσυστημάτων που έχουν φτιάξει το ανοσοποιητικό μας. Για μια σύντομη παραμονή, αυτές οι συνθήκες είναι δύσκολες, όμως με τη πάροδο των γενεών, το περιβάλλον του Άρη θα σμιλέψει το ανθρώπινο σώμα, με μεγάλες εξελικτικές αλλαγές.
«Τα ζώα στα νησιά – και υποστηρίζω ότι οι πλανήτες είναι ουσιαστικά απλώς γιγάντια νησιά στον ουρανό – συχνά γίνονται μεγαλύτερα ή μικρότερα με την εξελικτική περίοδο. Υπάρχει η πιθανότητα αυτό να συμβεί και σε εμάς», δήλωσε ο Solomon.
«Σε έναν διαστημικό οικισμό, είναι πιθανό οι πόροι να είναι κάπως περιορισμένοι και ένα μικρότερο σε σωματική διάπλαση άτομο να απαιτεί λιγότερους πόρους, λιγότερο νερό, λιγότερη τροφή, λιγότερο αέρα και λιγότερο χώρο, επομένως θα μπορούσε να υπάρχει ένα πλεονέκτημα στο να είναι κανείς λίγο μικρότερος, ειδικά τα πρώτα χρόνια ενός οικισμού», πρόσθεσε.
Μέχρι σήμερα, έχουν γίνει μεγάλα πειράματα και παρατηρήσεις στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Σε αυτές έχουμε δει πως η μικροβαρύτητα οδηγεί σε μυϊκή ατροφία και σε απώλεια οστικής πυκνότητας. Αυτό σημαίνει πως πιθανότατα στον Άρη, που έχει το ένα τρίτο της βαρύτητας της Γης, οι επιπτώσεις στο σώμα των ανθρώπων, θα είναι παρόμοια. Έτσι, ο πρώτος πληθυσμός θα έχει μικρότερη μυϊκή μάζα και πιο αδύναμα οστά.
Αυτό όμως θα είναι πολύ πιο επιζήμιο σε παιδιά, που το σώμα τους βρίσκεται ακόμα σε ανάπτυξη. «Θα μπορούσε να είναι πολύ χειρότερα, επειδή αν χτίζετε τον σκελετό σας και τους μύες σας σε αυτό το περιβάλλον χαμηλότερης βαρύτητας, υπάρχει πιθανότητα απλώς να μην σχηματιστούν με τον σωστό τρόπο», σημειώνει.
Ταυτόχρονα, για πληθυσμούς που μένουν μόνιμα σε άλλο πλανήτη και αναπαράγονται εκεί. Ο τοκετός αποτελεί μεγάλη ανησυχία για τους επιστήμονες. Πρόκειται για κάτι που έρχεται με αρκετούς κινδύνους, ιδιαίτερα σε εξασθενημένους οργανισμούς. Όταν αυτό πρέπει να γίνει σε ένα πιο εξκασθενημένο σώμα και σε ένα εξωγήινο περιβάλλον, οι κίνδυνοι τόσο για τη μητέρα, όσο και για το παιδί, πολλαπλασιάζονται σημαντικά. Το σώμα της μητέρας έχει σχεδιαστεί από την εξελικτική διαδικασία για να κυοφορεί και να γεννά στις συνθήκες της Γης. Μια από τις προτάσεις του Solomon είναι πως οι γεννήσεις σε πλανήτες σαν τον Άρη, θα πρέπει να γίνονται με καισαρική τομή και αυτή η μετατόπιση μπορεί να αναδιαμορφώσει την εξέλιξη του ανθρώπου στον Άρη, με την πάροδο του χρόνου.
«Δημιουργείται ένα ενδιαφέρον σενάριο όπου αν όλες οι γεννήσεις είναι με καισαρική τομή, τότε το κεφάλι δεν περιορίζεται πλέον από την ανάγκη να περάσει από το γεννητικό κανάλι, κάτι που αποτελούσε περιορισμό σε όλη την ανθρώπινη εξέλιξη. Καθώς οι πρόγονοί μας εξελίχθηκαν, οι εγκέφαλοί μας μεγάλωναν και τα κεφάλια μας μεγάλωναν, αλλά υπήρχε ένα ανώτατο όριο στο πόσο μεγάλα μπορούσαν να γίνουν, επειδή έπρεπε ακόμα να χωρέσει το κεφάλι μέσα από το γεννητικό κανάλι. Αν αυτό δεν ισχύει πλέον, τα κεφάλια μπορούν να εξελιχθούν για να γίνουν μεγαλύτερα», εξήγησε ο Σολομών.
Πέρα από τις ανατομικές διαφορές, μπορούμε επίσης να δούμε ορατές αλλαγές στο δέρμα μας. Η χρωστική ουσία στο δέρμα μας, η μελανίνη, χρησιμεύει ως ζωτική ασπίδα, απορροφώντας την επιβλαβή υπεριώδη ακτινοβολία για να προστατεύσει το DNA των κυττάρων του δέρματος από βλάβες. Ο Άρης έχει ένα περιβάλλον πολύ υψηλότερης ακτινοβολίας από τη Γη, καθώς δεν υπάρχει μαγνητικό πεδίο και η ατμόσφαιρα είναι εξαιρετικά αραιή. Εκτός αν οι άποικοι ζουν εξ ολοκλήρου υπόγεια με προσομοίωση ηλιακού φωτός, δεν είναι αδύνατο οι χρωστικές του δέρματός μας να αλλάξουν για να προσαρμοστούν σε αυτή τη νέα έκθεση σε ακτινοβολία.
Πείραμα της NASA δείχνει τι μπορεί να συμβεί αν κάποιος γεννηθεί στο διάστημα
«Ένα σενάριο είναι ότι οι χρωστικές ουσίες εξελίσσονται για να μας κάνουν πιο σκούρους ή να δημιουργούνται νέες χρωστικές ουσίες, οι οποίες αλλάζουν το χρώμα του δέρματος. Αν θέλετε να σκεφτείτε τρόπους με τους οποίους μπορεί να μοιάζουμε με εξωγήινους επιστημονικής φαντασίας, υπάρχουν ορισμένα εύλογα σενάρια», δήλωσε ο Solomon.
Κοινώς, οι άνθρωποι στο Άρη ίσως με την πάροδο του χρόνου εξελιχθούν και αποκτήσουν μεγαλύτερα κεφάλια, λεπτό και ατροφικό σώμα και με μια πιο απόκοσμη απόχρωση στο δέρμα τους. Αυτή η εμφάνιση θυμίζει πάρα πολύ τους εξωγήινους που έχουμε στο Hollywood και στις θεωρίες συνομωσίας.
Ακόμα και με αυτές τις προβλέψεις, μπροστά μας έχουμε το άγνωστο, καθώς δεν έχουμε δει τι συμβαίνει με μεγάλη παραμονή ανθρώπων στο διάστημα και μάλιστα συνεχόμενα. Αρχικά μπορούν οι άνθρωποι να αναπαραχθούν στο διάστημα; Από όσα γνωρίζουμε, κανείς δεν έχει κάνει σεξ στο διάστημα, τουλάχιστον όχι επίσημα, καθώς υπάρχουν φήμες που όμως δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Ακόμα και αν μπορεί να κάνει κάποιος σεξ στο διάστημα, το πρόβλημα είναι τι γίνεται από εκεί και πέρα, αν συμβεί η γονιμοποίηση. Δεν γνωρίζουμε το κατά πόσο οι εξαιρετικές πιέσεις του διαστημικού περιβάλλοντος, θα μπορούσαν να προκαλέσουν αναπτυξιακές ανωμαλίες στο έμβρυο και τους απογόνους του, καθώς δεν έχουμε κάνει αντίστοιχα πειράματα για να έχουμε μια απάντηση.
Όμως, αν θέλει ο άνθρωπος να έχει μόνιμη παρουσία στο διάστημα με αποικίες σε άλλους πλανήτες, η αναπαραγωγή είναι πολύ βασικός παράγοντας. Δυστυχώς μέχρι στιγμή δεν έχουμε ιδέα για το τι εξελιξη μπορεί να έχει μια εγκυμοσύνη στον Άρη και το διάστημα.
Όλα αυτά σημαίνουν, πως δεν είμαστε σίγουρα έτοιμοι να αποικήσουμε άλλους πλανήτες, ούτε καν να ταξιδέψουμε στο διάστημα για πολύ μεγάλες χρονικές περιόδους, παρά τις φιλοδοξίες των πλουσιότερων ανθρώπων στον κόσμο. Άλλωστε, αυτοί θα πάνε εκεί;
Όμως, η μεγαλύτερη απειλή που έχει παραβλεφθεί, σύμφωνα με τον Solomon, είναι μικροβιακή. Οι αστροναύτες στο διάστημα θα αποκτήσουν ένα ιδιαίτερα αποστειρωμένο περιβάλλον, που θα εξασθενήσει το ανοσοποιητικό τους σύστημα, αφού δε θα έχουν την ποικιλομορφία των μικροβίων που συναντάμε στη Γη. Στην περίπτωση που επιστρέψουν στη Γη, οι συνέπειες θα είναι αρκετά δύσκολες.
Όλα αυτά δείχνουν πως δεν είμαστε σίγουρα έτοιμοι για ένα τόσο μεγάλο βήμα για την ανθρωπότητα. Ακόμα και αν καταφέρουμε να αποκτήσουμε την τεχνολογία που θα μας επιτρέψει να πάμε σε κάποιον άλλο πλανήτη, όπως η Άρης, μαζί με όλα όσα χρειάζονται για να τον αποικήσουμε, τα σώματά μας απέχουν πολύ από το να είναι σχεδιασμένα για την επιβίωση σε αρκετά διαφορετικές συνθήκες. Οπότε, παρά τις μεγάλες δηλώσεις που κάνει ο Musk για τον Άρη, καλό θα είναι να έχουμε στο νου μας όλα τα παραπάνω και να θεωρούμε πως αυτές οι δηλώσεις γίνονται απλά για να ανέβει η μετοχή της SpaceX. Είναι πολλά τα προβλήματα που πρέπει να λυθούν, πριν κάνουμε αυτό το βήμα και προς το παρόν δεν έχουμε βασικές γνώσεις για το πως θα τα ξεπεράσουμε.
Αυτό δε σημαίνει πως δε θα δημιουργήσου με ποτέ αποικία κάπου αλλού, απλά σημαίνει το ότι δεν είμαστε έτοιμοι για αυτό το μεγάλο βήμα.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
