Η τεχνητή νοημοσύνη σχεδιάστηκε για να κάνει την εργασία πιο γρήγορη, αλλά και πιο αποδοτική. Όμως, στην πράξη, φαίνεται πως υπάρχει ένα όριο πέρα από το οποίο τα AI εργαλεία δεν βοηθούν, αλλά επιβαρύνουν.
Νέα έρευνα του Harvard Business Review δείχνει ότι όταν οι εργαζόμενοι ξεπερνούν ένα συγκεκριμένο όριο, η εμπερία γίνεται πιο κουραστική, πιο απαιτητική και σε ορισμένες περιπτώσεις οδηγεί ακόμη και σε πνευματική εξάντληση.
Το εύρημα αυτό έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη αυξανόμενο κύμα ανησυχιών γύρω από το πώς η υπερβολική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης επηρεάζει τον ανθρώπινο νου.
Αντί η AI να αφαιρεί βάρος από τον εργαζόμενο, μπορεί τελικά να του προσθέτει ένα νέο είδος πίεσης, αυτό της συνεχούς παρακολούθησης, επιβεβαίωσης και διαχείρισης πολλών έξυπνων συστημάτων ταυτόχρονα.
Η παραγωγικότητα ανεβαίνει, αλλά μόνο μέχρι ένα σημείο
Σύμφωνα με την έρευνα, η χρήση ενός, δύο ή ακόμη και τριών εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης μπορεί πράγματι να ενισχύσει την παραγωγικότητα. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι σε αυτό το επίπεδο τα εργαλεία βοηθούσαν ουσιαστικά στη δουλειά τους και έκαναν ορισμένες διαδικασίες πιο γρήγορες.
Η εικόνα όμως αλλάζει όταν προστίθενται περισσότερα συστήματα. Από τη στιγμή που οι εργαζόμενοι άρχισαν να χρησιμοποιούν τέσσερα AI εργαλεία ταυτόχρονα, η παραγωγικότητα όχι μόνο σταμάτησε να αυξάνεται, αλλά άρχισε να μειώνεται. Εκεί ακριβώς η τεχνητή νοημοσύνη παύει να λειτουργεί ως ενίσχυση και μετατρέπεται σε επιπλέον γνωστικό βάρος.
Το φαινόμενο του “AI brain fry”
Η έρευνα εστιάζει ιδιαίτερα στην πνευματική κόπωση που προκαλεί η παρατεταμένη χρήση και εποπτεία πολλών εργαλείων AI. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον όρο “AI brain fry” για να περιγράψουν αυτή την κατάσταση, δηλαδή μια μορφή νοητικής θολούρας και κόπωσης που εμφανίζεται όταν η αλληλεπίδραση με τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ξεπερνά τη γνωστική αντοχή του χρήστη.
Περίπου το 14% των συμμετεχόντων παραδέχτηκε ότι είχε βιώσει ακριβώς αυτό το αίσθημα. Το ποσοστό μπορεί να μη μοιάζει τεράστιο, αλλά είναι αρκετά σημαντικό ώστε να δείχνει πως το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Είναι ήδη υπαρκτό σε πραγματικά εργασιακά περιβάλλοντα.
Η συνεχής εποπτεία κουράζει περισσότερο από όσο φαίνεται
Το μεγαλύτερο πρόβλημα φαίνεται να εμφανίζεται όταν ο εργαζόμενος δεν χρησιμοποιεί απλώς τα εργαλεία, αλλά πρέπει να τα επιβλέπει στενά. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η AI δεν λειτουργεί αυτόνομα με τρόπο που να αφαιρεί βάρος, αλλά απαιτεί συνεχή προσοχή, αξιολόγηση και διορθώσεις.
Ένας συμμετέχων περιέγραψε την εμπειρία σαν να αλλάζει συνεχώς καρτέλες μέσα στο ίδιο του το μυαλό, με όλες να διεκδικούν ταυτόχρονα την προσοχή του. Αυτή η συνεχής εναλλαγή ανάμεσα σε πληροφορίες, ειδοποιήσεις, απαντήσεις και αποτελέσματα μπορεί σταδιακά να οδηγήσει σε υπερφόρτωση πληροφοριών και τελικά σε εξουθένωση.
Η AI δεν είναι πάντα πρόβλημα, αλλά δεν είναι και πάντα λύση
Το ενδιαφέρον είναι ότι η έρευνα δεν καταλήγει στο συμπέρασμα πως κάθε χρήση της τεχνητής νοημοσύνης είναι επιβλαβής.
Αντίθετα, φαίνεται πως όταν η AI χρησιμοποιείται για να μειώσει τον χρόνο που ξοδεύεται σε επαναλαμβανόμενες και μη δημιουργικές εργασίες, ο κίνδυνος εξάντλησης είναι μικρότερος.
Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι απλώς η ύπαρξη της τεχνητής νοημοσύνης στη δουλειά, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ενσωματώνεται στη ροή εργασίας. Όταν η AI γίνεται βοήθημα, μπορεί να είναι πολύτιμη. Όταν όμως μετατρέπεται σε ένα σύνολο εργαλείων που ο εργαζόμενος πρέπει διαρκώς να ελέγχει, να συγκρίνει και να διορθώνει, τότε το κέρδος αρχίζει να χάνεται.
*Την μελέτη μπορείτε να την βρείτε στο Harvard Business Review
