Το “μπουφάν να πάρεις” είναι μια φράσει που έχει ξεστομίσει η Ελληνίδα μάνα χιλιάδες φορές. Τόσο στην χώρα μας, όσο και σε άλλους πολιτισμούς, το κρύο έχει συνδεθεί με την αρρώστια. Αυτό συμβαίνει από την έλλειψη γνώσεων των μεγαλύτερων και την μεταφορά αυτών των γνώσεων στους νεότερους. Το κρύο δεν μας αρρωσταίνει και αυτό είναι δεδομένο. Αν δεν είμαστε σε θερμοκρασίες πολύ κάτω των 0 βαθμών Κελσίου και χωρίς ρούχα, το απλό κρύο δε θα μας αρρωστήσει ποτέ.
Η πεποίθηση πως το κρύο αρρωσταίνει προέρχεται πως οι ασθένειες εμφανίζονται συνήθως όταν κάνει κρύο. Όμως, η σύγχρονες έρευνες δείχνουν πως η σύνδεση μεταξύ κρύου καιρού και ασθένειας, είναι πιο λεπτή από την ιδέα πως το κρύο μας αρρωσταίνει.
Οι χαμηλή θερμοκρασία από μόνη της δεν προκαλεί λοιμώξεις και σε αυτό θα συμφωνήσω, καθώς θα με δείτε με κοντομάνικα χειμώνα καλοκαίρι. Οι χαμηλές θερμοκρασίες όμως, επηρεάζουν έναν συνδυασμό βιολογικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών παραγόντων, που μας κάνουν πιο ευάλωτους στις ασθένειες και ιδιαίτερα της αναπνευστικές λοιμώξεις, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες.
Το κρυολόγημα, σε αντίθεση με αυτό που υποδηλώνει το όνομά της, προκαλείται από ιό, όπως και η γρίπη. Δεν έχει καμία σχέση με τον κρύο αέρα. Οι ιοί, όπως οι ρινοϊοί, μεταδίδονται μέσα των σταγονιδίων της αναπνοής ή την σωματική επαφή, άσχετα από το πόσο κρύο κάνει έξω.
Γιατί όμως τα ποσοστά αναπνευστικών λοιμώξεων αυξάνονται κατά τη διάρκεια των ψυχρότερων εποχών σε όλο τον κόσμο; Αυτό το εποχικό μοτίβο που εμφανίζεται, οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο οι χαμηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με την χαμηλή υγρασία, επηρεάζουν τους ιούς στο περιβάλλον. Σύμφωνα με τις μελέτες, οι περισσότεροι ιοί του άνω αναπνευστικού, όπως ο ιός της γρίπης και οι κορονοϊοί, επιβιώνουν περισσότερο και παραμένουν μολυσματικοί, όταν έχουμε μεγάλες περιόδους με ψυχρές και ξηρές συνθήκες.
Ο ξηρός αέρας προκαλεί επίσης γρήγορη εξάτμιση των μικροσκοπικών σταγονιδίων που απελευθερώνονται όταν οι άνθρωποι αναπνέουν, μιλάνε, βήχουν ή φτερνίζονται. Αυτό δημιουργεί μικρότερα σωματίδια που παραμένουν αιωρούμενα στον αέρα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αυξάνοντας την πιθανότητα να τα εισπνεύσουν άλλοι.
Έτσι, ο ξηρός αέρας, χαμηλής θερμοκρασίας, βοηθά του ιούς να παραμείνουν στο περιβάλλον, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες να καταλήξουν στο αναπνευστικό μας σύστημα. Όμως, δεν είναι μόνο αυτό.
Ο κρύος αέρας επηρεάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο το σώμα αμύνεται έναντι των λοιμώξεων. Η εισπνοή κρύου αέρα μειώνει τη θερμοκρασία στο εσωτερικό της μύτης και των αεραγωγών, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει αγγειοσύσπαση. Αγγειοσύσπαση σημαίνει στένωση των αιμοφόρων αγγείων, η οποία μειώνει τη ροή του αίματος στους ιστούς.
Η μειωμένη ροή αίματος όμως, μπορεί να αποδυναμώσει τις τοπικές ανοσολογικές αποκρίσεις, στο βλεννογόνο της μύτης και των αεραγωγών. Πρόκειται για το σημείο που γίνεται η ανίχνευση και η εξάλειψη των ιών, πριν προκαλέσουν μόλυνση. Μεγάλο μέρος των ιών κολλάει στη βλέννα της μύτης και πεθαίνει.
Η έκθεση στο κρύο αέρα κατά την αναπνοή και το στρες που σχετίζεται με το κρύο, επηρεάζουν την κανονική λειτουργία των αεραγωγών,, ιδιαίτερα σε άτομα με ευαίσθητο αναπνευστικό.
Αν βάλουμε όλα τα παραπάνω μαζί, βλέπουμε παράγοντες που καταστέλλουν τις πρώτες γραμμές άμυνας του σώματος, στη μύτη και στον λαιμό. Ο κρύος αέρας δεν δημιουργεί ιούς, αλλά τους διευκολύνει στο να εισέλθουν στο σώμα μας από την αναπνοή. Έτσι, όσο βαριά και αν ντυθούμε, δεν θα γλυτώσουμε από τους ιούς, όσο αναπνέουμε κρύο αέρα.
Ένας άλλος πιο σημαντικός παράγοντας
Υπάρχει όμως και κάτι που έχει να κάνει με την συμπεριφορά μας όταν κάνει κρύο. Συνήθως, όταν ο καιρός είναι πολύ ψυχρός τείνουμε να μένουμε σε κλειστούς χώρους για περισσότερο χρόνο. Τον χειμώνα κάνουμε τις συναντήσεις μας με φίλους και γνωστούς σε εσωτερικούς χώρους, που πολλές φορές δεν αερίζονται επαρκώς. Δείτε και από το δικό σας σπίτι. Πόσες φορές όταν έχει πολύ κρύο έξω, ανοίγετε το σπίτι να αεριστεί κατά τη διάρκεια της ημέρας; Το ίδιο ισχύει και για τους πολυσύχναστους χώρους, όπως γραφεία, σχολεία, καφετέριες και εστιατόρια. Αυτοί είναι χώροι που οι ιοί κάνουν πάρτι, καθώς επιτρέπουν τη συσσώρευση σταγονιδίων που περιέχουν τους ιούς στον αέρα, κάνοντας την μετάδοση από τον έναν άνθρωπο στον άλλο, ιδιαίτερα εύκολη.
Ταυτόχρονα, τους χειμερινούς μήνες, η χαμηλότερη έκθεση στο ηλιακό φως, οδηγεί σε χαμηλότερη παραγωγή βιταμίνης D στο δέρμα. Πρόκειται για μια βιταμίνη όμως, που εμπλέκεται στην ρύθμιση της νοσολογική λειτουργίας και όταν πέφτει στον οργανισμό μας, συνδέεται με ασθενέστερες ανοσολογικές αποκρίσεις. Όταν συνδυάζεται με το γεγονός πως η θέρμανση σε εσωτερικούς χώρους κάνει τον αέρα πιο ξηρό, τότε τα πράγματα γίνονται δύσκολα.
Ο ξηρός αέρας μπορεί να ξηράνει το βλεννογόνο της μύτης και του λαιμού, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα της βλέννας. Η βλέννα συνήθως παγιδεύει τους ιούς και βοηθά στην απομάκρυνσή τους από τους αεραγωγούς, μια διαδικασία γνωστή ως βλεννοκροσσωτή κάθαρση. Όταν αυτό το σύστημα έχει υποστεί βλάβη, οι ιοί μολύνουν πιο εύκολα τα κύτταρα.
Συνολικά, τα στοιχεία ζωγραφίζουν μια πολύ ξεκάθαρη εικόνα. Δεν είναι οι χαμηλές θερμοκρασίες που μας κάνουν να αρρωσταίνουμε, όμως αυτές μπορούν να δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες για να μεταδοθούν οι ιοί, ενώ μειώνουν την ανοσοποιητική άμυνα στη μύτη και τους αεραγωγούς. Όμως όσα ρούχα και αν φορέσουμε, θα πρέπει να συνεχίσουμε να αναπνέουμε και τα ρούχα δε μας προστατεύουν από την αναπνοή ψυχρού αέρα. Αυτό, σε συνδυασμό με την συγκέντρωση πολλών ανθρώπων σε κλειστούς χώρους, χωρίς επαρκή εξαερισμό, με δεδομένο πως το χειμώνα έχουμε χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης D στον οργανισμό μας, δείχνουν πως οι ιοί ευδοκιμούν τον χειμώνα.
Το να κατανοήσουμε μια και καλή του πως αρρωσταίνουμε, μας επιτρέπει να ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε για να το αποφύγουμε. Για αυτό, πρέπει να αερίζουμε επαρκώς τους χώρους που κινούμαστε και να αποφεύγουμε τους χώρους που έχουν συνωστισμό και κακό εξαερισμό. Καλό θα είναι να διατηρούμε επαρκή υγρασία στον χώρο μας, καθώς μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης. Φυσικά, καλό είναι να διατηρούμε επαρκή επίπεδα βιταμίνης D στον οργανισμό μας, καθώς μπορεί να βοηθήσει αρκετά στο να καταπολεμήσουμε τους ιούς.
Έτσι λοιπόν, το να φοράμε παντού και πάντα μπουφάν δε θα μας γλυτώσει από τις ιώσεις και τις λοιμώξεις. Μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε πιο άνετα με τη θερμοκρασία έξω και τίποτα παραπάνω. Το να αναζητούμε όμως κλειστά μέρη με θέρμανση και αρκετό κόσμο, είναι συνταγή για αποτυχία.
Όλα τα παραπάνω εξηγούν επαρκώς γιατί αρρωσταίνουμε περισσότερο τον χειμώνα και γιατί γρίπη και κρυολόγημα (RSV) παρουσιάζουν έξαρση αυτή την περίοδο. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να διατηρούμε τον χώρο που είμαστε καλά αερισμένο και να αποφεύγουμε χώρους με συνωστισμό που δεν αερίζονται καλά. Αν τα κάνουμε αυτά, όλα θα πάνε καλά και θα γλυτώσουμε από πολλές ιώσεις.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
