Όταν ο υπεργίγαντας Betelgeuse καταρρεύσει, θα λάμπει τόσο φωτεινά όσο η Σελήνη στον νυχτερινό ουρανό, για περίπου δύο εβδομάδες. Θα είναι μάλιστα ορατό και κατά τη διάρκεια της ημέρας για 6-12 μήνες μετά από αυτό. Βέβαια, ο Betelgeuse δεν είναι ένα απλό άστρο, αλλά ένα από τα μεγαλύτερα άστρα που έχουμε εντοπίσει ποτέ και το μέγεθός σου σοκάρει.
Όσο θεαματικός και αν είναι ο θάνατός του, ο υπολογισμός του πότε θα συμβεί είναι αρκετά δύσκολος. Ήδη παρατηρούμε αυξομειώσεις στην φωτεινότητά του, πράγμα που έχει πυροδοτήσει εικασίες πως το τέλος του είναι πολύ κοντά και πιθανότατα θα έχουμε μια πανίσχυρη σουπερνόβα. Όταν λέμε πολύ κοντά δε μιλάμε σε αστρονομικούς χρόνους, αλλά σε λίγες ανθρώπινες δεκαετίες.
Όμως, ακόμα και σήμερα δεν έχουμε σαφή εικόνα για το πότε θα καταρρεύσει ο Betelgeuse και αν θα γίνει μέσα από μια σουπερνόβα. Αστέρια σαν τον Betelgeuse αποβάλλουν συνεχώς σκόνη και αέριο με μεγάλους ρυθμούς, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τις παρατηρήσεις και να μας κάνει να πιστεύουμε πως το αστέρι εξασθενεί ή πως γίνεται πιο φωτεινό. Για να γίνει ακόμη πιο περίπλοκο, το 2024 και το 2025, δύο ανεξάρτητες ομάδες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μια περιοδική εξασθένιση του αστεριού μία φορά κάθε ~2100 ημέρες ήταν πιθανώς αποτέλεσμα ενός συνοδού αστέρα, που περιφερόταν στην ατμόσφαιρα του Betelgeuse, που ονομάστηκε Siwarha.
«Το όνομα Betelgeuse σημαίνει «Χέρι του αλ-Τζαούζα», με το «αλ-τζαούζα» να είναι το όνομα μιας παλιάς αραβικής γυναικείας μορφής, της οποίας τα αστέρια ήταν σε μεγάλο βαθμό σύμφωνα με τον ελληνικό Ωρίωνα», εξηγεί η Διεθνής Αστρονομική Ένωση . «Δεδομένου ότι το άλφα Όρι Α περιστρέφεται γύρω από το χέρι του αλ-Τζαούζα, η ομάδα ανακάλυψης πρότεινε να ονομαστεί το συνοδευτικό αστέρι سوارها (Siwarha) ή «Το Βραχιόλι της»».
Γνωρίζουμε πως οι κόκκινοι γίγαντες όπως ο Betelgeuse έχουν μεγάλες διακυμάνσεις στην φωτεινότητά τους σε μεγάλες χρονικές περιόδους. Αυτές οι διακυμάνσεις γίνονται σε μεγάλες χρονικές περιόδους και έχουν αποδοθεί σε διάφορες αιτίες. Η προτιμώμενη υπόθεση για αυτό είναι πως προκαλούνται από κάποιον ή κάποιους συνοδούς αστέρες. Έτσι, στηριζόμενοι στις παρατηρήσεις, ομάδες επιστημόνων προτείνουν πως στην πραγματικότητα ο Betelgeuse είναι μέρος ενός δυαδικού συστήματος, κάτι που εξηγεί τη μεγάλη εξασθένιση στη φωτεινότητα που παρατηρήθηκε το 2019 με 2020.
Τώρα όμως έρχεται μια νέα μελέτη που κάνει χρήση δεδομένων από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA, όπως επίσης και επίγεια τηλεσκόπια στο Αστεροσκοπείο Fred Lawrence Whipple και στο Αστεροσκοπείο Roque de Los Muchachos. Με αυτό τον τρόπο παρατήρησαν τις αλλαγές στο φως του Betelgeuse για 8 χρόνια και πλέον μια νέα ομάδα πιστεύει πως έχει πλέον εντοπίσει ίχνη του συνοδού του άστρου, καθώς κινείται μέσα στην ατμόσφαιρα του Betelgeuse.
Το πείραμα που δημιούργησε φωτόνια σε 37 κβαντικές διαστάσεις
«Είναι λίγο σαν μια βάρκα που κινείται μέσα στο νερό. Το συνοδό αστέρι δημιουργεί ένα φαινόμενο κυματισμού στην ατμόσφαιρα του Betelgeuse, το οποίο μπορούμε πραγματικά να δούμε στα δεδομένα», εξήγησε σε μια δήλωση η Andrea Dupree, αστρονόμος στο Κέντρο Αστροφυσικής του Harvard & Smithsonian, και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης . «Για πρώτη φορά, βλέπουμε άμεσα σημάδια αυτού του ίχνους, ή ίχνους αερίου, επιβεβαιώνοντας ότι ο Betelgeuseέχει πραγματικά έναν κρυφό σύντροφο που διαμορφώνει την εμφάνιση και τη συμπεριφορά του».
Και κάπως έτσι, οι υποψίες για σύντροφο αστέρα αρχίζουν αν επιβεβαιώνονται και είναι πλέον παρατηρήσιμες, παρέχοντας περισσότερες αποδείξεις για την εικασία. Με αυτό τον τρόπο, η νέα μελέτη λύνει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια γύρω από τον απίστευτα μεγάλο αστέρι. Μάλιστα, η μελέτη εξηγεί με αυτό τον τρόπο γιατί η φωτεινότητά του φαίνεται να εξασθενεί κάθε περίπου 2.100 γήινες ημέρες.
«Η ιδέα ότι ο Betelgeuse είχε έναν μη εντοπισμένο σύντροφο έχει κερδίσει σε δημοτικότητα τα τελευταία χρόνια, αλλά χωρίς άμεσα στοιχεία, ήταν μια μη αποδεδειγμένη θεωρία», πρόσθεσε η Dupree. «Με αυτά τα νέα άμεσα στοιχεία, ο Betelgeuse μας δίνει μια θέση στην πρώτη σειρά για να παρακολουθήσουμε πώς ένα γιγάντιο αστέρι αλλάζει με την πάροδο του χρόνου. Η εύρεση του ίχνους από τον σύντροφό του σημαίνει ότι μπορούμε τώρα να κατανοήσουμε πώς αστέρια σαν αυτό εξελίσσονται, αποβάλλουν υλικό και τελικά εκρήγνυνται ως σουπερνόβα».
Οι παρατηρήσεις στον Betelgeuse συνεχίζονται και οι επιστήμονες μετρούν την ταχύτητα που αποβάλει αέρια και σκόνη. Τον Αύγουστο του 2027 όμως, ο συνοδός αστέρας του, Siwarha, αναμένεται να αναδυθεί από τον δίσκο ύλης γύρω από τον γιγαντιαίο αστέρα.
Η μελέτη έχει αναρτηθεί στον διακομιστή προεκτύπωσης arXiv και έχει γίνει δεκτή για δημοσίευση στο The Astrophysical Journal.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
Πιθανότατα το άστρο αυτό να έχει ήδη καταρρεύσει και να έχει μετατραπεί σε λευκό νάνο ή σε μαύρη τρύπα, αλλά λόγω της απόστασης η φωτεινότητα του κάνει χιλιάδες ή και εκατομμύρια χρόνια για να φτάσει στη Γη. Οπότε, κοιτώντας τον ουρανό, βλέπουμε το παρελθόν.
Προφανώς δεν γνωρίζεις τα δεδομένα. Το άστρο αυτό απέχει μόλις 350-640 έτη φωτός. Απλά το φώς του κάνει μόνο μερικούς αιώνες να φθάσει στη Γη.