Ένα τεράστιο σύννεφο εμφανίζεται στον Άρη ξανά και ξανά, πάνω από ένα σβησμένο ηφαίστειο, φτάνοντας σε μήκος τα 1.800 χιλιόμετρα. Αυτό το σύννεφο εξαφανίζεται για να εμφανιστεί ξανά, ακριβώς ίδιο, το επόμενο πρωί. Τώρα, νέες προσομοιώσεις δίνουν μια πιθανή εξήγηση για το φαινόμενο, αποκαλύπτοντας έναν μηχανισμό σχηματισμού πάγου που δεν έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα σε άλλη πλανητική ατμόσφαιρα.
Πρόκειται για το Arsia Mons Elongated Cloud (AMEC), το οποίο σχηματίζεται πάνω από το ηφαίστειο Arsia Mons, ύψους περίπου 20 χιλιομέτρων. Το φαινόμενο παρακολουθείται από το διαστημικό σκάφος Mars Express του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), το οποίο το εντόπισε το 2018.
Πώς δημιουργείται ένα σύννεφο 2 φορές το μήκος της Ελλάδας;
Το εν λόγω σύννεφο εμφανίζεται κατά την άνοιξη και το καλοκαίρι του νότιου ημισφαιρίου του Άρη. Η διαδικασία ξεκινάει όταν οι αρειανοί άνεμοι συναντούν το τεράστιο ηφαίστειο και δημιουργούν ατμοσφαιρικά κύματα, τα οποία ωθούν την υγρασία του αέρα χιλιόμετρα ψηλότερα.
Καθώς ο αέρας ανεβαίνει, ψύχεται απότομα. Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις, η θερμοκρασία του μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 30 βαθμούς Κελσίου μέσα σε μόλις 10 λεπτά. Οι υδρατμοί μετατρέπονται τότε απευθείας σε σωματίδια πάγου, σχηματίζοντας το μακρόστενο σύννεφο που απλώνεται πάνω από την επιφάνεια του πλανήτη.
Το σύννεφο μπορεί να φτάσει τα 1.800 χιλιόμετρα σε μήκος, λίγο πάνω από δύο φορές το μήκος της χώρας μας. Αναπτύσσεται κυρίως τις πρωινές ώρες, πριν εξαφανιστεί μέσα σε λίγες ώρες, επαναλαμβάνοντας τον ίδιο κύκλο καθημερινά για μεγάλο μέρος της συγκεκριμένης εποχικής περιόδου.
Το παράξενο φαινόμενο που δεν έχουμε δει στη Γη
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται τα σωματίδια πάγου. Στη Γη, ο σχηματισμός των νεφών συνήθως διευκολύνεται από μικροσκοπικά σωματίδια, όπως η σκόνη, πάνω στα οποία συμπυκνώνεται το νερό.
Στην περίπτωση του AMEC, οι ερευνητές διαπιστώσαν ότι οι απότομες αλλαγές στις ατμοσφαιρικές συνθήκες μπορούν να οδηγήσουν απευθείας στον σχηματισμό σωματιδίων πάγου, χωρίς να απαιτούνται τέτοιοι πυρήνες. Η διαδικασία ονομάζεται ομογενής πυρήνωση (homogeneous nucleation).
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της έρευνας, Jorge Hernández-Bernal, από το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, η ενσωμάτωση αυτού του μηχανισμού στις προσομοιώσεις επέτρεψε στους επιστήμονες να αναπαραγάγουν πολύ καλύτερα το μέγεθος, το σχήμα και την κίνηση του σύννεφου.
Οι συνθήκες που απαιτούνται περιλαμβάνουν εξαιρετικά υψηλή σχετική υγρασία, πάνω από 100.000 φορές εκείνη που συναντάμε κοντά στην επιφάνεια της Γης. Αντίστοιχα φαινόμενα ενδέχεται να είναι δυνατά και στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας της Γης ή της Αφροδίτης, αλλά αυτό παραμένει υπό διερεύνηση.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Παρότι αρκετά διαστημικά σκάφη βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τον Άρη, η ατμόσφαιρά του εξακολουθεί να παρουσιάζει φαινόμενα που δεν κατανοούμε πλήρως. Το Mars Express έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί το σύννεφο σε χρονικά διαστήματα λίγων ωρών, προσφέροντας στους επιστήμονες μια σπάνια εικόνα της εξέλιξής του.
Τα νέα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Geoscience, δεν σημαίνουν ότι ο μηχανισμός έχει επιβεβαιωθεί οριστικά σε κάθε λεπτομέρεια. Δείχνουν, όμως, ότι η ομογενής πυρήνωση μπορεί να εξηγήσει ένα φαινόμενο που οι προηγούμενες προσομοιώσεις αδυνατούσαν να αναπαραγάγουν, αποδεικνύοντας ότι ο Κόκκινος Πλανήτης συνεχίζει να μας εκπλήσσει.
