Σαν σήμερα πριν από 15 χρόνια έφυγε από τη ζωή μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες του τεχνολογικού κλάδου, ο Steve Jobs. Αν και πάρα πολλά είναι γνωστά για τη ζωή του, υπάρχουν ορισμένες πτυχές που δεν έλαβαν ποτέ τη δημοσιότητα που τους άρμοζε. Πρόκειται για ένα κομμάτι από το παρελθόν του Jobs, όταν είχε αποχωρήσει από την Apple και είχε ιδρύσει τη NeXT — μια ιστορία όπου διασταυρώνονται η υψηλή τεχνολογία, οι πανάκριβοι υπολογιστές και ένα άκρως απόρρητο πρόγραμμα της CIA.
Πρέπει να πάμε πίσω στο 1986
Ένα χρόνο μετά την αποχώρηση του Steve Jobs από την Apple, δύο άτομα που εργάζονταν σε ένα απόρρητο πρόγραμμα της CIA έκαναν την εμφάνισή τους στα γραφεία της NeXT.
Ο λόγος για τους Joe Romello και Jeff Harris, οι οποίοι συμμετείχαν στο λεγόμενο «Program B», ένα πρόγραμμα δορυφορικής αναγνώρισης. Η ομάδα τους θεωρούσε πως τα μηχανήματα της NeXT, παρά την τρομερά υψηλή τιμή τους, διέθεταν την απαραίτητη ισχύ και κυρίως τα προηγμένα γραφικά που απαιτούνταν για την ανάλυση δορυφορικών εικόνων.
Βέβαια, οι τιμές των υπολογιστών της NeXT ήταν υπερβολικές και πολύ υψηλότερες από τα υπόλοιπα μηχανήματα εκείνης της εποχής — ένας από τους βασικούς λόγους που η εταιρεία βρισκόταν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Παρόλα αυτά, η CIA έκλεισε μια μεγάλη συμφωνία μαζί της, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ο Jobs προωθούσε μια πιο αντισυμβατική εικόνα, που θεωρητικά δεν ταίριαζε με την αμερικανική κυβέρνηση.
Η τεράστια παραγγελία των 20.000 υπολογιστών
Κάποια στιγμή, ο Romello προσέγγισε προσωπικά τον Jobs για μια τεράστια παραγγελία: ένας άγνωστος κυβερνητικός πελάτης ζητούσε έως και 20.000 υπολογιστές NeXT με ειδικές τροποποιήσεις, μεταξύ των οποίων ταχύτερο επεξεργαστή Motorola και ειδική κάρτα γραφικών.
Ο Jobs δεν γνώριζε ποιος θα ήταν ο τελικός χρήστης των μηχανημάτων, ούτε την πραγματική τους χρήση.
Στη NeXT, οι μυστηριώδεις επισκέπτες από την κυβέρνηση είχαν γίνει σχεδόν καθημερινό θέαμα. Έφταναν με πολιτικά ρούχα, συστήνονταν μόνο με τα μικρά τους ονόματα, παρακολουθούσαν παρουσιάσεις και αποχωρούσαν χωρίς να αποκαλύπτουν λεπτομέρειες.
Η NeXT πήρε από τη CIA αυτό που ζητούσε απεγνωσμένα
Εκείνη την εποχή η NeXT βρισκόταν σε δεινή οικονομική θέση. Τα μηχανήματά της ήταν πολύ ακριβότερα από τον ανταγωνισμό, καθιστώντας αδύνατες τις πωλήσεις σε μαζική κλίμακα. Η εν λόγω συμφωνία έδωσε στην εταιρεία αυτό που ζητούσε απεγνωσμένα: χρόνο και ρευστότητα.
Μάλιστα, η CIA βοήθησε να εμπλακεί και η Sun Microsystems στην παραγωγή. Η κατασκευή αυξήθηκε από περίπου 100 υπολογιστές τον πρώτο μήνα σε χιλιάδες ανά μήνα. Οι υπολογιστές μεταφέρονταν με φορτηγά χωρίς διακριτικά σε εταιρεία-βιτρίνα της CIA, όπου γίνονταν οι απόρρητες τροποποιήσεις πριν καταλήξουν σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Οι NeXTcubes, όπως ονομάζονταν οι υπολογιστές, χρησιμοποιήθηκαν τελικά από αναλυτές του National Reconnaissance Office για την επεξεργασία δορυφορικών εικόνων και την παρακολούθηση στρατιωτικών κινήσεων.
Από τη CIA στην επιστροφή στην Apple
Ο Jobs δεν ήθελε να γίνει εργολάβος της αμυντικής βιομηχανίας, όμως η συνεργασία με τη CIA αποδείχθηκε το εισιτήριο για την επιστροφή του στην Apple. Τα κεφάλαια αυτά έδωσαν στη NeXT τον απαιτούμενο χρόνο για να αναπτύξει το λειτουργικό της σύστημα, το NeXT OS, το οποίο εξαγοράστηκε το 1996 από την Apple, φέρνοντας τον Steve Jobs πίσω στη θέση του CEO.
Το NeXT OS αποτέλεσε τη βάση για το macOS και, κατ’ επέκταση, για το iOS, το λειτουργικό σύστημα που άλλαξε τη βιομηχανία των smartphones με το iPhone.
Η ιστορία είναι εντυπωσιακή για έναν επιπλέον λόγο: μια απόρρητη κυβερνητική συνεργασία έδωσε στη NeXT την ανάσα που χρειαζόταν, κρατώντας τον Jobs στο «παιχνίδι» μέχρι την ιστορική επιστροφή του στην Apple.
Φυσικά, παραμένει άγνωστο το πλήρες περιεχόμενο των συμφωνιών και αν η διάσωση της NeXT συνοδεύτηκε από μελλοντικές υποχρεώσεις. Χρόνια αργότερα, εξάλλου, η Apple βρέθηκε εμπλεκόμενη μαζί με άλλους τεχνολογικούς κολοσσούς στο αμφιλεγόμενο πρόγραμμα παρακολούθησης PRISM των ΗΠΑ.
