Ένας κομήτης που πέρασε σχεδόν απαρατήρητος από το ευρύ κοινό, έχει προκαλέσει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον. Ο 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák φαίνεται πως το 2017 έκανε κάτι που δεν είχε καταγραφεί ποτέ ξανά με τόσο ακραίο τρόπο.
Καθώς πλησίαζε το περιήλιό του, δηλαδή το κοντινότερο σημείο στον Ήλιο, η περιστροφή του επιβραδύνθηκε δραματικά, πιθανότατα σταμάτησε εντελώς και στη συνέχεια άρχισε να περιστρέφεται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Ρεκόρ επιβράδυνσης μέσα σε 60 ημέρες
Οι πρώτες μετρήσεις τον Μάρτιο του 2017 έδειχναν περίοδο περιστροφής περίπου 20 ωρών. Μέχρι τον Μάιο, η ίδια περιστροφή είχε επιβραδυνθεί στις 53 ώρες. Πρόκειται για μεταβολή άνω του δεκαπλάσιου ρυθμού σε σχέση με προηγούμενο «ρεκόρ» που κατείχε ο 103P/Hartley 2, ο οποίος είχε παρουσιάσει πολύ ηπιότερη μεταβολή.
Τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς, η περίοδος περιστροφής του 41P μετρήθηκε ξανά και βρέθηκε στις 14,4 ώρες. Για να εξηγηθεί αυτή η θεαματική αλλαγή, ο αστρονόμος David Jewitt πρότεινε ότι ο κομήτης επιβράδυνε μέχρι μηδενισμού της περιστροφής του γύρω στον Ιούνιο του 2017 και στη συνέχεια αντιστράφηκε.
Ο διαστρικός κομήτης 3I/ATLAS άλλαξε χρώμα. Τι συμβαίνει;
Η φυσική πίσω από την ανατροπή
Το φαινόμενο δεν είναι μαγικό. Καθώς οι κομήτες πλησιάζουν τον Ήλιο, ο πάγος τους εξαχνώνεται, μετατρέπεται δηλαδή απευθείας σε αέριο. Οι πίδακες που εκτοξεύονται λειτουργούν σαν μικροσκοπικοί προωθητήρες. Ασκούν ροπή στον πυρήνα και αλλάζουν την περιστροφή του.
Ο 41P είναι μικρός, με διάμετρο περίπου ενός χιλιομέτρου. Σε τόσο μικρά σώματα, οι ροπές από την εκτόνωση αερίων μπορούν να έχουν δυσανάλογα μεγάλη επίδραση. Αν η θέρμανση από τον Ήλιο είναι άνιση ή η κατανομή πάγου ετερογενής, η αλλαγή περιστροφής μπορεί να γίνει ακραία.
Το όριο των μετρήσεων
Οι επιστήμονες βασίστηκαν σε καμπύλες φωτός, δηλαδή μεταβολές στη φωτεινότητα του κομήτη, για να υπολογίσουν την περίοδο περιστροφής. Όμως οι μετρήσεις αυτές δεν αποκαλύπτουν άμεσα την κατεύθυνση.
Ο Jewitt συνδύασε τα δεδομένα με αρχειακές παρατηρήσεις από το Hubble Space Telescope, καταλήγοντας στο σενάριο της πλήρους παύσης και αντιστροφής.
Ένας κομήτης με ημερομηνία λήξης;
Αν η εξέλιξη συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, ο 41P θα μπορούσε να διαλυθεί μέσα σε λίγες δεκαετίες. Δεν υπάρχουν ακόμη δημοσιευμένα δεδομένα περιστροφής μετά το περιήλιο του 2022. Η επόμενη κρίσιμη ευκαιρία για νέες μετρήσεις θα είναι το 2028.
Οι κομήτες αποτελούν αρχέγονα κατάλοιπα της δημιουργίας του Ηλιακού Συστήματος πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Ο 41P ίσως είναι το απομεινάρι ενός πολύ μεγαλύτερου σώματος που σταδιακά φθείρεται.
Τα ευρήματα είναι διαθέσιμα στο arXiv.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
