Επιστήμονες λένε ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μπορεί να έπεσε λόγω δηλητηρίασης από μόλυβδο.
Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή. Στην αρχαία Ρώμη, τα υδραγωγεία μετέφεραν άφθονο νερό σε συντριβάνια, λουτρά και κατοικίες. Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τους σωλήνες ήταν ο μόλυβδος .
Για αιώνες, το μέταλλο αυτό βρισκόταν καθημερινά στη ζωή των Ρωμαίων, λειτουργώντας ως ένα δηλητήριο.
Η εκτεταμένη χρήση μολύβδου στην καθημερινότητα
Οι Ρωμαίοι κατασκεύαζαν σωλήνες, δεξαμενές και εξαρτήματα από μόλυβδο, το λατινικό plumbum, από όπου προέρχεται και η λέξη plumbing. Το νερό συχνά παρέμενε στάσιμο μέσα σε αυτούς τους σωλήνες, αυξάνοντας την πιθανότητα διάλυσης μολύβδου.
Παράλληλα, ο μόλυβδος χρησιμοποιούνταν σε σκεύη πόσης, αποθήκευσης τροφίμων και κυρίως στην παρασκευή και γλύκανση του κρασιού. Η χρόνια έκθεση, έστω και σε μικρές ποσότητες, θα μπορούσε να έχει σωρευτικά αποτελέσματα στον πληθυσμό.
Έπαιξε ρόλο ο μόλυβδος στην πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
Η ιδέα ότι η δηλητηρίαση από μόλυβδο συνέβαλε στην παρακμή της Ρώμης έχει απασχολήσει επιστήμονες και ιστορικούς εδώ και δεκαετίες. Ο S. Colum Gilfillan υποστήριξε ότι η χρήση μολύβδινων σκευών από την ελίτ επηρέασε τη γονιμότητα, τη νοητική λειτουργία και τη συνολική υγεία της κοινωνίας. Αργότερα, ο γεωχημικός Jerome O. Nriagu συνέδεσε ασθένειες όπως η ουρική αρθρίτιδα στους Ρωμαίους αριστοκράτες με δηλητηρίαση από μόλυβδο.
Το ενδιαφέρον αναζωπυρώθηκε πρόσφατα, όταν μελέτη του 2025 στο Proceedings of the National Academy of Sciences ανέλυσε πυρήνες πάγου από την Αρκτική και εντόπισε αυξημένα επίπεδα μόλυβδου στην Ευρώπη κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.
Μια θεωρία που παραμένει αμφιλεγόμενη
Παρά τα παραπάνω, οι περισσότεροι ιστορικοί τονίζουν ότι η πτώση της Ρώμης ήταν αποτέλεσμα πολλών παραγόντων. Οικονομική πίεση, πολιτικές συγκρούσεις, στρατιωτικές απειλές και κλιματικές αλλαγές είχαν σαφώς μεγαλύτερο βάρος.
Αρχαιολογικές μελέτες σε οστά δείχνουν μάλιστα ότι σε ορισμένους πληθυσμούς τα επίπεδα μολύβδου ήταν χαμηλότερα από εκείνα του 20ού αιώνα, όταν η βενζίνη με μόλυβδο είχε παγκόσμια χρήση.
Πώς επηρεάζει ο μόλυβδος το ανθρώπινο σώμα
Ο μόλυβδος είναι βαρέο μέταλλο χωρίς ασφαλές όριο έκθεσης. Ακόμη και μικρές ποσότητες μπορούν να διαταράξουν βασικές λειτουργίες του οργανισμού.
Εισέρχεται κυρίως μέσω νερού ή σκόνης, συσσωρεύεται σε όργανα όπως ο εγκέφαλος και τα νεφρά και αποθηκεύεται στα οστά για δεκαετίες.
Μιμείται το ασβέστιο και τον ψευδάργυρο, διαταράσσοντας το νευρικό σύστημα και προκαλώντας γνωστική έκπτωση, προβλήματα μνήμης, υπέρταση και μειωμένη γονιμότητα.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
