Όταν το καλοκαίρι του 2025 έγινε ένας ισχυρός σεισμός 8,8 ρίχτερ στα ανοιχτά της ρωσικής χερσονήσου Καμτσάτκα, η NASA κατάφερε να καταγράψει το τσουνάμι που προκλήθηκε με τον δορυφόρο SWOT.
Ο SWOT, δηλαδή ο Surface Water and Ocean Topography, εκτοξεύτηκε το 2022 και έχει σχεδιαστεί για να παρακολουθεί με ακρίβεια την επιφάνεια των υδάτων και την τοπογραφία των ωκεανών.
Ο σεισμός της Καμτσάτκα αποτελεί το μεγαλύτερο γεγονός τσουνάμι που έχει καταγράψει μέχρι σήμερα, προσφέροντας στους επιστήμονες δεδομένα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχεδόν αδύνατο να συλλεχθούν σε πραγματικό περιβάλλον.
Πώς χαρτογραφήθηκε από το διάστημα
Χρησιμοποιώντας δεδομένα από τον SWOT σε συνδυασμό με ειδικούς πλωτούς αισθητήρες μέτρησης τσουνάμι στον βαθύ ωκεανό, οι ερευνητές κατάφεραν να χαρτογραφήσουν τη ζώνη ρήξης του σεισμού. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η περιοχή που “έσπασε” εκτεινόταν περίπου 250 μίλια, ενώ τμήματα του θαλάσσιου πυθμένα ανυψώθηκαν έως και 13 πόδια.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι ο δορυφόρος μπόρεσε να δείξει πώς το κύμα άλλαζε μορφή καθώς ταξίδευε, δημιουργώντας ένα πολύ πιο ακριβές μοντέλο εξέλιξης του τσουνάμι. Η σχετική έρευνα δημοσιεύτηκε στο The Seismic Record τον Νοέμβριο του 2025 και αναδεικνύει πόσο επικίνδυνοι μπορούν να γίνουν οι λεγόμενοι megaquakes.
H NASA θέλει να έχει πυρηνικό αντιδραστήρα στη Σελήνη μέχρι το 2030 και αυτός είναι ο λόγος
Η συνεργασία SWOT και NOAA έφερε νέα εποχή στα δεδομένα τσουνάμι
Για να κατανοήσουν πώς σχηματίστηκε και πώς εξαπλώθηκε το τσουνάμι, οι επιστήμονες συνδύασαν πληροφορίες από το σύστημα προειδοποίησης τσουνάμι της NOAA με τις μετρήσεις του SWOT.
Το σύστημα της NOAA ονομάζεται DART, δηλαδή Deep-ocean Assessment and Reporting of Tsunamis, και βασίζεται σε αισθητήρες που βρίσκονται αγκυρωμένοι στον πυθμένα της θάλασσας. Αυτοί ανιχνεύουν αλλαγές στην πίεση του νερού και μεταφέρουν τα δεδομένα μέσω επιφανειακών σημαδούρων και δορυφόρων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Όταν έγινε ο σεισμός, αρκετοί σταθμοί DART πέρασαν αυτόματα σε κατάσταση υψηλής επιτήρησης και κατέγραψαν το κύμα καθώς απομακρυνόταν από την πηγή του. Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στους πιο κοντινούς αισθητήρες, φιλτράροντας τα φυσιολογικά παλιρροϊκά σήματα ώστε να εκτιμήσουν πιο καθαρά την πραγματική μετατόπιση του βυθού.
Η “φέτα” των 75 μιλίων που κατέγραψε το κύμα από το διάστημα
Την ίδια περίοδο, ο SWOT πέρασε πάνω από την περιοχή και κατέγραψε μια λωρίδα επιφάνειας ωκεανού πλάτους περίπου 75 μιλίων. Αυτό επέτρεψε στους επιστήμονες να δουν το “ανάγλυφο” του τσουνάμι, δηλαδή το σχήμα και την κίνηση των κυμάτων, με υψηλή ανάλυση.
Παρότι τα τσουνάμι κινούνται γρήγορα, η επεξεργασία των δεδομένων έδειξε πώς τα κύματα εξαπλώθηκαν και πώς διασκορπίστηκαν όσο απομακρύνονταν, δίνοντας ένα μοναδικό παράθυρο παρατήρησης που μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε.
Τι αλλάζει στα μοντέλα κινδύνου για μεγάλους σεισμούς
Το γεγονός απέκτησε ακόμα μεγαλύτερη σημασία επειδή οι επιστήμονες μπόρεσαν να το συγκρίνουν με έναν σεισμό μεγέθους 9,0 που συνέβη στην ίδια περιοχή το 1952, στο ίδιο σύστημα ρηγμάτων. Από τη σύγκριση προέκυψε ότι ο σεισμός του 1952 πιθανότατα δεν εκτόνωσε όλη την πίεση στο ρήγμα, οδηγώντας στη μεταγενέστερη ισχυρή δόνηση του 2025.
Αυτό είναι σημαντικό γιατί αμφισβητεί κλασικά μοντέλα κινδύνου, τα οποία θεωρούν ότι τέτοιοι τεράστιοι σεισμοί “απέχουν” μεταξύ τους εκατοντάδες χρόνια. Επιπλέον, οι επιστήμονες ανέλυσαν και τη διαφορά στο βάθος των δύο γεγονότων, με τον παλαιότερο σεισμό να είναι πιο κοντά στον πυθμένα και τον νεότερο πιο βαθιά, κάτι που επηρεάζει άμεσα και το πόσο “μεγάλο” φαίνεται το τσουνάμι στην επιφάνεια.
SWOT και DART ως το μέλλον της έγκαιρης προειδοποίησης
Το πιο πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι ο συνδυασμός δορυφορικής παρατήρησης και αισθητήρων στον βαθύ ωκεανό μπορεί να αλλάξει δραστικά την απόκριση σε έκτακτα γεγονότα. Ο SWOT αποδεικνύει ότι μπορεί να προσφέρει κρίσιμα δεδομένα γρήγορα, ενώ το δίκτυο DART δείχνει ότι παραμένει αξιόπιστο στη ζωντανή παρακολούθηση κυμάτων τσουνάμι.
Οι επιστήμονες πλέον εξετάζουν πώς αυτή η “διπλή” τεχνολογική προσέγγιση μπορεί να ενσωματωθεί πιο αποτελεσματικά σε παράκτια συστήματα προειδοποίησης, ώστε οι κοινωνίες να έχουν περισσότερο χρόνο και καλύτερη πληροφόρηση για να αντιδράσουν με ασφάλεια.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
