Μετά από οκτώ χρόνια στο διάστημα και μια διαδρομή που άγγιξε τα 10 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα, η αποστολή BepiColombo φτάνει επιτέλους στον προορισμό της. Το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026, ακριβώς στις 20:24 ώρα Ελλάδας, το ευρωϊαπωνικό σκάφος θα ξεκινήσει τον πιο κρίσιμο ελιγμό της ζωής του για να μπει σε τροχιά γύρω από τον Ερμή, αποτελώντας μόλις τη δεύτερη αποστολή στην ιστορία μετά το αμερικανικό Messenger του 2011 που καταφέρνει να «παρκάρει» γύρω από τον εσωτερικότερο πλανήτη του Ηλιακού Συστήματος.
Πίσω από το εγχείρημα βρίσκονται η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA) και η Ιαπωνική Υπηρεσία Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης (JAXA), οι οποίες έστειλαν δύο ανεξάρτητα επιστημονικά σκάφη συνδεδεμένα σε μία ενιαία διάταξη, με στόχο να χαρτογραφήσουν την επιφάνεια του πλανήτη και να αποκωδικοποιήσουν το μαγνητικό του πεδίο. Πρόκειται μάλιστα για τη μοναδική ευκαιρία της σύγχρονης επιστημονικής γενιάς, καθώς δεν υπάρχει καμία άλλη αποστολή προς τον Ερμή στα σκαριά τουλάχιστον έως το 2035.
Ο κρίσιμος ελιγμός των 37 λεπτών και τα οκτώ χρόνια ταξιδιού
Η είσοδος σε τροχιά γύρω από έναν πλανήτη που διαθέτει μόλις το 38% της γήινης βαρύτητας απαιτεί απόλυτη ακρίβεια. Καθώς το BepiColombo θα προσεγγίζει τον Ερμή από τη νυχτερινή του πλευρά πάνω από τον νότιο πόλο, τέσσερις χημικοί προωθητήρες θα πυροδοτηθούν αδιάκοπα για 37 λεπτά. Χωρίς εφεδρικό κινητήρα και χωρίς περιθώριο δεύτερης προσπάθειας, η καύση αυτή πρέπει να μειώσει ακαριαία την ταχύτητα του σκάφους ώστε να αιχμαλωτιστεί σε μια αρχική ελλειπτική τροχιά διαστάσεων 590 επί 11.640 χιλιομέτρων. Αν η επιβράδυνση αποδειχθεί ανεπαρκής, το σκάφος απλώς θα προσπεράσει τον πλανήτη.
Το BepiColombo ξεκίνησε το ταξίδι του στις 20 Οκτωβρίου 2018 πάνω σε έναν πύραυλο Ariane 5 από το Κουρού της Γαλλικής Γουιάνας. Στην αστροδυναμική, η κάθοδος προς το κέντρο του Ηλιακού Συστήματος απαιτεί τεράστια ενέργεια επιβράδυνσης: η πανίσχυρη βαρύτητα του Ήλιου τραβάει και επιταχύνει διαρκώς το σκάφος. Για να «φρενάρει» σταδιακά, χρειάστηκε να εκτελέσει εννέα συνολικά κοντινά πλανητικά περάσματα (ένα από τη Γη, δύο από την Αφροδίτη και έξι από τον Ερμή) σε συνδυασμό με τη συνεχή λειτουργία των κινητήρων ιόντων.
Αρχικά, η άφιξη είχε προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο του 2025. Μια βλάβη όμως που εμφανίστηκε στο σύστημα ηλεκτρικής τροφοδοσίας τον Απρίλιο του 2024 περιόρισε την ώση των ηλεκτρικών προωθητήρων. Οι μηχανικοί στο κέντρο ελέγχου ESOC στο Ντάρμστατ της Γερμανίας αναγκάστηκαν να χαράξουν νέα τροχιά, κάτι που κόστισε έντεκα μήνες καθυστέρησης αλλά έσωσε στο ακέραιο την αποστολή.
Δύο τροχιακά σκάφη και το χρονοδιάγραμμα των επόμενων μηνών
Για το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής, τα δύο σκάφη μεταφέρονταν από τη μονάδα πρόωσης Mercury Transfer Module (MTM) βάρους 2,6 τόνων, η οποία αποδεσμεύτηκε επιτυχώς στις 3 Σεπτεμβρίου 2026 αφού ολοκλήρωσε την αποστολή της.
Το ευρωπαϊκό Mercury Planetary Orbiter (MPO) της ESA με έντεκα επιστημονικά όργανα θα αναλάβει τη λεπτομερή φωτογράφιση της επιφάνειας, την ανάλυση της χημικής σύστασης και τη μελέτη του εσωτερικού του πλανήτη από χαμηλό ύψος. Αντίστοιχα, το ιαπωνικό Mercury Magnetospheric Orbiter (με την ονομασία Mio) της JAXA θα εστιάσει στη μαγνητόσφαιρα και στην αλληλεπίδρασή της με τον σφοδρό ηλιακό άνεμο, καθιστώντας το BepiColombo την πρώτη αποστολή που θέτει ταυτόχρονα δύο δορυφόρους γύρω από τον Ερμή.
| Ημερομηνία Ορόσημο | Φάση Αποστολής BepiColombo |
|---|---|
| 3 Σεπτεμβρίου 2026 | Επιτυχής αποδέσμευση της μονάδας μεταφοράς (MTM) |
| 21 Νοεμβρίου 2026 (20:24) | Πυροδότηση 37 λεπτών και είσοδος σε πολική τροχιά (590 x 11.640 χλμ.) |
| 9 και 10 Δεκεμβρίου 2026 | Διαχωρισμός και απελευθέρωση του ιαπωνικού σκάφους Mio |
| 16 Δεκεμβρίου 2026 | Απόρριψη της θερμικής ασπίδας (MOSIF) και έναρξη καθόδου του MPO |
| 10 Μαρτίου 2027 | Είσοδος του ευρωπαϊκού MPO στην τελική τροχιά (480 x 1.500 χλμ.) |
| 6 Απριλίου 2027 | Επίσημη έναρξη των τακτικών επιστημονικών παρατηρήσεων |
Τα παράδοξα ενός ακραίου κόσμου
Παρότι βρίσκεται στη διαστημική μας γειτονιά, ο Ερμής παραμένει ο λιγότερο μελετημένος βραχώδης πλανήτης, κυρίως επειδή η εγγύτητά του στον Ήλιο δοκιμάζει στα όρια κάθε ανθρώπινη κατασκευή. Χωρίς ουσιαστική ατμόσφαιρα να συγκρατεί τη θερμότητα, στην επιφάνειά του οι θερμοκρασίες σκαρφαλώνουν στους 430 βαθμούς Κελσίου την ημέρα, ενώ τη νύχτα κατρακυλούν στους 180 βαθμούς κάτω από το μηδέν.
Μέσα σε αυτό το ακραίο θερμικό περιβάλλον κρύβεται ένα εντυπωσιακό φαινόμενο: η ύπαρξη υδάτινου πάγου στον πυθμένα βαθιών πολικών κρατήρων, εκεί όπου το ηλιακό φως δεν φτάνει ποτέ. Το BepiColombo καλείται να επιβεβαιώσει την ακριβή σύσταση και προέλευση αυτών των παγωμένων αποθεμάτων.
Παράλληλα, τα όργανα των δύο σκαφών θα αναζητήσουν απαντήσεις για τον δυσανάλογα τεράστιο μεταλλικό πυρήνα του Ερμή, την απρόσμενη ύπαρξη ενεργού μαγνητικού πεδίου, αλλά και τις αβαθείς κοιλότητες της επιφάνειάς του, γνωστές ως hollows, που μαρτυρούν σχετικά πρόσφατη γεωλογική δραστηριότητα. Τα ευρήματα αυτά αποτελούν το κλειδί για να κατανοήσουν οι πλανητολόγοι πώς σχηματίστηκαν και εξελίχθηκαν όλοι οι βραχώδεις κόσμοι, μαζί και η Γη.