Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδωσε μια σημαντική διευκρίνιση για το μέλλον των έξυπνων μετρητών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, εξετάζοντας σε πρόσφατη υπόθεση αν ένας καταναλωτής μπορεί να ζητήσει από τον διαχειριστή του δικτύου να διατηρήσει τον συμβατικό μετρητή και να αρνηθεί την εγκατάσταση έξυπνου μετρητή. Η απόφαση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, καθώς ο ΔΕΔΔΗΕ υλοποιεί αυτή τη στιγμή ένα μεγάλο πρόγραμμα αντικατάστασης εκατομμυρίων παλιών συμβατικών μετρητών, με το χρονοδιάγραμμα να προβλέπει την ολοκλήρωσή του το 2030.
Τι έκρινε το Δικαστήριο της ΕΕ στην υπόθεση C-468/24 (SR)
Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο έκρινε ότι ένας καταναλωτής δεν υποχρεούται να συμμορφωθεί με την απαίτηση του πελάτη του και να προβεί στην τοποθέτηση συμβατικού, ενώ την ίδια στιγμή παραμένει υποχρεωτική η προστασία της ιδιωτικότητας. Η απόφαση εκδόθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2026 στο πλαίσιο της υπόθεσης C-468/24 (SR), ύστερα από δικαστική διαμάχη στην Αυστρία.
Ειδικότερα, η δικαστική διαμάχη αφορούσε την εταιρεία διαχείρισης δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, σαν τον ελληνικό ΔΕΔΔΗΕ. Ένας καταναλωτής δεν επιθυμούσε την εγκατάσταση έξυπνου μετρητή, με την υπόθεση να οδηγείται στη Δικαιοσύνη, όπου τα αυστριακά δικαστήρια υπέβαλαν αίτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διευκρινίσει τι προβλέπει ακριβώς η σχετική νομοθεσία. Πιο συγκεκριμένα, το βασικό ερώτημα ήταν αν το άρθρο 22 της Οδηγίας 2019/944 υποχρεώνει τον διαχειριστή του δικτύου να λαμβάνει υπόψη την επιθυμία ενός πελάτη να μη χρησιμοποιήσει έξυπνο μετρητή και, αντίθετα, να του παρέχει συμβατικό.
Το άρθρο αυτό προβλέπει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν την ύπαρξη συμβατικών μετρητών για όσους πελάτες δεν έχουν εξοπλιστεί ακόμη με έξυπνα συστήματα μέτρησης. Πάντως, το Δικαστήριο αποφάσισε ότι η διάταξη αυτή δεν δημιουργεί από μόνη της δικαίωμα επιλογής συμβατικού μετρητή για όποιον καταναλωτή αρνείται την εγκατάσταση έξυπνου συστήματος, όταν υπάρχει πρόγραμμα συστηματικής ανάπτυξης της σχετικής τεχνολογίας.
Μπορεί η απόφαση να μην καταργεί η ίδια άλλα δικαιώματα που ενδέχεται να προβλέπει η νομοθεσία κάθε κράτους μέλους, διευκρινίζει όμως ότι το δικαίωμα επιλογής δεν πηγάζει πλέον από το συγκεκριμένο άρθρο της ευρωπαϊκής οδηγίας.
Το πρόγραμμα του ΔΕΔΔΗΕ στην Ελλάδα και οι αλλαγές στους μετρητές
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τη χώρα μας, καθώς ο ΔΕΔΔΗΕ υλοποιεί αυτή τη στιγμή πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των μετρητικών συστημάτων, σύμφωνα με ανακοίνωση του διαχειριστή. Έχει προχωρήσει ήδη στην προμήθεια 2.760.000 έξυπνων μετρητών νέας γενιάς, μαζί με το νέο κεντρικό σύστημα διαχείρισης των μετρήσεων, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει την αντικατάσταση των μετρητών σε πανελλαδικό επίπεδο μέχρι το 2030.
Οι νέοι μετρητές επιτρέπουν μεταξύ άλλων:
- Αυτόματη αποστολή ενδείξεων: Μεταδίδουν αυτόματα τα δεδομένα κατανάλωσης στο πληροφοριακό σύστημα του ΔΕΔΔΗΕ, περιορίζοντας την ανάγκη για επιτόπιες καταμετρήσεις και το φαινόμενο έκδοσης λογαριασμών βάσει εκτιμώμενης κατανάλωσης.
- Απομακρυσμένη αποκοπή και επανασύνδεση: Επιτρέπουν την αυτόματη αποκοπή και εκ νέου ενεργοποίηση της παροχής σε περίπτωση ύπαρξης ανεξόφλητου υπολοίπου και στη συνέχεια ρύθμισης αυτού, περιορίζοντας τις επιτόπιες αποκοπές και επανασυνδέσεις και καταμετρήσεις.
Το ζήτημα των προσωπικών δεδομένων
Ένα δεύτερο μεγάλο ζήτημα που εξετάστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων των καταναλωτών. Ένας έξυπνος μετρητής μπορεί να καταγράφει την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται σε ένα νοικοκυριό σε διάφορα χρονικά διαστήματα και να αποστέλλει αυτές τις πληροφορίες στον διαχειριστή του δικτύου, δημιουργώντας ένα εντελώς διαφορετικό σύνολο πληροφόρησης σε σχέση με έναν συμβατικό μετρητή.
Πιο συγκεκριμένα, ένα από τα σημαντικότερα σημεία της απόφασης είναι ότι το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποσυνδέει την εγκατάσταση ενός έξυπνου μετρητή από τη νομιμότητα της επεξεργασίας των δεδομένων του.
Στην Ελλάδα, όπως αναφέρει ο ΔΕΔΔΗΕ, ο έξυπνος μετρητής καταγράφει μόνο την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της παροχής σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. Δεν καταγράφει προσωπικά στοιχεία του πελάτη, ούτε πληροφορίες για τις συσκευές που χρησιμοποιούνται. Τα δεδομένα αποστέλλονται στο πληροφοριακό σύστημα του ΔΕΔΔΗΕ και χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τη διαχείριση της παροχής και τη διαδικασία καταμέτρησης. Δεν καταγράφεται η χρήση συγκεκριμένων συσκευών, ούτε οι συνήθειες που ακολουθεί ο πελάτης.
