Ανακαλύφθηκε το αρχαιότερο νεκροταφείο ου πλανήτη και δεν δημιουργήθηκε από ανθρώπους. Αυτό εγείρει ερωτήματα γύρω από το ανθρώπινο είδος και τους προγόνους μας και μας κάνει να αναρωτιόμαστε πως ήταν η ζωή για τους μακρινούς συγγενείς του ανθρώπου και συγκεκριμένα των Homo Naledi.
Η προέλευση του ανθρώπινου είδους έχει εντοπιστεί μέχρι στιγμής στη Νότια Αφρική, με το λίκνο της ανθρωπότητας να αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομίας από την UNESCO. Βρίσκεται σε μια τοποθεσία λίγο έξω από το Γιοχάνεσμπουργκ.
Αυτή η τοποθεσία φιλοξενεί ταφικούς χώρους, από τους παλαιότερους προγόνους του ανθρώπινου είδους, πριν εξελιχθούν στους ανθρώπους σαν εμάς. Όμως, μια νέα ανακάλυψη ίσως αλλάξει όσα γνωρίζουμε για την ανθρώπινη εξέλιξη.
Βαθιά κάτω από το έδαφος, σε ένα σύστημα σπηλιών 30 μέτρα κάτω από την επιφάνεια, υπάρχει το σύστημα Rising Star. Πρόκειται για ένα σημείο ταφής που άνηκε σε ένα εξαφανισμένο είδος, που ονομάζεται Homo Naledi.
Ο χώρος ταφής χρονολογείται περίπου 200.000 χρόνια πριν, που είναι αρκετά παλαιότερα από τις γνωστές αρχαίες τοποθεσίες της ανθρωπότητας. Ο Homo Sapiens εμφανίστηκε πριν από 100.000.
Ο Homo Naledi εκτιμάται πως είχε ύψος 143.6 εκατοστά. Είχε χέρια που μπορούσαν να χειριστούν εργαλεία και περπατούσε στα δύο πόδια. Οι εγκέφαλοί τους ήταν σημαντικά μικρότερη από τους μοντέρνους ανθρώπους και ήταν περίπου στο μέγεθος ενός πορτοκαλιού.
Επικεφαλής της έρευνας ήταν ο παλαιοανθρωπολόγος Lee Berger, ο οποίος αναφέρθηκε στην ανακάλυψη ως «οι πιο αρχαίοι ενταφιασμοί που έχουν καταγραφεί στο αρχείο των ανθρωπίνων».
Με τον όρο Ανθρωπίνοι (Hominini) αναφερόμαστε στα μέλη της ομοιογένειας της υποοικογένειας των Ανθρωπινών (Homininae) που περιλαμβάνει τους ανθρώπους (γένος: Homo), δύο είδη χιμπαντζήδων (γένος: Pan), τους προγόνους τους και άλλα είδη που μοιράζονται έναν κοινό πρόγονο με τους ανθρώπους και τους χιμπατζήδες αλλά έχουν εκλείψει. Το φύλο Ανθρωπίνοι διαχωρίζεται σε δύο υφομοιογένειες: Τα Ανθρωπίνια (Hominina – είδη του γένους Homo και των συγγενικών του[1]) και τα Panina (είδη του γένους Pan).
Μετά την ανακάλυψη, ο Berger πρότεινε πως ο τόπος ταφής θα μπορούσε να ανατρέψει όλα όσα γνωρίζουμε για την ανθρώπινη εξέλιξη. Τα λείψανα ανακαλύφθηκαν σε τρύπες που φαινόταν ότι είχαν σκαφτεί και γεμίσει σκόπιμα τη στιγμή της ταφής και υπήρχαν επίσης γεωμετρικά σκαλίσματα στον τοίχο, υποδηλώνοντας ότι οι Homo Naledi είχαν την ικανότητα να δημιουργούν περίπλοκους χώρους ταφής.
«Αυτές οι ανακαλύψεις δείχνουν ότι οι νεκρικές πρακτικές δεν περιορίζονταν σε Homo sapiens ή άλλους ανθρωπίνους με μεγάλα μεγέθη εγκεφάλου», υποστήριξαν οι ερευνητές, προσθέτοντας ότι αυτό απέδειξε ότι ήταν ικανοί για πολύπλοκη συμπεριφορά.
Σύμφωνα με τον Berger, αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι δεν είναι «μοναδικοί» στις συμπεριφορές τους, λέγοντας: «[Αυτή η ανακάλυψη] θα σήμαινε όχι μόνο πως οι άνθρωποι δεν είναι μοναδικοί στην ανάπτυξη συμβολικών πρακτικών, αλλά μπορεί να μην έχουν καν εφεύρει τέτοιες συμπεριφορές».
Βέβαια, δεν είναι όλοι πεπεισμένοι για την έρευνα του Berger. Μια μελέτη που διεξήχθη τον Νοέμβριο του 2023, υποστηρίζει πως δεν υπήρχαν επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν πως οι Homo Nadeli έθαβαν σκόπιμα τους νεκρούς τους και ζητάνε περαιτέρω έρευνες σχετικά με τους ισχυρισμούς του Berger.
«Χρειαζόμαστε πραγματικά σημαντική πρόσθετη τεκμηρίωση και επιστημονικές αναλύσεις για να μπορέσουμε να αποκλείσουμε ότι οι φυσικοί παράγοντες και οι διαδικασίες μετά την εναπόθεση ήταν υπεύθυνοι για τη συσσώρευση σωμάτων/μερών του σώματος και να αποδείξουμε την σκόπιμη ανασκαφή και πλήρωση λάκκων από τον Homo Naledi», είπε η María Martinón-ΤTorres, στην κριτική, η οποία δημοσιεύτηκε στο Journal of Human Evolution.
Η μελέτη του Berger δημοσιεύθηκε στο eLife – Evolutionary Biology.
