Από το 1996, όταν η επιστημονική κοινότητα παρουσίασε την Dolly, το πρώτο κλωνοποιημένο θηλαστικό, η τεχνολογία αυτή πέρασε σταδιακά από τα ερευνητικά εργαστήρια στην εμπορική αγορά. Σήμερα, εταιρείες όπως η αμερικανική ViaGen Pets ζητούν από 35.000 έως 50.000 δολάρια για να κλωνοποιήσουν έναν σκύλο ή μια γάτα. Για έναν κηδεμόνα που βιώνει την απώλεια του αγαπημένου του ζώου, η υπόσχεση μιας «δεύτερης ευκαιρίας» ακούγεται ελκυστική. Τι είναι όμως αυτό που παίρνει πραγματικά πίσω;
Η επιστήμη της επιγενετικής και γιατί το DNA δεν είναι το παν
Η διαδικασία βασίζεται στη μεταφορά πυρήνα σωματικού κυττάρου (SCNT). Πρακτικά, το νέο ζώο λαμβάνει το ίδιο ακριβώς πυρηνικό DNA με το αρχικό. Ωστόσο, η γενετική είναι μόνο το ένα μισό της εξίσωσης. Το άλλο μισό είναι η επιγενετική, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο το περιβάλλον στη μήτρα και οι εξωτερικοί παράγοντες ενεργοποιούν ή απενεργοποιούν συγκεκριμένα γονίδια κατά την ανάπτυξη του εμβρύου.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα στην ιστορία της κλωνοποίησης είναι η CC (CopyCat), η πρώτη κλωνοποιημένη γάτα που γεννήθηκε το 2001 στο Πανεπιστήμιο Texas A&M. Αν και η CC ήταν 100% γενετικά πανομοιότυπη με τη δότρια γάτα, τη Rainbow, η εμφάνισή τους διέφερε αισθητά. Η Rainbow ήταν μια τρίχρωμη γάτα με λευκό, καφέ και πορτοκαλί τρίχωμα. Η CC γεννήθηκε χωρίς καθόλου πορτοκαλί κηλίδες, εξαιτίας της τυχαίας αδρανοποίησης του χρωμοσώματος Χ στη μήτρα. Παράλληλα, οι δύο γάτες ανέπτυξαν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα, καθώς η Rainbow ήταν ντροπαλή, ενώ η CC ήταν ιδιαίτερα περίεργη και παιχνιδιάρα.
Ένας «κενός δίδυμος» χωρίς τις αναμνήσεις του αρχικού
Ακόμα και οι ίδιες οι εταιρείες κλωνοποίησης διευκρινίζουν ότι το αποτέλεσμα της διαδικασίας είναι ένας «χρονικά μετατοπισμένος μονοζυγωτικός δίδυμος» (delayed twin) και όχι μια αναβίωση του αρχικού οργανισμού.
Οι αναμνήσεις, τα βιώματα, η εκπαίδευση, οι φοβίες και ο συναισθηματικός δεσμός που αναπτύσσει ένα κατοικίδιο με τον άνθρωπό του δεν εγγράφονται στο DNA. Διαμορφώνονται σταδιακά μέσα από τις εμπειρίες της καθημερινότητας. Ακόμα κι αν ένας κλώνος μεγαλώσει στο ίδιο σπίτι, με την ίδια τροφή και τις ίδιες συνήθειες, οι αλληλεπιδράσεις του με τον κόσμο θα είναι διαφορετικές, παράγοντας μια ξεχωριστή προσωπικότητα.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Η τεχνολογία της κλωνοποίησης είναι εντυπωσιακή ως επιστημονικό επίτευγμα, αλλά η εμπορευματοποίησή της πάνω στον ανθρώπινο πόνο δημιουργεί λανθασμένες προσδοκίες. Όταν χάνουμε ένα κατοικίδιο, δεν μας λείπει απλώς η εξωτερική του εικόνα, αλλά η μοναδική προσωπικότητα και η σχέση που χτίσαμε μαζί του στο χρόνο.
Πληρώνοντας 50.000 δολάρια, κανείς αγοράζει μια βιολογική ομοιότητα, όχι τις αναμνήσεις ή τη «ψυχή» του ζώου που έφυγε. Αντί για μια ακριβή προσπάθεια να ξαναγράψουμε το παρελθόν, είναι προτιμότερο να κρατάμε τις αναμνήσεις των ζώων που αγαπήσαμε και να δίνουμε την ευκαιρία σε μια νέα, ξεχωριστή ζωή και ας μην έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με το αγαπημένο μας ζωάκι.
