Αν έχουμε μάθει κάτι τα τελευταία χρόνια, είναι ότι το CO₂ είναι βασικός “διακόπτης” για το κλίμα. Όσο ανεβαίνει, ο πλανήτης ζεσταίνεται. Όσο πέφτει ψύχεται. Μέχρι εδώ όλα καλά. Αυτό που συχνά χάνεται στη συζήτηση είναι ότι το διοξείδιο του άνθρακα δεν μένει για πάντα στην ατμόσφαιρα. Δεν εμφανίζεται και εξαφανίζεται από μόνο του.
Κάποια στιγμή αποθηκεύεται, κάπου εγκλωβίζεται, και μετά από πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να επιστρέψει πάλι πίσω. Και σύμφωνα με μια νέα μελέτη, αυτό το “πήγαινε–έλα” του άνθρακα είναι πιο στενά δεμένο με την κίνηση των τεκτονικών πλακών απ’ όσο πιστεύαμε.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Communications Earth & Environment και κοιτάει την εξέλιξη του κλίματος στη Γη τα τελευταία 540 εκατομμύρια χρόνια.
Icehouse και Greenhouse: η Γη αλλάζει ρυθμό εδώ και αιώνες
Η Γη δεν είχε ποτέ μόνιμα σταθερό κλίμα. Υπήρξαν εποχές που ο πλανήτης ήταν πιο παγωμένος, με παγετώνες και χαμηλότερες θερμοκρασίες. Και υπήρξαν άλλες, όπου το περιβάλλον ήταν πολύ πιο θερμό και υγρό σε σχέση με αυτό που ξέρουμε σήμερα.
Αυτές οι δύο “μεγάλες φάσεις” έχουν όνομα στη γεωλογία: icehouse και greenhouse. Και ναι, το CO₂ είναι κομβικό για το ποια κατάσταση κυριαρχεί. Απλώς η νέα μελέτη δείχνει ότι δεν αρκεί να κοιτάμε μόνο τα επίπεδα του CO₂. Πρέπει να δούμε και από πού έρχεται και πού πηγαίνει.
Δεν είναι μόνο τα ηφαίστεια. Ο άνθρακας βγαίνει και από αλλού
Μέχρι τώρα, πολλοί θεωρούσαν ότι η βασική πηγή CO₂ στην ατμόσφαιρα είναι τα volcanic arcs, δηλαδή οι ηφαιστειακές αλυσίδες που εμφανίζονται όταν συγκρούονται τεκτονικές πλάκες. Εκεί, η τήξη των πετρωμάτων απελευθερώνει άνθρακα που ήταν “κλειδωμένος” βαθιά στη Γη για τεράστια χρονικά διαστήματα.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η νέα έρευνα δεν το ακυρώνει αυτό. Απλώς λέει κάτι που δεν λέγαμε τόσο έντονα μέχρι σήμερα: σημαντικό ρόλο παίζουν και τα σημεία όπου οι πλάκες απομακρύνονται μεταξύ τους. Δηλαδή οι μεσοωκεάνιες ράχες και τα ηπειρωτικά ρήγματα, περιοχές όπου η λιθόσφαιρα ανοίγει και η Γη λειτουργεί διαφορετικά.
Οι ωκεανοί είναι “τράπεζα” άνθρακα
Εδώ είναι και το πιο δυνατό κομμάτι. Οι ωκεανοί απορροφούν τεράστιες ποσότητες CO₂ από την ατμόσφαιρα. Αλλά δεν μένουν απλά εκεί. Σιγά-σιγά, αυτός ο άνθρακας μετατρέπεται σε ανθρακικά πετρώματα και ιζήματα στον βυθό. Με τον χρόνο, δημιουργούνται στρώματα που μπορούν να φτάσουν ακόμη και εκατοντάδες μέτρα.
Και μετά μπαίνει η τεκτονική κίνηση. Οι πλάκες μεταφέρουν αυτά τα ανθρακούχα ιζήματα μέχρι να φτάσουν σε ζώνες καταβύθισης, εκεί όπου μια πλάκα “χάνεται” κάτω από μια άλλη. Σε αυτό το σημείο, μέρος του άνθρακα επιστρέφει στο εσωτερικό της Γης, και μέρος μπορεί να ξαναβγεί προς τα έξω και να επηρεάσει το CO₂ της ατμόσφαιρας.
Με υπολογιστικά μοντέλα, οι επιστήμονες προσπάθησαν να ανασυνθέσουν αυτή τη διαδικασία στο γεωλογικό χρόνο και να δουν πότε η Γη έγερνε προς greenhouse ή προς icehouse συνθήκες.
Γιατί τώρα ξαναβλέπουμε αλλιώς τα volcanic arcs
Ένα ακόμα στοιχείο που έχει ενδιαφέρον είναι ότι τα volcanic arcs δεν φαίνεται να ήταν πάντα ο βασικός “παίχτης” στις εκπομπές CO₂. Σύμφωνα με τη μελέτη, έγιναν πιο κυρίαρχα κυρίως τα τελευταία 120 εκατομμύρια χρόνια.
Και αυτό πιθανότατα συνδέεται με την εξάπλωση πλαγκτονικών οργανισμών στους ωκεανούς, οι οποίοι βοήθησαν να δεσμευτούν τεράστιες ποσότητες άνθρακα σε ιζήματα στον βυθό. Δηλαδή, όσο άλλαζε η ζωή στους ωκεανούς, άλλαζε και το πόσο “καύσιμο” κυκλοφορούσε στο σύστημα.
* Το κέιμενο προέρχεται από την μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal Communications, Earth and Environment
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
