Η NASA έστειλε μια ξεχωριστή πρόσκληση στους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο για το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου. Σε αυτή, ζητάει από όσους θέλουν να συμμετάσχουν, να στρέψουν έναν φακό ή το κινητό τους προς τον ουρανό και να αναβοσβήσουν ένα σύντομο μήνυμα σε κώδικα Μορς. Όχι, στόχος δεν είναι να επικοινωνήσουμε με εξωγήινους, αλλά είναι ένας συμβολικός τρόπος για να γιορτάσουμε ένα σπουδαίο ορόσημο: ένα τεράστιο κατόρθωμα της ανθρωπότητας.
Πρωταγωνιστής της εκδήλωσης είναι το Voyager 1, το θρυλικό διαστημικό σκάφος της NASA που εκτοξεύθηκε το 1977 και άλλαξε εντελώς την εικόνα μας για το διάστημα και το ηλιακό μας σύστημα. Την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, το Voyager 1 θα βρεθεί επίσημα σε απόσταση μίας «ημέρας φωτός» από τη Γη.
Τι σημαίνει ότι το Voyager 1 θα βρίσκεται μία ημέρα φωτός μακριά;
Η απόσταση μιας ημέρας φωτός αντιστοιχεί σε περίπου 25,9 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Είναι το διάστημα που διανύει το φως μέσα σε 24 ώρες στο κενό και όχι μια χρονική διάρκεια που αφορά το ίδιο το ταξίδι του Voyager.
Το σκάφος αναμένεται να φτάσει σε αυτό το σημείο στις 18 Νοεμβρίου, στις 5:16 το πρωί ώρα Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ (δηλαδή στις 12:16 το μεσημέρι ώρα Ελλάδας). Από εκείνη τη στιγμή, κάθε εντολή που θα στέλνει η NASA θα χρειάζεται ακριβώς μία ημέρα (24 ώρες) για να φτάσει σε αυτό με την ταχύτητα του φωτός. Αντίστοιχα, για να επιστρέψει μια απάντηση ή δεδομένα στη Γη, θα απαιτούνται άλλες 24 ώρες.
Στην πράξη, ο πλήρης κύκλος αποστολής εντολής και λήψης απάντησης («round trip») θα διαρκεί πλέον περίπου δύο ολόκληρες ημέρες. Η απόσταση αυτή προκαλεί ακόμα μεγαλύτερο δέος αν αναλογιστεί κανείς ότι το σκάφος ταξιδεύει αδιάκοπα εδώ και σχεδόν μισό αιώνα με ταχύτητα περίπου 61.000 χιλιομέτρων την ώρα.
Πώς μπορεί κάποιος να συμμετάσχει;
Η NASA ονόμασε την πρωτοβουλία «Shine Bright for Voyager’s Light-Day» και καλεί το κοινό να πάρει μέρος αμέσως μετά τη δύση του Ηλίου στις 17 Νοεμβρίου. Η ιδέα πίσω από το εγχείρημα είναι να δημιουργηθεί ένα συμβολικό κύμα φωτός σε όλο τον πλανήτη, με τους συμμετέχοντες να στέλνουν προς τον νυχτερινό ουρανό τα γράμματα V-G-R (το αναγνωριστικό κλήσης του Voyager).
Προφανώς το φως από τους φακούς μας δεν έχει την ενέργεια να διασχίσει 26 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα, όμως πρόκειται για μια συγκινητική συμβολική κίνηση για το πρώτο ανθρώπινο αντικείμενο στην ιστορία που φτάνει τόσο μακριά.
Για να συμμετάσχετε, χρειάζεστε απλώς έναν φακό ή το flash του κινητού σας, ανοιγοκλείνοντάς το με την παρακάτω ακολουθία Μορς:
- V: Τρεις σύντομες αναλαμπές και μία μεγαλύτερη ( · · · — )
- G: Δύο μεγαλύτερες αναλαμπές και μία σύντομη ( — — · )
- R: Μία σύντομη, μία μεγάλη και άλλη μία σύντομη ( · — · )
Αν αυτό σας φαίνεται δύσκολο, η NASA έχει προνοήσει: δημιούργησε μια ειδική διαδικτυακή σελίδα/εργαλείο για smartphones και tablets ((go.nasa.gov/vgr)), η οποία αναβοσβήνει αυτόματα την οθόνη της συσκευής σας στον σωστό ρυθμό V-G-R.
Οι συμμετέχοντες μπορούν επίσης να φωτογραφήσουν ή να βιντεοσκοπήσουν τη δική τους συμβολή και να τη δημοσιεύσουν στα social media κάνοντας tag το @NASA.
Ένα ταξίδι που ξεκίνησε το 1977 και συνεχίζεται
Το Voyager 1 εκτοξεύθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1977, με αρχικό στόχο την εξερεύνηση των εξωτερικών πλανητών. Πέρασε από τον Δία το 1979 και τον Κρόνο το 1980, στέλνοντας στη Γη ανεκτίμητα επιστημονικά δεδομένα και εικόνες που άλλαξαν για πάντα την αντίληψή μας για τους πλανήτες και τα φεγγάρια τους.
Το 2012 έγινε το πρώτο ανθρώπινο σκάφος που διέσχισε την ηλιόπαυση και πέρασε επίσημα στον διαστρικό χώρο – έξω από την προστατευτική φυσαλίδα του Ηλίου. Το δίδυμο Voyager 2 ακολούθησε το 2018, αλλά κινούμενο σε διαφορετική τροχιά δεν αναμένεται να φτάσει σε απόσταση μίας ημέρας φωτός πριν από τον Νοέμβριο του 2035.
Παρά την προχωρημένη «ηλικία» τους, τα δύο διαστημόπλοια εξακολουθούν να στέλνουν δεδομένα. Αν και πολλά επιστημονικά όργανα έχουν απενεργοποιηθεί σταδιακά για λόγους εξοικονόμησης ενέργειας καθώς οι πυρηνικές γεννήτριες πλουτωνίου εξασθενούν, οι μηχανικοί της NASA συνεχίζουν να τα διαχειρίζονται με μαεστρία ώστε να παραμείνουν ενεργά όσο το δυνατόν περισσότερο.
Φυσικά, και τα δύο σκάφη μεταφέρουν τους περίφημους Χρυσούς Δίσκους (Golden Records): χρονοκάψουλες που περιλαμβάνουν χαιρετισμούς σε δεκάδες γλώσσες, ήχους της Γης, μουσική και διαγράμματα για την ανθρώπινη ανατομία και τη θέση του πλανήτη μας, ώστε αν κάποτε εντοπιστούν από κάποιον άλλον πολιτισμό, να μεταφέρουν τη φωνή της Γης.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Τα Voyager αποτελούσαν ανέκαθεν κάτι που κοιτούσαμε με δέος και παιδικό θαυμασμό. Οι εικόνες που μας έστειλαν παραμένουν ιστορικά σημεία αναφοράς, δείχνοντάς μας για πρώτη φορά πόσο μοναδικός και διαφορετικός είναι κάθε πλανήτης. Το να βλέπεις την Ιώ με τα ενεργά ηφαίστειά της από τόσο κοντά ήταν κάτι ασύλληπτο για την τεχνολογία της δεκαετίας του ’70 και παραμένει εξίσου μαγικό σήμερα. Το ότι ένα μηχάνημα 49 ετών συνεχίζει να μας «μιλάει» από απόσταση μιας ημέρας φωτός είναι ίσως ο μεγαλύτερος φόρος τιμής στην ανθρώπινη ευφυΐα.