Η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε να δοκιμάζει μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης από την Κίνα, σε μια προσπάθεια να κατανοήσει καλύτερα τις δυνατότητές τους και τους κινδύνους που μπορεί να συνοδεύουν τη χρήση τους. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του POLITICO, τόσο ο ευρωπαϊκός οργανισμός κυβερνοασφάλειας ENISA όσο και το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (JRC) έχουν ξεκινήσει σχετικές δοκιμές.
Η κίνηση έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία τα κινεζικά μοντέλα Open Weight κερδίζουν έδαφος διεθνώς, ενώ η Ευρώπη εξακολουθεί να αναζητά ισχυρές δικές της εναλλακτικές απέναντι στις αμερικανικές και κινεζικές πλατφόρμες.
Οι δοκιμές δεν περιορίζονται στα κινεζικά μοντέλα
Το JRC, το επιστημονικό ερευνητικό κέντρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αξιολογεί δημόσια διαθέσιμα μοντέλα Open Weight από την Κίνα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης έρευνας που περιλαμβάνει επίσης κορυφαία συστήματα από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
Όπως διευκρίνισε εκπρόσωπος της Επιτροπής, οι ερευνητές εξετάζουν τι μπορούν να κάνουν τα μοντέλα, σε ποια σημεία υστερούν και ποιους κινδύνους ενδέχεται να παρουσιάζουν. Οι δοκιμές πραγματοποιούνται σε ασφαλείς υπολογιστές του ίδιου του Κέντρου, χωρίς να έχει ζητηθεί ειδική πρόσβαση ή άδεια από τους Κινέζους δημιουργούς. Η Επιτροπή δεν σχεδιάζει, επίσης, να χρησιμοποιήσει αυτά τα μοντέλα στην καθημερινή λειτουργία της.
Παράλληλα, η ENISA δοκιμάζει ορισμένα κινεζικά μοντέλα Open Weight. Ο εκτελεστικός διευθυντής της, Juhan Lepassaar, επιβεβαίωσε ότι η υπηρεσία έχει ξεκινήσει αυτή την αξιολόγηση, ενώ διαθέτει ήδη πρόσβαση σε προηγμένα μοντέλα των Anthropic, OpenAI και Google.
Η ΕΕ ετοιμάζει πλατφόρμα δοκιμών για την AI
Οι δοκιμές εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να κατανοήσει η Ευρώπη πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα συστήματα AI χωρίς να εκτίθενται πραγματικά δίκτυα και κρίσιμες υποδομές σε κινδύνους.
Η ENISA και το JRC αναπτύσσουν από κοινού μια πλατφόρμα αξιολόγησης AI, η οποία προβλέπεται να είναι διαθέσιμη μέχρι το τέλος του 2026. Θα επιτρέπει σε τομείς όπως η ενέργεια, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και η υγεία να δοκιμάζουν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης πάνω σε προσομοιωμένα δίκτυα, αντί να πειραματίζονται σε πραγματικά συστήματα.
Η πρωτοβουλία έρχεται μετά από περιστατικά στα οποία αυτόνομοι AI agents ξεπέρασαν τα όρια των περιβαλλόντων δοκιμών τους. Ωστόσο, σύμφωνα με το POLITICO, η ασφάλεια και η κυβερνοασφάλεια δεν αποτελούν τον βασικό στόχο όλων των αξιολογήσεων του JRC.
Το ευρωπαϊκό δίλημμα απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα
Πίσω από τις δοκιμές υπάρχει και ένα ευρύτερο στρατηγικό ζήτημα. Η Ευρώπη χρειάζεται πρόσβαση σε προηγμένα μοντέλα AI, αλλά δεν διαθέτει ακόμη αντίστοιχη επιλογή ευρωπαϊκής προέλευσης σε όλα τα επίπεδα της αγοράς.
Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο δημόσιοι οργανισμοί και επιχειρήσεις να εξαρτηθούν σε μεγαλύτερο βαθμό από αμερικανικούς ή κινεζικούς παρόχους. Η αξιολόγηση των κινεζικών μοντέλων επιτρέπει στην ΕΕ να σχηματίσει δική της εικόνα για τις δυνατότητές τους, αντί να βασίζεται μόνο στους ισχυρισμούς των κατασκευαστών τους.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς να διαπιστωθεί ποιο μοντέλο είναι καλύτερο. Είναι να γνωρίζει η Ευρώπη τι μπορεί να κάνει κάθε σύστημα, πού υπάρχουν περιορισμοί και ποιοι κίνδυνοι προκύπτουν πριν αυτό χρησιμοποιηθεί σε πραγματικές υπηρεσίες και υποδομές.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υποβάλει σε εντατικές δοκιμές τα κινεζικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αποτυπώνει το μεγάλο αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται η γηραιά ἤπειρος. Από τη μία πλευρά, η απουσία ανταγωνιστικών ευρωπαϊκών μοντέλων AI αναγκάζει τους θεσμούς να κοιτούν προς τις ΗΠΑ και την Κίνα. Από την άλλη, η υιοθέτηση συστημάτων από την Κίνα εγείρει εύλογα ερωτήματα κυβερνοασφάλειας και προστασίας δεδομένων.
Από την άλλη, τα κινέζικα μοντέλα σε αντίθεση με τα μοντέλα των ΗΠΑ είναι Open Source, κάτι που τα κάνει πολύ πιο ασφαλή, αφού μπορούμε να δούμε ακριβώς τον κώδικα τους και το αν χρησιμοποιούνται για παρακολούθηση από την κυβέρνηση της Κίνας. Οι ΗΠΑ πάντα είχαν μια αγάπη να παρακολουθούν τους πάντες, οπότε η κίνηση της Ευρώπης να δει και την επιλογή των κινεζικών μοντέλων, είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.
Η δημιουργία μιας ασφαλούς πλατφόρμας δοκιμών σε προσομοιωμένα δίκτυα έως το τέλος του 2026 είναι μια σωστή κίνηση. Ωστόσο, το πραγματικό στοίχημα για την ΕΕ δεν είναι απλώς να αξιολογεί τα μοντέλα των άλλων, αλλά να αποκτήσει επιτέλους τη δική της τεχνολογική αυτονομία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
