Επιστήμονες χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη ώστε να τους βοηθήσει να σχεδιάσουν ένα πειραματικό φάρμακο, το οποίο μπορεί να μεταβάλει ορισμένους βιολογικούς δείκτες που σχετίζονται με τη γήρανση. Συγκεκριμένα, έκαναν το αίμα ασθενών να εμφανίζει χαρακτηριστικά που έχουν άτομα μικρότερης βιολογικής ηλικίας.
Το νέο πειραματικό φάρμακο φέρει το όνομα rentosertib και αναπτύχθηκε αρχικά για την αντιμετώπιση της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης (IPF), μιας αρκετά σοβαρής πνευμονικής νόσου που δημιουργεί ουλές στους πνεύμονες, κάνοντας την αναπνοή πιο δύσκολη. Σε μια νέα ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο Nature Biotechnology, εξετάζεται εάν το φάρμακο επηρεάζει παράλληλα και βιολογικές διαδικασίες που συνδέονται με τη γήρανση.
Έξι διαφορετικά «ρολόγια» γήρανσης
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δείγματα αίματος από μια προηγούμενη κλινική δοκιμή του rentosertib για τις ανάγκες της νέας μελέτης. Στην αρχική δοκιμή περιλαμβάνονταν 71 ασθενείς με IPF, ενώ για τη νέα ανάλυση προστέθηκαν και δείγματα από 42 ακόμα συμμετέχοντες, με μέση ηλικία περίπου 67 ετών.
Σε αυτά τα δείγματα ελέγχθηκαν σχεδόν 3.000 πρωτεΐνες του αίματος. Στη συνέχεια οι ερευνητές χρησιμοποίησαν έξι διαφορετικά υπολογιστικά «ρολόγια» βιολογικής ηλικίας, τα οποία βασίζονται σε πρωτεϊνικά δεδομένα και έχουν αναπτυχθεί με διαφορετικές μεθόδους. Η χρήση των έξι διαφορετικών μοντέλων (ρολογιών) έχει να κάνει με το γεγονός πως μέχρι και σήμερα δεν υπάρχει ένας απολύτως αξιόπιστος τρόπος μέτρησης της βιολογικής ηλικίας.
Εδώ όμως είχαμε κάτι εντυπωσιακό, αφού και τα 6 μοντέλα έδειξαν μετατόπιση προς χαμηλότερη προβλεπόμενη βιολογική ηλικία. Με αυτό τον τρόπο ενισχύεται η ένδειξη πως το αποτέλεσμα δεν είναι αποκλειστικότητα ενός συγκεκριμένου μοντέλου, αλλά έχει γενικότερες επιπτώσεις.
Τα αποτελέσματα του φαρμάκου έγιναν πιο ξεκάθαρα μετά από τέσσερις εβδομάδες από τη θεραπεία. Στην ομάδα που λάμβανε 60 mg μία φορά την ημέρα, τα ρολόγια που εκτιμούν τη χρονολογική ηλικία έδειξαν μειώσεις της προβλεπόμενης βιολογικής ηλικίας μεταξύ 2,71 και 3,46 ετών. Οι ερευνητές, ωστόσο, δεν θεωρούν ότι υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός ετών που μπορεί να αποδοθεί συνολικά στο φάρμακο, καθώς τα διαφορετικά μοντέλα και οι διαφορετικές δόσεις έδωσαν διαφορετικές εκτιμήσεις.
Οι αλλαγές στο αίμα
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν και μια ομάδα placebo, ώστε να ελέγξουν πως τα αποτελέσματά τους οφείλονται αποκλειστικά στο φάρμακο. Έτσι, το rentosertib επηρέασε τα επίπεδα 326 πρωτεϊνών, έναντι μόνο δύο στην ομάδα του placebo. Μέσα στις αλλαγές είχαμε και ορισμένες στις πρωτεΐνες που σχετίζονται με την πνευμονική ίνωση και την επιδιόρθωση των ιστών, ενώ είδαμε και αλλαγές σε πρωτεΐνες που σχετίζονται με τις φλεγμονές, τον μεταβολισμό της ενέργειας, το κυτταρικό στρες και τη λειτουργία γηρασμένων ή κατεστραμμένων κυττάρων.
Αρκετές από τις παραπάνω αλλαγές συνεχίστηκαν κατά τη διάρκεια των 12 εβδομάδων της μελέτης, όμως η μετατόπιση προς χαμηλότερη βιολογική ηλικία σταμάτησε να αυξάνεται μετά την τέταρτη εβδομάδα, όταν και ήρθε σε μια ισορροπία. Μέχρι στιγμής οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν αν αυτό έγινε επειδή είχαμε προσαρμογή του οργανισμού στη δοσολογία ή λόγω των περιορισμών των συγκεκριμένων βιολογικών ρολογιών. Για να δοθεί απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα χρειαστούν νέες μελέτες.
Όλα αυτά δεν σημαίνουν πως οι ασθενείς έγιναν νεότεροι
Η έρευνα αναφέρει και τις απαραίτητες επιφυλάξεις. Ξεκαθαρίζει πως όλοι οι συμμετέχοντες έπασχαν από μια σοβαρή πνευμονική νόσο. Είναι πολύ πιθανό μέρος των αλλαγών που εντοπίστηκαν στο αίμα να οφείλεται στις βελτιώσεις που είχαν στην πνευμονική ίνωση και όχι στην αναστροφή της διαδικασίας γήρανσης. Με την παρούσα μεθοδολογία της μελέτης, οι επιστήμονες δεν ήταν σε θέση να διαχωρίσουν πλήρως τις δύο επιδράσεις.
Επιπλέον, η ανάλυση αφορούσε μόλις 42 άτομα και διήρκεσε 12 εβδομάδες. Δεν απέδειξε ότι οι συμμετέχοντες έγιναν νεότεροι, ότι θα παραμείνουν υγιέστεροι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ή ότι θα ζήσουν περισσότερο. Χρειάζονται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες, μεταξύ άλλων και σε ανθρώπους που δεν πάσχουν από ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση.
Για αυτούς τους λόγους, το rentosertib δεν μπορεί να χαρακτηριστεί φάρμακο κατά της γήρανσης για τον γενικό πληθυσμό. Αυτό όμως που έδειξε η μελέτη, και μάλιστα σε έξι διαφορετικά βιολογικά ρολόγια, είναι πως ένα φάρμακο που σχεδιάστηκε με τη βοήθεια της AI για μια συγκεκριμένη ασθένεια επηρέασε την ίδια στιγμή και μοριακές διαδικασίες που συνδέονται με τη βιολογική γήρανση.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως κάθε φάρμακο στο οποίο χρησιμοποιείται AI για τη δημιουργία του θα έχει τα ίδια αποτελέσματα. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα εργαλείο που βοηθάει τους ερευνητές να κάνουν κάποια πράγματα γρηγορότερα. Δεν είναι η τεχνητή νοημοσύνη που μια μέρα από μόνη της βρήκε τη θεραπεία. Απλά επιτάχυνε τις διαδικασίες για να γίνει αυτό.
Σημείωση Συντακτικής Ομάδας: Το παρόν άρθρο αποτελεί δημοσιογραφική κάλυψη τεχνολογικών και επιστημονικών εξελίξεων στον χώρο της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Βιοτεχνολογίας. Δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές, διαγνώσεις ή θεραπευτικές προτάσεις. Για οποιοδήποτε θέμα υγείας, συμβουλευτείτε πάντα τον προσωπικό σας ιατρό.
