Οι καρχαρίες αποτελούν δομικό λίθο των θαλασσών, καθώς ως κορυφαίοι θηρευτές διατηρούν το θαλάσσιο οικοσύστημα σε ισορροπία. Αν οι καρχαρίες εξαφανιστούν, ενδέχεται να δούμε την κατάρρευση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων παγκοσμίως.
Για αυτόν τον λόγο, οι επιστήμονες θεωρούν κρίσιμο να μάθουν τι ακριβώς τρώνε οι καρχαρίες, ώστε να έχουν μια ξεκάθαρη εικόνα για το τι θα συμβεί αν εξαφανιστούν λόγω της υπεραλίευσης, της έλλειψης τροφής ή της κλιματικής αλλαγής. Πώς μπορούμε, λοιπόν, να μάθουμε τι τρώει ένας καρχαρίας;
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο PLOS ONE εξέτασε τα στομάχια 778 καρχαριών τίγρη (Galeocerdo cuvier) για να βρει την απάντηση. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο είδος, το δεύτερο πιο επικίνδυνο για τον άνθρωπο μετά τον Μεγάλο Λευκό Καρχαρία. Ζει σε πιο τροπικές θάλασσες και δεν το συναντάμε στην Ελλάδα, τουλάχιστον όχι ως μόνιμο είδος.
Οι επιστήμονες μελέτησαν τα στομάχια ζώων που είχαν αλιευθεί τυχαία και δεν είχαν επιβιώσει, στο πλαίσιο του προγράμματος προστασίας λουομένων του Συμβουλίου Καρχαριών KwaZulu-Natal στη Νότια Αφρική.
Ο καρχαρίας τίγρης, αν και κορυφαίος θηρευτής, έχει τη φήμη του «σκουπιδοτενεκέ των θαλασσών», αφού τρώει ό,τι πέσει στο οπτικό του πεδίο. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα περίεργο είδος, καθώς αν δει κάτι που δεν γνωρίζει, θα το δαγκώσει και θα το καταπιεί. Αυτό σημαίνει πως τα στομάχια τους συχνά είναι γεμάτα με ασυνήθιστα ζώα και αντικείμενα. Όμως, αυτό που βρήκαν οι ερευνητές ήταν πραγματικά αλλόκοτο.
Δελφίνια, ψάρια… μέχρι και ακανθόχοιροι;
Από τα 778 στομάχια που εξετάστηκαν, τα 628 περιείχαν τροφή, αποκαλύπτοντας μια ποικιλία από 192 διαφορετικά θηράματα. Η γκάμα περιελάμβανε από μικρά ψάρια και γαρίδες μέχρι μεγαλύτερα είδη, όπως δελφίνια, αλλά και σάρκες από φυσητήρες και μεγάπτερες φάλαινες.
Παράλληλα, βρέθηκαν κομμάτια από άλλους καρχαρίες και σαλάχια (γνωστά ως ελασμοβράγχια), τα οποία αποτελούν δημοφιλές «πιάτο» στο μενού του καρχαρία τίγρη. Όμως, τα ευρήματα δεν περιορίζονταν μόνο σε θαλάσσια είδη, κάτι που εξέπληξε τους επιστήμονες.
Με κάποιον τρόπο, στα στομάχια των καρχαριών βρέθηκαν και μερικά χερσαία θηλαστικά! Ανάμεσα στα δείγματα εντοπίστηκαν ένας τυφλοπόντικας, ένας ακανθόχοιρος και ένα μπλε ντούικερ (είδος μικρής αντιλόπης που ζει στο δάσος).
Δυστυχώς, στα υπολείμματα βρέθηκαν και ανθρώπινα οστά (κνήμης, περόνης και λεκάνης), τα οποία εντοπίστηκαν στα στομάχια δύο καρχαριών με μήκος άνω των δύο μέτρων.
Πώς όμως κατέληξαν τα χερσαία είδη στο στομάχι των καρχαριών;
Από πιγκουίνους μέχρι τσιγάρα και… προφυλακτικά!
Οι καρχαρίες τίγρεις είναι ευκαιριακοί κυνηγοί. Αυτό σημαίνει πως είναι πολύ πιθανό τα χερσαία θηλαστικά να ήταν ήδη νεκρά όταν παρασύρθηκαν στο νερό, κάτι που πιθανότατα ισχύει και για τα ανθρώπινα ευρήματα. Οι επιστήμονες εικάζουν ότι τα χερσαία ζώα παρασύρθηκαν στη θάλασσα μετά από πλημμύρες, γεγονός που εξηγεί και τον τρόπο με τον οποίο διάφορα σκουπίδια βρέθηκαν στον δρόμο τους.
Όπως υποδηλώνει το παρατσούκλι τους, από τη στιγμή που αυτά τα απορρίμματα βρέθηκαν μπροστά τους, οι καρχαρίες απλά τα κατέπιαν. Μερικά από τα αντικείμενα που βρέθηκαν περιλάμβαναν σακουλάκια από πατατάκια, αποτσίγαρα, προφυλακτικά μέχρι και κομμάτια επεξεργασμένου δέρματος.
Στα υπόλοιπα περίεργα ευρήματα καταγράφηκαν θαλάσσιες χελώνες και πουλιά, συμπεριλαμβανομένων πολλών σουλών (θαλασσοπούλια) και ενός αφρικανικού πιγκουίνου.
Η εκτεταμένη αυτή διατροφή υποδηλώνει ότι οι καρχαρίες τίγρεις ασκούν τεράστια επιρροή σε πολλαπλά επίπεδα του θαλάσσιου οικοσυστήματος, σημειώνουν οι συγγραφείς της μελέτης.
«Η γνώση της διατροφής και της τροφικής οικολογίας του G. cuvier είναι το κλειδί για την αποτελεσματική εφαρμογή πρωτοβουλιών διαχείρισης οικοσυστημάτων και ειδών στη Νότια Αφρική και τον Δυτικό Ινδικό Ωκεανό», κατέληξαν οι ερευνητές. «Το βασικό ερώτημα που παραμένει, ωστόσο, είναι εάν οι τάσεις που παρατηρούνται σε αυτή τη μελέτη είναι πράγματι ενδεικτικές του μεγαλύτερου πληθυσμού».
Από ό,τι φαίνεται, λοιπόν, οι καρχαρίες τίγρεις εκτός από ρυθμιστές των πληθυσμών των θαλάσσιων ειδών, εκτελούν κατά κάποιον τρόπο και χρέη «καθαριστή» του βυθού. Βέβαια, το ιδανικό θα ήταν να μην πετάμε εμείς οι άνθρωποι τόσα σκουπίδια στις θάλασσες.
