Η Γη διατηρεί εδώ και πάνω από 100 εκατομμύρια χρόνια θερμοκρασίες που επιτρέπουν την ύπαρξη ζωής, παρά τις μεγάλες γεωλογικές και κλιματικές αλλαγές. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS προτείνει έναν μηχανισμό που ίσως εξηγεί αυτό το φαινόμενο, αποκαλύπτοντας τον ρόλο που παίζουν η στάθμη της θάλασσας, το φωσφορικό άλας και οι ωκεανοί στην αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα.
Ο κρίσιμος ρόλος του φωσφόρου και το ιδανικό ύψος της στάθμης
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται το φωσφορικό άλας (phosphate), ένα βασικό θρεπτικό συστατικό για το θαλάσσιο φυτοπλαγκτόν. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν η στάθμη της θάλασσας ήταν ιδιαίτερα υψηλή, μεγάλες εκτάσεις της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας παγίδευαν σημαντικές ποσότητες φωσφόρου στα ιζήματα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μειώνεται η ανάπτυξη θαλάσσιων οργανισμών, να αποθηκεύεται λιγότερος οργανικός άνθρακας στον πυθμένα και να παραμένει περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Αντίθετα, όταν η στάθμη υποχωρούσε, περισσότερο φωσφορικό άλας έφθανε στα ανοιχτά νερά, αυξάνοντας τη βιολογική παραγωγή και «κλειδώνοντας» τον άνθρακα στον πυθμένα. Ο μηχανισμός αυτός λειτουργεί αποτελεσματικότερα όταν η στάθμη βρίσκεται 10 έως 40 μέτρα υψηλότερα από τη σημερινή, δημιουργώντας ζώνες χαμηλού οξυγόνου που απελευθερώνουν επιπλέον φώσφορο. Τα ευρήματα επιβεβαιώθηκαν με γεωλογικά δεδομένα 60 εκατομμυρίων ετών, χρησιμοποιώντας ισότοπα άνθρακα και την αναλογία ιωδίου προς ασβέστιο.
Γιατί η Γη ήταν τόσο θερμή στην Ηώκαινο εποχή
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι κατά την περίοδο του Ηώκαινου (πριν από 56 έως 34 εκατομμύρια χρόνια), η στάθμη της θάλασσας ήταν εξαιρετικά υψηλή. Τότε, ο φυσικός μηχανισμός αποθήκευσης άνθρακα λειτουργούσε πολύ λιγότερο αποτελεσματικά, καθώς ο φώσφορος παγιδευόταν στις ρηχές θάλασσες και δεν τροφοδοτούσε τη θαλάσσια παραγωγικότητα. Αυτό επέτρεψε στο διοξείδιο του άνθρακα να παραμείνει σε υψηλές συγκεντρώσεις στην ατμόσφαιρα, διατηρώντας τη Γη σε θερμότερο κλίμα.
Με τα μάτια του Techmaniacs
Η συγκεκριμένη έρευνα δεν υποστηρίζει ότι το κλίμα «ρυθμίζεται μόνο του» ούτε αναιρεί τη σημασία των σύγχρονων εκπομπών ρύπων. Αυτό που δείχνει είναι πως ο πλανήτης διαθέτει φυσικούς μηχανισμούς ανάδρασης που λειτουργούν σε γεωλογικές χρονικές κλίμακες εκατομμυρίων ετών. Η σημασία της μελέτης βρίσκεται στο ότι προσθέτει ακόμη ένα κομμάτι στο παζλ για το πώς η στάθμη της θάλασσας, η κυκλοφορία των ωκεανών και η διαθεσιμότητα θρεπτικών στοιχείων συνδέονται στενά.
Εδώ οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε το αυτονόητο: η σύγχρονη κλιματική αλλαγή οδηγείται σε μεγάλο βαθμό από την ανθρώπινη δραστηριότητα και η λύση δεν θα έρθει αυτόματα από τους φυσικούς μηχανισμούς του πλανήτη. Η κατανάλωση του παρελθόντος μας βοηθά να κατανοήσουμε το σύστημα της Γης, αλλά η ευθύνη για το μέλλον παραμένει δική μας.
