Πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, ένας γιγαντιαίος αστεροειδής έπεσε στη Γη και έβαλε απότομο τέλος στην εποχή των γιγάντων. Ο T. rex, ο Τρικεράτοπας και σχεδόν όλοι οι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν από το πρόσωπο του πλανήτη, με μοναδική εξαίρεση τον κλάδο που εξελίχθηκε στα σημερινά πτηνά. Οι κροκόδειλοι όμως, που κυκλοφορούσαν ήδη στη Γη εδώ και περίπου 180 εκατομμύρια χρόνια, κατάφεραν να επιβιώσουν. Το ερώτημα που βασάνιζε τους παλαιοντολόγους είναι το πώς τα κατάφεραν.
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances έρχεται να δώσει μια απρόσμενα απλή απάντηση, καθώς φαίνεται πως το μυστικό τους ήταν ότι απλά ακολουθούσαν τη ζέστη.
Όταν οι πρόγονοι των κροκοδείλων έτρεχαν στα δύο πόδια
Σήμερα έχουμε συνηθίσει τους κροκόδειλους σε μια πολύ συγκεκριμένη μορφή, με θωρακισμένο σώμα που κρύβεται κάτω από το νερό, μάτια και ρουθούνια ψηλά στο κεφάλι, δυνατή ουρά και πανίσχυρα σαγόνια. Στο μεγαλύτερο μέρος της προϊστορίας τους όμως, οι συγγενείς τους (οι λεγόμενοι κροκοδειλόμορφοι) δεν είχαν καμία σχέση με αυτό που βλέπουμε σήμερα.
Για παράδειγμα, ο Poposaurus κυνηγούσε όρθιος στα δύο του πόδια, ενώ ο τετράποδος Fasolasuchus έφτανε τα 9 μέτρα μήκος και ήταν ένας από τους μεγαλύτερους χερσαίους θηρευτές εκτός των δεινοσαύρων. Στη Μαδαγασκάρη ζούσε ο Simosuchus, ένας μικρός φυτοφάγος με κοντό μουσούδι, την ώρα που οι αετόσαυροι (όπως ο Desmatosuchus) έμοιαζαν με μικρά τανκ γεμάτα οστέινη πανοπλία και τεράστιες αιχμές στους ώμους. Άλλοι πάλι ανοίχτηκαν στις θάλασσες αποκτώντας πτερύγια, όπως ο Metriorhynchus, ενώ στα ποτάμια της Κρητιδικής περιόδου παραμόνευε ο γιγάντιος Deinosuchus των 10 με 12 μέτρων, ο οποίος έτρωγε ακόμα και δεινόσαυρους που πλησίαζαν για να πιουν νερό. Όπως δήλωσε στο Reuters ο επικεφαλής της μελέτης, Alessandro Chiarenza, παλαιοντολόγος στο University College London, οι κροκοδειλόμορφοι είχαν καταλάβει σχεδόν κάθε οικολογικό ρόλο που μπορεί να φανταστεί κανείς.
Το μοναδικό πράγμα που δεν άλλαξαν ποτέ
Για να λύσει το μυστήριο της επιβίωσής τους, η ερευνητική ομάδα έφτιαξε ένα τεράστιο εξελικτικό δέντρο με πάνω από 400 είδη (ζωντανά και εξαφανισμένα) βασισμένο σε περισσότερα από 7.000 απολιθώματα χερσαίων και υδρόβιων ειδών γλυκού νερού. Στη συνέχεια, έβαλε αυτά τα δεδομένα δίπλα σε 52 κλιματικά μοντέλα που αναπαριστούν το κλίμα της Γης τα τελευταία 245 εκατομμύρια χρόνια.
Εκεί φάνηκε πως, παρά τα εντελώς διαφορετικά τους σώματα, οι κροκοδειλόμορφοι κράτησαν πεισματικά την ίδια ακριβώς προτίμηση για το ζεστό κλίμα. Πριν από περίπου 50 εκατομμύρια χρόνια, όταν η Γη ήταν γύρω στους 10 βαθμούς Κελσίου θερμότερη από σήμερα, συγγενείς των κροκοδείλων ζούσαν στη Βόρεια Αμερική, στην Ευρώπη, ακόμα και στην Ανταρκτική! Όταν ο πλανήτης άρχισε να παγώνει, αντί να εξελιχθούν για να αντέχουν στο κρύο, απλώς μάζεψαν τα μπογαλάκια τους και μετακινήθηκαν προς τον ισημερινό. Στη βιολογία αυτό ονομάζεται «συντηρητικότητα της κλιματικής κόγχης», δηλαδή η τάση ενός είδους να διατηρεί τις περιβαλλοντικές προτιμήσεις των προγόνων του.
Πώς η ζέστη τούς έσωσε από τον πυρηνικό χειμώνα
Όταν έπεσε ο αστεροειδής πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, σήκωσε στην ατμόσφαιρα αμέτρητους τόνους σκόνης, κρύβοντας τον Ήλιο, ρίχνοντας απότομα τις θερμοκρασίες και διαλύοντας τις τροφικές αλυσίδες. Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις της νέας μελέτης, με μείωση του ηλιακού φωτός κατά 5% έως 10%, οι τροπικές και υποτροπικές ζώνες της Γης παρέμειναν αρκετά ζεστές ώστε να επιβιώσουν οι κροκοδειλόμορφοι που βρίσκονταν εκεί, την ίδια ώρα που οι δεινόσαυροι χωρίς φτερά έχαναν τα ενδιαιτήματά τους σε όλο τον πλανήτη.
Φυσικά, δεν ήταν μόνο η γεωγραφία που τους έσωσε. Οι σύγχρονοι κροκόδειλοι είναι ψυχρόαιμα ζώα, κάτι που σημαίνει ότι χρειάζονται ελάχιστη ενέργεια σε σχέση με τα θερμόαιμα ζώα αντίστοιχου μεγέθους. Μπορούν να αντέξουν πολλούς μήνες χωρίς καθόλου φαγητό, πέφτουν σε λήθαργο όταν οι συνθήκες γίνονται ακραίες και κρύβονται μέσα στο νερό.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Είναι πραγματικά ειρωνικό αν το σκεφτεί κανείς. Για σχεδόν 250 εκατομμύρια χρόνια, η οικογένεια των κροκοδείλων έκανε απίστευτους εξελικτικούς πειραματισμούς βγάζοντας γίγαντες, φυτοφάγα και δίποδους κυνηγούς, αλλά τελικά αυτό που την κράτησε ζωντανή όταν έσκασε ο αστεροειδής ήταν το ότι δεν σταμάτησε ποτέ να ψάχνει ένα ζεστό μέρος για να λιαστεί.
Το πρόβλημα όμως είναι πως αυτή η πανάρχαια τακτική επιβίωσης σήμερα δε δουλεύει πια. Οι πρόγονοι των κροκοδείλων γλίτωναν από τις κλιματικές αλλαγές επειδή μπορούσαν να μεταναστεύουν ελεύθερα στον πλανήτη. Σήμερα, σε έναν κόσμο κομμένο στα δύο από αυτοκινητόδρομους, φράγματα, πόλεις και καλλιέργειες, τα ποτάμια και οι βιότοποί τους είναι απομονωμένοι. Και όταν δε μπορείς να μετακινηθείς, ακόμα και ο πιο σκληροτράχηλος επιζών της προϊστορίας γίνεται ξαφνικά ευάλωτος.
