Μια νέα εικόνα από την επιφάνεια του Άρη τράβηξε την προσοχή των αστρονόμων, καθώς σε αυτή φαίνεται κάτι που μοιάζει εκπληκτικά με το πρόσωπο μιας μικρής αρκούδας. Ο λόγος που σχηματίστηκε, όμως, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και μια πολύ πιο γήινη εξήγηση.
Η φωτογραφία τραβήχθηκε από την κάμερα HiRISE του Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) της NASA, το οποίο βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Άρη σε ύψος 251 χιλιομέτρων. Η λήψη πραγματοποιήθηκε καθώς το σκάφος περνούσε πάνω από τα νότια υψίπεδα του κόκκινου πλανήτη, στις 12 Δεκεμβρίου του 2022, όμως τώρα μελετήθηκε από τους επιστήμονες.
Αυτό που κάνει την εικόνα ξεχωριστή είναι ο μοναδικός συνδυασμός διαφορετικών γεωλογικών σχηματισμών: δύο σκούρες, στρογγυλές κοιλότητες μοιάζουν με μάτια, μια ανοιχτόχρωμη προεξοχή στο κέντρο θυμίζει ρύγχος, ενώ ένας σχεδόν κυκλικός σχηματισμός γύρω τους δημιουργεί την εντύπωση του κεφαλιού.
Όταν η φύση έχει κέφια, φαίνεται πως ζωγραφίζει αρκούδες στον Άρη.
Κι όμως, δεν υπάρχει αρκούδα στον Άρη
Η πραγματικότητα πίσω από την εικόνα είναι αρκετά πιο πεζή. Σύμφωνα με τον Alfred McEwen, πλανητικό επιστήμονα του Πανεπιστημίου της Αριζόνα και επικεφαλής της ομάδας της κάμερας HiRISE, ο σχηματισμός έχει μια απόλυτα φυσική γεωλογική εξήγηση. Αυτό που βλέπουμε είναι ένας λόφος με δομή κατάρρευσης σε σχήμα V, δύο κρατήρες πρόσκρουσης και ένας κυκλικός σχηματισμός περιφερειακών ρωγμών.
Όσο για το «ρύγχος», οι επιστήμονες θεωρούν πολύ πιθανό να πρόκειται για ηφαιστειακό ή λασπώδη αγωγό, από τον οποίο κάποτε ανέβλυζε λάβα ή λάσπη. Το σχήμα V διαμορφώθηκε κατά πάσα πιθανότητα από τη ροή αυτού του ρευστού υλικού.
Ο εγκέφαλός μας βλέπει σχήματα παντού
Δεν ξέρω για εσάς, όμως από πολύ μικρός μία από τις αγαπημένες μου ασχολίες, όταν δεν είχα κάτι άλλο να κάνω, ήταν να παρατηρώ το μωσαϊκό πάτωμα στο παλιό μου σπίτι και να ψάχνω σχήματα. Κάποια έμοιαζαν με πρόσωπα, άλλα με οχήματα ή καρδιές, και άλλα με οτιδήποτε μπορεί να βάλει ο ανθρώπινος νους.
Αυτό το ψυχολογικό φαινόμενο ονομάζεται παρειδωλία και είναι η τάση του ανθρώπινου εγκεφάλου να αναγνωρίζει οικεία μοτίβα, κυρίως πρόσωπα, σε εντελώς τυχαίους σχηματισμούς.
Είναι το ίδιο ακριβώς φαινόμενο που μας κάνει να βλέπουμε φιγούρες στα σύννεφα, ή αγίους σε λεκέδες και σκιές πάνω σε έναν τοίχο.
Στην περίπτωση του Άρη, η διάταξη των δύο κρατήρων, της κεντρικής δομής και της κυκλικής ρωγμής δημιουργεί ένα σχήμα που θυμίζει παιδική ζωγραφιά, γι’ αυτό και ο εγκέφαλός μας το ταυτοποιεί αμέσως ως πρόσωπο αρκούδας.
Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό στον Άρη
Ο Άρης μας έχει χαρίσει αρκετά παρόμοια παραδείγματα στο παρελθόν. Το πιο διάσημο είναι το λεγόμενο «Face on Mars», μια φωτογραφία που τράβηξε το Viking 1 το 1976 στην περιοχή Cydonia. Η χαμηλή ανάλυση της εποχής έκανε ένα φυσικό ύψωμα να μοιάζει με ανθρώπινο πρόσωπο. Μεταγενέστερες λήψεις υψηλής ανάλυσης επιβεβαίωσαν ότι επρόκειτο απλώς για έναν συνηθισμένο γεωλογικό σχηματισμό.
Επίσης, επιστήμονες που εργάζονταν με το Trace Gas Orbiter της ESA εντόπισαν στην περιοχή Terra Sirenum έναν σχηματισμό που θύμιζε χαμογελαστό πρόσωπο (smiley face). Σε εκείνη την περίπτωση, επρόκειτο για αποθέσεις αλάτων που απομένουν από την εξάτμιση αρχαίων ρηχών λιμνών.
Έτσι, η «αρκούδα» και τα άλλα πρόσωπα που βλέπουμε στον Άρη δεν είναι δημιουργήματα κάποιου εξωγήινου πολιτισμού, αλλά παιχνίδια του μυαλού μας που προσπαθεί να δώσει νόημα σε τυχαία γεωλογικά μοτίβα.
