Η ευρωπαϊκή διαστημική αποστολή Hera πέτυχε ένα σημαντικό ορόσημο στην πορεία της προς το διπλό σύστημα αστεροειδών Δίδυμος. Για πρώτη φορά, το διαστημικό σκάφος κατάφερε να φωτογραφίσει ξεχωριστά τον μεγαλύτερο αστεροειδή Didymos και τον μικρότερο συνοδό του, Dimorphos, ο οποίος έγινε στόχος της ιστορικής αποστολής DART της NASA το 2022.
Η νέα εικόνα αποτελεί την πρώτη ουσιαστική ματιά της Hera στον προορισμό της, ανοίγοντας τον δρόμο για την πιο κρίσιμη φάση της αποστολής, όπου θα μελετηθούν αναλυτικά οι συνέπειες από την ελεγχόμενη πρόσκρουση που άλλαξε την τροχιά του αστεροειδούς.
Η πρώτη εικόνα που ξεχωρίζει τους δύο αστεροειδείς
Η φωτογραφία τραβήχτηκε στις 18 Οκτωβρίου, όταν η Hera βρισκόταν περίπου 1.280 χιλιόμετρα μακριά από το σύστημα Δίδυμος, ενώ η απόσταση του ζεύγους από τη Γη ήταν τότε περίπου 197 εκατομμύρια χιλιόμετρα.
Η κάμερα Asteroid Framing Camera του σκάφους κατάφερε να καταγράψει για πρώτη φορά τους δύο ουράνιους βράχους ως ξεχωριστά αντικείμενα, καθώς μέχρι εκείνη τη στιγμή εμφανίζονταν στις λήψεις ως ένα ενιαίο φωτεινό σημείο.
Ο μικρότερος Dimorphos φαίνεται ακόμη σαν ένα μόνο pixel στην αρχική εικόνα, ωστόσο είναι πλέον καθαρά διαχωρισμένος από τον μεγαλύτερο Didymos, με την ποιότητα των εικόνων να βελτιώνεται όσο το σκάφος πλησιάζει.
Οι δύο αστεροειδείς έχουν αρκετά διαφορετικό μέγεθος. Ο Didymos έχει διάμετρο περίπου 780 μέτρα, ενώ ο Dimorphos φτάνει τα 151 μέτρα και περιστρέφεται γύρω από τον μεγαλύτερο σε μέση απόσταση περίπου 1,15 χιλιομέτρων.
Η σύγκρουση της NASA που άλλαξε την τροχιά του Dimorphos
Ο λόγος που το συγκεκριμένο σύστημα έχει τόσο μεγάλη επιστημονική σημασία είναι η αποστολή DART της NASA. Στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, το διαστημικό σκάφος της αμερικανικής υπηρεσίας έπεσε σκόπιμα πάνω στον Dimorphos με ταχύτητα περίπου 6,1 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο.
Η σύγκρουση εκτόξευσε υλικό σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων στο διάστημα και μείωσε την περίοδο περιφοράς του Dimorphos γύρω από τον Didymos κατά περίπου 33 λεπτά.
Το πείραμα απέδειξε στην πράξη ότι μια διαστημική αποστολή μπορεί να αλλάξει μετρήσιμα την κίνηση ενός αστεροειδούς. Πρόκειται για μια εξέλιξη με τεράστιες προεκτάσεις στην πλανητική άμυνα, καθώς η ίδια προσέγγιση θα μπορούσε στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί για την εκτροπή ενός επικίνδυνου αντικειμένου που θα απειλούσε τη Γη.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα της πρόσκρουσης γέννησαν νέα ερωτήματα. Η αλλαγή στην τροχιά του Dimorphos ήταν αρκετά μεγαλύτερη από εκείνη που προέβλεπαν οι υπολογιστικές προσομοιώσεις, με τους επιστήμονες να θέλουν πλέον να καταλάβουν τι ακριβώς συνέβη κατά τη σύγκρουση και γιατί η μέθοδος αποδείχθηκε τόσο αποτελεσματική.
Το μεγάλο μυστήριο: Τι συνέβη στο εσωτερικό του αστεροειδούς;
Παρά τις παρατηρήσεις που έγιναν μετά την αποστολή DART, υπάρχουν ακόμη σημαντικά κενά στην κατανόηση του Dimorphos. Οι ερευνητές δεν έχουν προσδιορίσει με ακρίβεια αν η πρόσκρουση άφησε πίσω της έναν συγκεκριμένο κρατήρα ή αν παραμόρφωσε συνολικά το σχήμα του αστεροειδούς, ενώ χρειάζονται και ακριβέστερες μετρήσεις για τη μάζα, τη σύσταση και την εσωτερική δομή του.
Όλα αυτά τα στοιχεία είναι καθοριστικά, καθώς η αποτελεσματικότητα μιας πρόσκρουσης δεν εξαρτάται μόνο από τη μάζα και την ταχύτητα του σκάφους, αλλά και από το πώς αντιδρά το ίδιο το αντικείμενο. Για παράδειγμα, η εκτόξευση μεγάλων ποσοτήτων υλικού από την επιφάνεια μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την τελική μεταβολή της κίνησής του.
Η Hera καλείται τώρα να συγκεντρώσει τα δεδομένα που θα επιτρέψουν στους επιστήμονες να μετατρέψουν ένα επιτυχημένο πείραμα σε μια αξιόπιστη μέθοδο πλανητικής άμυνας.
Τα επόμενα βήματα της αποστολής Hera
Η προσέγγιση του συστήματος αστεροειδών απαιτεί ιδιαίτερα προσεκτικούς χειρισμούς. Μέσα στον Οκτώβριο, η Hera πραγματοποίησε διαδοχικές πυροδοτήσεις των προωθητήρων της, μειώνοντας σταδιακά τη σχετική ταχύτητά της ως προς τους δύο αστεροειδείς περίπου στα 20 μέτρα το δευτερόλεπτο.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της αποστολής, στις 25 Νοεμβρίου αναμένονται οι πρώτες λεπτομερείς εικόνες του Dimorphos, καθώς το σκάφος θα έχει πλησιάσει αρκετά ώστε να καταγράψει καθαρά τα χαρακτηριστικά της επιφάνειάς του.
Η έρευνα βέβαια δεν θα περιοριστεί στις κάμερες της Hera. Το σκάφος θα χρησιμοποιήσει πολλαπλά επιστημονικά όργανα για να εξετάσει τη μορφολογία και τις φυσικές ιδιότητες των αστεροειδών, ενώ παράλληλα θα απελευθερώσει δύο μικρούς δορυφόρους CubeSat, τους Juventas και Milani, για μετρήσεις από πολύ μικρότερη απόσταση.
Ο Juventas θα επικεντρωθεί στη διερεύνηση της εσωτερικής δομής του Dimorphos με τη χρήση ραντάρ, ενώ ο Milani θα αναλύσει τη σύσταση της επιφάνειάς του, με το πλάνο να περιλαμβάνει ακόμη και προσπάθεια προσεδάφισης στον αστεροειδή.
Γιατί η αποστολή αφορά άμεσα την προστασία της Γης
Η Hera δεν επιχειρεί να καταστρέψει έναν αστεροειδή ούτε να δοκιμάσει μια νέα πρόσκρουση, αλλά να μελετήσει σε βάθος το αποτέλεσμα του πειράματος που έχει ήδη γίνει.
Για να μπορεί η ανθρωπότητα να αντιμετωπίσει μελλοντικά έναν αστεροειδή που βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με τη Γη, δεν αρκεί να γνωρίζει ότι μια πρόσκρουση αλλάζει την πορεία του. Πρέπει να μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πόσο θα αλλάξει η τροχιά, πόσος χρόνος θα χρειαστεί και πώς θα επηρεάσουν το αποτέλεσμα η μάζα και η εσωτερική δομή του βράχου.
Τα δεδομένα της Hera αναμένεται να δώσουν απαντήσεις σε αυτά ακριβώς τα ερωτήματα. Εάν οι επιστήμονες καταφέρουν να εξηγήσουν γιατί η αποστολή DART είχε τόσο ισχυρό αποτέλεσμα, θα μπορούν να σχεδιάζουν με πολύ μεγαλύτερη ασφάλεια μελλοντικές αποστολές εκτροπής αστεροειδών.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Η πλανητική άμυνα από αστεροειδείς και άλλα αντικείμενα είναι υψίστης σημασίας για την επιβίωση του ανθρώπινου είδους και του πλανήτη μας στο σύνολό του. Δυστυχώς το ανθρώπινο είδος προτιμάει να ξοδεύει χρήματα σε πολέμους και σε ανούσιες εκδηλώσεις, παρά στην επιστήμη, την εξερεύνηση και την προστασία του πλανήτη.
Άλλωστε εμείς οι ίδιοι είμαστε αυτοί που καταστρέφουμε τον πλανήτη που αποκαλούμε σπίτι μας. Ευτυχώς όμως, η επιστήμη συνεχίζει να φτάνει σε νέα σύνορα και να μελετάει τρόπους για να σωθεί ο πλανήτης και το ανθρώπινο είδος.
Αν όμως η επιστήμη είχε τη χρηματοδότηση που θα έπρεπε, θα είχαμε έναν πολύ καλύτερο πλανήτη στο σύνολό του, θα ήμασταν πια ασφαλείς και αρκετά πιο εξελιγμένο είδος. Γιατί αν ένας μεγάλος αστεροειδής κατευθυνθεί προς το μέρος μας, δεν θα μας σώσει καμία ομάδα, κανένας πόλεμος και πιθανότατα κανένας θεός από τους χιλιάδες που λατρεύονται στον πλανήτη. Το μόνο που θα μπορούσε να μας σώσει είναι ίσως η επιστήμη, ώστε να έχουμε τα μέσα να αμυνθούμε σε μια απειλή σαν αυτή.
