Η ζωή στον Άρη ακούγεται σαν κάτι από επεισόδιο του «Doctor Who», όμως μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Διεθνές Περιοδικό Αστροβιολογίας, αμφισβητεί την επιστημονική φαντασία αυτής της ιδέας και την φέρνει στην πραγματικότητα. Η έρευνα, επισημαίνει πως η ατμόσφαιρα του Άρη είναι πολύ αραιή και ο πλανήτης δε διαθέτει μαγνητικό πεδίο, κάτι που σημαίνει πως βομβαρδίζεται συνεχώς από ισχυρή κοσμική ακτινοβολία, από το διάστημα.
Αυτά τα σωματίδια υψηλής ενέργειας έρχονται από το εξωτερικό του ηλιακού μας συστήματος και τις περισσότερες φορές είναι καταστροφικά για τη ζωή, αφού μπορούν να καταστρέψουν το DNA και τα κύτταρα των ζωντανών οργανισμών. Η νέα μελέτη όμως, δείχνει πως υπό τις κατάλληλες συνθήκες, αυτή η ακτινοβολία μπορεί να βοηθήσει τη ζωή να επιβιώνει, αντί να την διαλύσει.
Ήδη, η Γη φιλοξενεί ένα μικρόβιο που επιβιώνει εξ ολοκλήρου με ακτινοβολία. Βαθιά σε ένα χρυσωρυχείο της Νότιας Αφρικής, επιστήμονες ανακάλυψαν έναν οργανισμό που τροφοδοτεί τον μεταβολισμό του χρησιμοποιώντας χημεία που προκαλείται από την ακτινοβολία, χωρίς καθόλου ηλιακό φως.
Η έρευνα βάζει το σημαντικό ερώτημα, εάν παρόμοιες μορφές ζωής θα μπορούσαν να βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια του Άρη, όπου οι κοσμική ακτινοβολία αλληλεπιδρά με τους βράχους και τους πάγους, με τέτοιο τρόπο ώστε να υποστηρίζει τη ζωή, αντί να την καταστρέφει.
Όταν οι κοσμικές ακτίνες χτυπούν βράχους ή πάγο, πυροδοτούν μια αλυσιδωτή αντίδραση που ονομάζεται ραδιόλυση. Αυτή η διαδικασία διασπά το νερό και άλλα μόρια σε μικρότερα μέρη, δημιουργώντας ενώσεις πλούσιες σε ενέργεια όπως υδρογόνο και οξειδωτικά. Αυτά είναι τα είδη χημικών ουσιών που απλοί μικροοργανισμοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν ως τροφή.
Η νέα μελέτη εισάγει μια νέα ιδέα, που ονομάζεται ραδιολυτικό κατοικήσιμη ζώνη (RHZ). Αυτές οι περιοχές βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια των πλανητών, όπου συμβαίνουν οι αντιδράσεις που παρέχουν αρκετή ενέργεια, που μπορεί να υποστηρίξει μικροβιακή ζωή. Μέσω προσομοιώσεων, οι ερευνητές εκτίμησαν πόσο βαθιά πρέπει να είναι αυτή η ζώνη στον Άρη, όπως επίσης και στο φεγγάρι του Δία την Ευρώπη και το φεγγάρι του Κρόνου τον Εγκέλαδο. Με βάση τη θεωρία, αυτές οι ζώνες (RHZ), μπορούν να υποστηρίξουν απλές, τροφοδοτούμενες από ακτινοβολία, μορφές ζωής, με την προϋπόθεση πως προστατεύονται από τις σκληρές συνθήκες που επικρατούν στην επιφάνεια.
Η ιδέα αυτή όμως είναι ακόμα θεωρητική και δεν έχει επαληθευτεί. Παράλληλα, μιλάει για μικροβιακές μορφές ζωής και όχι για τον άνθρωπο, που σαφώς χρειάζεται πολλά παραπάνω για να επιβιώσει στον Άρη.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι τα μοντέλα δεν λαμβάνουν υπόψη τον τρόπο με τον οποίο οι διακυμάνσεις της θερμοκρασίας μπορεί να επηρεάσουν τη χημεία του υπόγειου εδάφους ή τι είδους οργανικά μόρια μπορούν στην πραγματικότητα να σχηματιστούν εκεί.
Ταυτόχρονα, επειδή η Γη έχει ατμόσφαιρα και μαγνητικό πεδίο που μας προστατεύει από την κοσμική ακτινοβολία, δεν έχουμε παραδείγματα ζωής που να επιζεί σε συνθήκες σαν αυτές του Άρη.
Αν η θεωρία των ερευνητών είναι σωστή και υπάρχει όντως ζωή που τροφοδοτείται από κοσμικές ακτίνες στον Άρη, υπάρχουν μερικά πολλά υποσχόμενα μέρη για να ψάξουμε. Αυτά βρίσκονται κάτω από τα πολικά παγοκαλύμματα του Άρη. Ο βόρειος πόλος ονομάζεται Planum Boreum και ο νότιος πόλος ονομάζεται Planum Australe. Αυτά τα τεράστια παγοκαλύμματα στον Άρη αποτελούνται κυρίως από υδάτινο πάγο και ένα εποχιακό στρώμα πάγου διοξειδίου του άνθρακα, γνωστό και ως ξηρό πάγο. Προσφέρουν ένα μοναδικό περιβάλλον όπου η ζωή μπορεί να προστατεύεται από την επιφανειακή ακτινοβολία, ενώ παράλληλα να λαμβάνει επαρκή έκθεση σε κοσμικές ακτίνες υπόγεια για να τροφοδοτήσει τη ραδιολυτική χημεία.
Μέχρι στιγμής όμως καμία αποστολή που έχει γίνει στον Άρη, δεν έχει προσγειωθεί σε αυτά τα σημεία του πλανήτη για να ερευνήσει πιο αναλυτικά για ύπαρξη ζωής. Μελλοντικές αποστολές όμως, που σχεδιάζονται αυτή τη στιγμή, έχουν σαν στόχο αυτές ακριβώς τις περιοχές του Άρη.
Η αποστολή ExoMars του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) έχει προγραμματιστεί να εκτοξευθεί το 2028 και η αποστολή Mars Life Explorer της NASA έχει προγραμματιστεί για τη δεκαετία του 2030. Αυτές θα περιλαμβάνουν γεωτρήσεις ικανές να φτάσουν περίπου δύο μέτρα κάτω από την επιφάνεια, θεωρητικά αρκετά βαθιά ώστε να φτάσουν στην περιοχή RHZ και να ελέγξουν για πιθανά σημάδια ζωής.
Αν αυτές οι αποστολές καταφέρουν να προσγειωθούν στον Άρη, θα έχουν την ευκαιρία να ελέγξουν τη θεωρία που δημοσίευσαν οι επιστήμονες. Αν καταφέρουμε να βρούμε ίχνη ζωής στον Άρη, θα είναι ένα τεράστιο εύρημα, που δείχνει πως η ζωή τελικά ίσως να μην είναι τόσο σπάνια στο Σύμπαν.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο International Journal of Astrobiology.
