Όσο τα smart glasses ξεφεύγουν από τα στενά όρια των tech enthusiasts και μπαίνουν στην καθημερινότητά μας, τόσο φουντώνει η συζήτηση για τα όρια της ιδιωτικότητας. Το ζήτημα δεν μένει πλέον σε θεωρητικό επίπεδο: από δικαστήρια μέχρι εξεταστικά κέντρα, στρατιωτικές βάσεις και συναυλίες, οι πρώτοι σοβαροί περιορισμοί είναι ήδη γεγονός.
Αν και καμία χώρα δεν έχει προχωρήσει μέχρι στιγμής σε καθολική απαγόρευση των έξυπνων γυαλιών, οι χώροι στους οποίους η χρήση τους «κόβεται» αυξάνονται συνεχώς. Και αυτό δημιουργεί έναν σημαντικό πονοκέφαλο για τους κατόχους τους, αφού περιορίζεται η ελευθερία χρήσης μιας συσκευής που διαφημίζεται ως καθημερινό αξεσουάρ.
Πού απαγορεύονται τα smart glasses στις ΗΠΑ
Στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού δεν υφίσταται ομοσπονδιακό «μπλόκο», όμως οι τοπικές αρχές και οι οργανισμοί παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους.
Στη Νέα Υόρκη, για παράδειγμα, τα smart glasses έχουν ήδη φάει «κόκκινη» στις δικαστικές αίθουσες. Ο λόγος είναι προφανής: η παρουσία μιας αθέατης κάμερας σε χώρους όπου κατατίθενται ευαίσθητες πληροφορίες δημιουργεί τεράστια νομικά ρίσκα. Αντίστοιχους περιορισμούς έχουν υιοθετήσει τα δικαστήρια στη Philadelphia, τη Hawaii και τη North Carolina.
Ακόμα αυστηρότερη εμφανίζεται η US Air Force. Οι στρατιωτικοί κανονισμοί απαγορεύουν ρητά στο προσωπικό να φορά κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας γυαλιά με καθρέφτη ή smart glasses που διαθέτουν κάμερα, δυνατότητα καταγραφής βίντεο ή λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης.
Στον ιδιωτικό τομέα, το σύνθημα έδωσε το DEF CON, το κορυφαίο συνέδριο cybersecurity. Οι διοργανωτές απαγόρευσαν ρητά τα Meta smart glasses και κάθε παρόμοια συσκευή καταγραφής, σημειώνοντας ότι η μικρή ενδεικτική λυχνία LED δεν αρκεί για να προστατεύσει την ιδιωτικότητα των παρευρισκόμενων.
Ηνωμένο Βασίλειο: Δικαστήρια, AI και Comic-Cons
Στη Βρετανία, το έναυσμα για να ανάψει η κουβέντα δόθηκε όταν κατηγορούμενος χρησιμοποίησε τις AI δυνατότητες των γυαλιών του μέσα στο δικαστήριο για να λάβει βοήθεια σε πραγματικό χρόνο. Παρότι δεν υπάρχει οριζόντια απαγόρευση, η χρήση της κάμεράς τους στις δικαστικές αίθουσες εμπίπτει πλέον στους αυστηρούς νόμους περί απαγόρευσης φωτογράφισης και βιντεοσκόπησης.
Την ίδια στιγμή, οργισμένες αντιδράσεις από επισκέπτες Comic-Cons που καταγράφονταν εν αγνοία τους οδήγησαν τη Monopoly Events να απαγορεύσει τα camera glasses στις εκδηλώσεις της. Μάλιστα, στο βρετανικό κοινοβούλιο έχει κατατεθεί επίσημη αίτηση (petition) που ζητά την πλήρη απαγόρευση πώλησης τέτοιων συσκευών στη χώρα.
Τι συμβαίνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Στην Ευρώπη, το European Data Protection Board (EDPB) ετοιμάζει ήδη σχετική έκθεση, ενώ οι εθνικές αρχές προστασίας δεδομένων βρίσκονται σε επιφυλακή.
Στη Γερμανία, η αρμόδια αρχή προειδοποίησε ότι τα camera glasses ενδέχεται να εμπίπτουν στη νομοθεσία περί «κρυφών συσκευών παρακολούθησης». Παράλληλα, φορείς για τα ψηφιακά δικαιώματα σε Ολλανδία και Γαλλία χτυπούν το καμπανάκι του κινδύνου, υπογραμμίζοντας πόσο εύκολα μπορεί να παραβιαστεί το GDPR όταν μια κάμερα καταγράφει διαρκώς σε δημόσιους χώρους.
Νότια Κορέα: «Μπλόκο» στις εξετάσεις
Στη Νότια Κορέα, η απειλή δεν αφορά μόνο την ιδιωτικότητα, αλλά και το αδιάβλητο των εξετάσεων.
Μετά από αλλεπάλληλα περιστατικά αντιγραφής, η χώρα απαγόρευσε αυστηρά τα smart glasses στις εξεταστικές αίθουσες. Σε μια χώρα όπου οι εθνικές εξετάσεις Suneung (College Scholastic Ability Test) κρίνουν το μέλλον των μαθητών, τα μέτρα είναι δρακόντεια και η απαγόρευση για οποιαδήποτε έξυπνη συσκευή είναι απόλυτη.
Θα δούμε περισσότερες απαγορεύσεις στο μέλλον;
Η βασική αιτία όλων αυτών των αντιδράσεων συνοψίζεται σε μία λέξη: διαφάνεια. Ένα smartphone το βλέπεις όταν κάποιος το σηκώνει για να τραβήξει φωτογραφία. Ένα ζευγάρι γυαλιά όμως μπορεί να καταγράφει εντελώς αθόρυβα.
Για να αποφευχθεί ένα κύμα μαζικών απαγορεύσεων, οι κατασκευαστές θα πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες του κοινού. Ένα πιο φωτεινό LED καταγραφής, ένας υποχρεωτικός ήχος κατά τη λήψη ή καλύτερη ενημέρωση για το τι αποθηκεύεται στους servers των εταιρειών είναι μερικά από τα βήματα που πρέπει να γίνουν.
Όσο οι κάμερες βελτιώνονται και η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται πιο ισχυρή, τόσο οι περιορισμοί σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους θα πληθαίνουν.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Έχοντας τα Ray-Ban Meta για περίπου 9 μήνες, μπορώ να καταλάβω απόλυτα τις ανησυχίες γύρω από αυτά. Προσωπικά τα αγόρασα για πολύ συγκεκριμένους λόγους: το design που μου άρεσε, τη δυνατότητα λήψης POV βίντεο ώστε να μπορώ να απαθανατίσω την κόρη μου και να έχω τις στιγμές μας μέσα από τα δικά μου μάτια, αλλά και τη δυνατότητα βιντεοκλήσεων για να δίνω οδηγίες στους γονείς μου δείχνοντάς τους τι ακριβώς πρέπει να κάνουν στο κινητό ή τον υπολογιστή τους, όπως επίσης και για να βλέπουν την εγγονή τους.
Εδώ όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε πως στην Ελλάδα και την ΕΕ, η καταγραφή κάποιου χωρίς τη συγκατάθεσή του, ειδικά όταν περιλαμβάνει ήχο ή ιδιωτικές στιγμές, συνιστά παραβίαση του GDPR, του Ν. 4624/2019 και σε πολλές περιπτώσεις ποινικό αδίκημα βάσει του Άρθρου 370Α του Ποινικού Κώδικα. Το ότι εγώ φοράω τα γυαλιά δεν σημαίνει πως ο άλλος απέναντί μου ξέρει τι είναι και πως καταγράφουν βίντεο, ακόμα κι αν είχα βγει σε όλα τα κανάλια της χώρας και το είχα δηλώσει. Αυτός είναι και ο λόγος που η Αρχή Προστασίας Δεδομένων, με την Οδηγία 1/2011, απαγορεύει δια ροπάλου στις οικιακές κάμερες να καταγράφουν τον δημόσιο δρόμο ή το πεζοδρόμιο. Μια απλή προειδοποιητική επιγραφή δεν κάνει νόμιμη μια κάμερα που κοιτάζει έξω από την ιδιοκτησία σου.
Το πρόβλημα είναι πως υπάρχουν χρήστες που δεν δίνουν καμία απολύτως σημασία στη νομοθεσία και δεν έχουν κανένα πρόβλημα να καταπατήσουν την ιδιωτικότητα και τα προσωπικά δεδομένα των συμπολιτών τους.
Ναι, όταν τα γυαλιά καταγράφουν ανάβει φωτεινή λυχνία στην μια πλευρά τους, όμως αυτό δεν σημαίνει πως μπορούμε να καταγράφουμε τους πάντες. Μάλιστα, στο αεροδρόμιο της Βαρκελώνης μου ζήτησαν να αφαιρέσω τα γυαλιά όταν περνούσα έλεγχο αποσκευών, παρά το γεγονός πως προφανώς δεν τραβούσα τον κόσμο και τους υπαλλήλους, αλλά βρισκόμουν σε τηλεφωνική κλήση. Φυσικά έκλεισα το τηλέφωνο και σεβάστηκα απόλυτα την ανησυχία των υπαλλήλων.
Όταν τεχνολογίες σαν αυτή βάζουν σε κίνδυνο την ιδιωτικότητα τρίτων λόγω κακής χρήσης, είναι καλό να παίρνονται μέτρα. Όπως δεν θέλω να με καταγράφει ο καθένας, έτσι κι εγώ δεν θα είχα κανένα πρόβλημα να μην μπορώ να τραβήξω βίντεο σε εξωτερικούς χώρους όπου ενδέχεται να καταγράψω τρίτους. Πάνω από όλα χρειάζεται σεβασμός στα δικαιώματα των συνανθρώπων μας.
