Σας έχει τύχει να χτυπάει το κινητό, να απαντάτε με ένα απλό «Ναι;» ή «Παρακαλώ;» και από την άλλη άκρη της γραμμής να επικρατεί απόλυτη νέκρα, μέχρι που η κλήση κλείνει από μόνη της μετά από 2-3 δευτερόλεπτα; Μας έχει συμβεί κυριολεκτικά σε όλους. Όπως όμως επισημαίνει η Kaspersky, αυτό το «τίποτα» δεν είναι πάντα ένα απλό τεχνικό λάθος.
Υπάρχουν και οι εντελώς αθώες περιπτώσεις
Προφανώς δεν χρειάζεται να μας πιάνει κατευθείαν παράνοια. Πολλές φορές ο λόγος είναι απλός: κάποιος πάτησε κατά λάθος τη σίγαση με το μάγουλο, το κινητό συνδέθηκε ξαφνικά στο Bluetooth του αυτοκινήτου χωρίς να το καταλάβει, ή απλώς κόλλησε στιγμιαία το δίκτυο.
Άλλες φορές πάλι, πίσω από τη γραμμή κρύβεται κάποιο τηλεφωνικό κέντρο (call center). Εκεί τα συστήματα καλούν μαζικά αριθμούς με αυτοματοποιημένα bots και, αν δεν προλάβει να ελευθερωθεί κάποιος εκπρόσωπος για να πάρει τη γραμμή, η κλήση απλώς πέφτει. Υπάρχουν μάλιστα και νόμιμες εταιρείες που κάνουν τέτοιες δοκιμαστικές κλήσεις μόνο και μόνο για να δουν αν το νούμερο παραμένει ενεργό στη βάση δεδομένων τους.
Όταν η σιωπή κρύβει έρευνα… και τεχνητή νοημοσύνη
Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτές οι κλήσεις γίνονται σκόπιμα από επιτήδειους. Ακόμα και ένα στιγμιαίο «Ναι;» αρκεί για να επιβεβαιώσετε ότι ο αριθμός σας λειτουργεί κανονικά και –κυρίως– ότι συνηθίζετε να σηκώνετε το τηλέφωνο σε άγνωστα νούμερα.
Εδώ είναι που μπαίνει στο παιχνίδι η τεχνητή νοημοσύνη. Με ένα ελάχιστο ηχητικό δείγμα λίγων δευτερολέπτων, ειδικοί αλγόριθμοι μπορούν να «διαβάσουν» την κατά προσέγγιση ηλικία σας, το φύλο, την προφορά, ακόμα και τη διάθεσή σας. Σύμφωνα με την Kaspersky, αν απαντάτε γρήγορα, μιλάτε ήρεμα και δεν το κλείνετε αμέσως, μπαίνετε αυτόματα σε λίστα «εύκολων στόχων» για μελλοντικές, στοχευμένες τηλεφωνικές απάτες.
Ο μεγάλος κίνδυνος: Deepfakes και κλωνοποίηση φωνής
Το πιο εφιαλτικό σενάριο –και δυστυχώς εντελώς υπαρκτό σήμερα– είναι να χρησιμοποιηθεί η φωνή σας για να φτιαχτεί ένα ηχητικό deepfake. Αν οι δράστες δεν πάρουν αρκετό υλικό την πρώτη φορά, μπορούν να σας ξανακαλέσουν και να συνδυάσουν τις ηχογραφήσεις.
Από εκεί και πέρα, η συνέχεια είναι γνωστή: χρησιμοποιούν την κλωνοποιημένη φωνή σας για να τηλεφωνήσουν σε συγγενείς (γονείς, παιδιά) ή σε συναδέλφους σας, υποδυόμενοι εσάς σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για να ζητήσουν χρήματα ή τραπεζικούς κωδικούς. Παράλληλα, οι σιωπηλές κλήσεις μπορεί να είναι το προοίμιο για κλασικές κομπίνες με δήθεν τραπεζικούς υπαλλήλους, εισπρακτικές ή απλώς ένα μέσο συνεχούς παρενόχλησης.
Πώς να προστατευτείτε στην πράξη
Αν σας συμβεί μία φορά, δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας. Αν όμως δείτε το φαινόμενο να επαναλαμβάνεται συχνά, αξίζει να ακολουθήσετε μερικούς απλούς κανόνες:
- Μη μιλάτε πρώτοι: Αν σηκώσετε άγνωστο νούμερο, περιμένετε δύο δευτερόλεπτα να ακούσετε ποιος είναι. Αν υπάρχει απόλυτη σιωπή ή περίεργος θόρυβος, κλείστε το αμέσως.
- Μην καλείτε ποτέ πίσω: Πολλά από αυτά τα νούμερα συνδέονται με υπηρεσίες υψηλής χρέωσης (one-ring scams) και χρεώνουν υπέρογκα ποσά από το πρώτο δευτερόλεπτο.
- Αγνοήστε τις αποκρύψεις: Αν κάποιος θέλει πραγματικά κάτι σημαντικό, θα αφήσει μήνυμα στον τηλεφωνητή ή θα στείλει SMS.
- Μπλοκάρετε επιτόπου τον αριθμό μέσα από τις ρυθμίσεις κλήσεων του smartphone σας.
- Κρατήστε έναν δεύτερο αριθμό: Μη μοιράζεστε το κανονικό σας νούμερο σε delivery, courier, sites και online φόρμες. Μια δεύτερη οικονομική SIM ή eSIM για τέτοιες δουλειές σώζει ζωές.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Το πιο ανησυχητικό σε όλη αυτή την ιστορία είναι το πόσο έχουν αλλάξει τα δεδομένα με το AI. Παλιότερα, μια βουβή κλήση ήταν απλώς ενοχλητική. Σήμερα, ακόμα και μια λέξη («Ναι, ποιος είναι;») μπορεί να γίνει πρώτη ύλη για ψηφιακή απάτη. Ο πιο απλός και χρυσός κανόνας: αν σηκώσετε τηλέφωνο και δεν ακούσετε φωνή στο πρώτο δευτερόλεπτο, πατήστε το κόκκινο κουμπί χωρίς δεύτερη σκέψη.
