Συνήθως όταν μιλάμε για την πρόληψη κατά του καρκίνου, αναφερόμαστε στο κάπνισμα, το αλκοόλ, τη διατροφή και την άσκηση, καθώς είναι βασικοί παράγοντες ευεξίας και υγείας. Όμως μια νέα μελέτη δείχνει πως υπάρχει ένας ακόμα παράγοντας που θα πρέπει να υπολογίζουμε: τις λοιμώξεις.
Σύμφωνα με τη νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Lancet Oncology, οι λοιμώξεις συνδέονται με περίπου 12% των νέων περιστατικών καρκίνου που καταγράφηκαν το 2024, που αναλογεί σε περίπου 2,3 εκατομμύρια περιπτώσεις. Όλα αυτά τα κρούσματα όμως, συνδέονται με μόλις 5 παθογόνους παράγοντες, που είναι αρκετά κοινοί στους ανθρώπους.
Ποια είναι τα πέντε παθογόνα;
Στην κορυφή βρίσκεται το Helicobacter pylori (Ελικοβακτηρίδιο του Πυλωρού), ένα βακτήριο που συνδέεται κυρίως με καρκίνους του στομάχου. Σύμφωνα με τη μελέτη, το εν λόγω βακτηρίδιο συνδέεται με περίπου 760.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου, δηλαδή το 4% όλων των νέων καρκίνων παγκοσμίως, για το 2024.
Το H. pylori είναι εξαιρετικά διαδεδομένο και εκτιμάται ότι περίπου ο ένας στους δύο ανθρώπους παγκοσμίως έχει μολυνθεί. Σε πάρα πολύ κόσμο δεν προκαλεί συμπτώματα, όμως ορισμένα στελέχη μπορεί να προκαλέσουν έλκος και σε βάθος χρόνου να εξελιχθούν σε καρκίνο του στομάχου.
Δεύτερος, με σχεδόν το ίδιο ποσοστό, είναι ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), δηλαδή ο ιός που προκαλεί τα κονδυλώματα. Το εν λόγω παθογόνο σχετίστηκε με 750.000 νέες υποθέσεις καρκίνου το 2024.
Στη συνέχεια βρίσκονται ο ιός της ηπατίτιδας Β (HBV), ο Epstein-Barr virus (EBV) και ο ιός της ηπατίτιδας C (HCV). Ο HBV συνδεόταν με περίπου 2% των νέων περιστατικών, ο EBV με περίπου 1%, ενώ ο HCV με λιγότερο από 1%.
Ο Epstein-Barr μπαίνει για πρώτη φορά στη λίστα
Η παρουσία του Epstein-Barr (EBV) στα στοιχεία της μελέτης είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, αφού πρόκειται για έναν ιό που μολύνει περίπου το 95% των ενηλίκων. Τα τελευταία χρόνια όμως, αυξάνονται σημαντικά τα επιστημονικά στοιχεία που τον συνδέουν με συγκεκριμένους καρκίνους.
Πλέον, η μελέτη τον περιλαμβάνει ανάμεσα στους σημαντικότερους παράγοντες που συνδέονται με τον καρκίνο παγκοσμίως.
Οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούν χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος
Αυτό που έχει μεγάλο ενδιαφέρον είναι η κατανομή των περιστατικών. Περίπου τα 3/4 των καρκίνων που συνδέονται με λοιμώξεις, καταγράφηκαν σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα.
Το μεγαλύτερο μερίδιο εντοπίζεται στην ανατολική Ασία, όπου καταγράφηκε το 42% του παγκοσμίου συνόλου σε περιπτώσεις νέων καρκίνων. Σε αυτές τις χώρες, οι βασικοί παράγοντες ήταν κυρίως το Ελικοβακτηρίδιο του Πυλωρού και ο HBV.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που οι ερευνητές υπογραμμίζουν πως οι διαγνωστικές εξετάσεις, η πρόσβαση σε θεραπείες και στα εμβόλια, είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες. Κοινώς, θα πρέπει να υπάρχει ένα αξιοπρεπές σύστημα υγείας.
Η πρόληψη αλλάζει την εικόνα
Το εντυπωσιακό όμως δεν είναι μόνο οι αριθμοί. Για αρκετούς από αυτούς τους παράγοντες, υπάρχουν ήδη τρόποι πρόληψης και θεραπείας.
Ο HBV και ο HPV μπορούν να προληφθούν πλήρως με εμβολιασμό, ενώ η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία συγκεκριμένων λοιμώξεων, μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο ορισμένων μορφών καρκίνου.
Για το H. pylori, πάντως, η κατάσταση είναι πιο δύσκολη. Δεν υπάρχει ακόμη διαθέσιμο εμβόλιο και οι ερευνητές σημειώνουν ότι χρειάζονται καλύτερες θεραπείες που θα περιορίζουν και την άσκοπη έκθεση στα αντιβιοτικά. Για τον EBV επίσης δεν υπάρχει ακόμη εμβόλιο, αν και βρίσκονται σε εξέλιξη κλινικές δοκιμές.
Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι ένα μέρος των περιστατικών καρκίνου συνδέεται με λοιμώξεις που μπορούν, τουλάχιστον σε ορισμένες περιπτώσεις, να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν. Για τους ερευνητές, αυτό κάνει την καλύτερη πρόσβαση σε εμβόλια, εξετάσεις και θεραπείες ένα σημαντικό κομμάτι της παγκόσμιας πρόληψης του καρκίνου.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που όλοι οι άνθρωποι θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε ένα καλό σύστημα υγείας, το οποίο θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένο εν έτει 2026, όμως για πολλούς δεν είναι.
