Οι επιστήμονες ανακάλυψαν τον λόγο που λίγοι και πολύ τυχεροί άνθρωποι διατηρούν τη νοητική τους ευεξία, με ευκρινής αναμνήσεις και απόδοση πολύ νεότερων ανθρώπων. Πρόκειται για την ομάδα ανθρώπων που ονομάστηκε SuperAgers και εμφανίζουν αντίσταση στα γνωστά σημάδια γνωστική παρακμής, ακριβώς επειδή οι εγκέφαλοι τους παραμένουν νεότεροι από την ηλικία του.
Τώρα, ερευνητές από τις ΗΠΑ ανακάλυψαν πως ήταν πολύ λιγότερο πιθανό να έχουν συσσώρευση δύο τοξικών πρωτεϊνών, της αμυλοειδούς και της ταυ, που είναι γνωστό πως προκαλούν την γνωστική παρακμή.
Πρόκειται για τις πρωτεΐνες που σχηματίζουν πλάκες και μπλεξίματα, που επηρεάζουν την λειτουργία των εγκεφαλικών κυττάρων. Μέχρι σήμερα θεωρούνται μια από τις αιτίες της νόσου Αλτσχάιμερ, που είναι η πιο κοινή μορφή άνοιας.
Η ομάδα ανακάλυψε πως οι SuperAgers, δεν εμφανίζουν σημαντική λέπτυνση του φλοιού τους, δηλαδή του εξωτερικού στρώματος του εγκεφάλου που ελέγχει τη μνήμη και τη λήψη αποφάσεων.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα αποτελέσματα είναι συνταρακτικά και είναι πολύ πιθανό να ανοίξουν τον δρόμο σε νέες μεθόδους πρόληψης της γνωστικής παρακμής, όπως επίσης και να μας προσφέρουν θεραπείες που θα καθυστερούν την εξασθένηση της μνήμης, για τους πάσχοντες.
Η καθηγήτρια Sandra Weintraub, νευροψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο Northwestern στο Ιλινόις, δήλωσε: «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η εξαιρετική μνήμη στην τρίτη ηλικία δεν είναι μόνο δυνατή, αλλά συνδέεται με ένα ξεχωριστό νευροβιολογικό προφίλ».
«Αυτό ανοίγει την πόρτα σε νέες παρεμβάσεις που στοχεύουν στη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής».
Ο όρος «SuperAger» επινοήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 από τον Δρ. M. Marsel Mesulam, ιδρυτή του Κέντρου Mesulam για τη Γνωστική Νευρολογία και τη Νόσο Αλτσχάιμερ στο Πανεπιστήμιο Northwestern στις ΗΠΑ. Στα ελληνικά μεταφράζεται υπερήλικες, όμως ο ελληνικός όρος περιγράφει κάτι αρκετά διαφορετικό.
Για να χαρακτηριστεί κάποιος ως SuperAger, θα πρέπει να είναι άνω των 80 ετών και να έχουν την ίδια βαθμολογία με κάποιον 50 ή 60 ετών, σε ένα τυπικό τεστ μνήμης. Σε αυτό το τεστ οι συμμετέχοντες καλούνται να θυμηθούν τουλάχιστον 9 από τις 15 λέξεις που τους λέγονται, μετά από κάποιο χρονικό διάστημα.
Ταυτόχρονα, θα πρέπει να παρουσιάζουν φυσιολογική απόδοση για την ηλικία τους και σε άλλα γνωστικά μέτρα, όπως η γλώσσα, η προσοχή και η εκτελεστική λειτουργία, όπως επίσης και τον έλεγχο του ιστορικού τους για νευρολογικές ή ψυχιατρικές ασθένειες που επηρεάζουν τη νόηση.
Οι συμμετέχοντες που γίνονται δεκτοί θα πρέπει να επανεκτιμώνται σε ετήσια βάση με σαρώσεις εγκεφάλου και γνωστικές εξετάσεις.
Οι μελέτες έχουν ξεκινήσει από το 2000 και μέχρι τώρα περίπου 290 SuperAgers έχουν συμμετάσχει στο πρόγραμμα, ενώ 77 από αυτούς έχουν δωρίσει τον εγκέφαλό τους στην επιστήμη, μετά θάνατον.
Μερικοί από αυτούς τους εγκεφάλους περιείχαν τις τοξικές πρωτεΐνες αμυλοειδούς και ταυ – επίσης γνωστές ως πλάκες και μπερδέματα – που αποτελούν χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νόσου Αλτσχάιμερ, ενώ άλλοι δεν εμφάνισαν καθόλου συσσώρευση.
Η καθηγήτρια Sandra Weintraub δήλωσε: «Αυτό που συνειδητοποιήσαμε είναι ότι υπάρχουν δύο μηχανισμοί που οδηγούν κάποιον στο να γίνει SuperAger».
«Το ένα είναι η αντίσταση – δεν φτιάχνουν τις πλάκες και τα μπερδέματα. Το δεύτερο είναι η ανθεκτικότητα – τα φτιάχνουν, αλλά δεν κάνουν τίποτα στον εγκέφαλό τους».
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο Alzheimer’s & Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως είναι σε αντίθεση με τους τυπικούς ηλικιωμένους, οι SuperAgers είχαν παχύτερο πρόσθιο φλοιό του προσαγωγίου, ακόμα και σε σύγκριση με νεότερους ανθρώπους. Παράλληλα, οι εγκέφαλού τους περιείχαν περισσότερους νευρώνες Von Exonomo, που είναι εξειδικευμένα κύτταρα που συνδέονται με την κοινωνική συμπεριφορά. Είδαν επίσης και μεγαλύτερος ενδορινικούς νευρώνες, που ελέγχουν τη μνήμη, σε σχέση με άλλους συνομήλικους τους.
Το θρυλικό τηλεσκόπιο Hubble ίσως να είναι νεκρό σε τρία χρόνια
Παρά τους διαφορετικούς τρόπους ζωής και τις διαφορετικές συνήθειες άσκησης, η μελέτη διαπίστωσε ότι οι SuperAgers τείνουν να είναι ιδιαίτερα κοινωνικοί και αναφέρουν ισχυρές διαπροσωπικές σχέσεις, γεγονός που υποδηλώνει ότι η διατήρηση της επαφής μπορεί να βοηθήσει στην προστασία από τη γνωστική παρακμή.
Στα πρώτα στάδια του Αλτσχάιμερ έχουμε σημάδια λήθης, απώλεια αντικειμένων και δυσκολία στην εύρεση της σωστής λέξης για να περιγράψουμε κάτι. Επίσης έχουμε επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις και δισταγμό στην δοκιμή νέων πραγμάτων.
Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι η απώλεια της όσφρησης, της όρασης, της ακοής, της γεύσης, της αφής και της ισορροπίας είναι επίσης σημάδια της ασθένειας.
Όσο μπαίνουμε πιο βαθιά στον τρόπο που λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος, θα μπορούμε να έχουμε πιο αποτελεσματικές θεραπείες για την άνοια, ενώ ίσως μπορούμε να έχουμε λύσεις για την βελτίωση της εγκεφαλικής λειτουργίας σε υγιείς ανθρώπους, μεγαλύτερης ηλικίας.
