Το γεγονός ότι το σχήμα της Γης δεν είναι τελείως σφαιρικό είναι κάτι γνωστό ήδη από το σχολείο. Η περιστροφή της προκαλεί μια μικρή διόγκωση στον ισημερινό και μια αντίστοιχη σμίκρυνση στους πόλους. Πιο συγκεκριμένα, μελέτη του γεωλόγου Christopher Kotsakis από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης δείχνει ότι ο ρυθμός ανύψωσης των πόλων αυξήθηκε σημαντικά μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες.
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο Journal of Geophysical Research: Solid Earth, βασίζεται σε μετρήσεις από ένα παγκόσμιο δίκτυο σταθμών GNSS, οι οποίοι είναι σε θέση να καταγράψουν πολύ μικρές κατακόρυφες μετακινήσεις της επιφάνειας της Γης.
Η μελέτη επιχειρεί να εξηγήσει πώς μεταβάλλεται αυτή η γεωμετρία της στερεής επιφάνειας της Γης και όχι πώς μπορεί να φαίνεται η Γη από μια φωτογραφία από το διάστημα.
Άλλωστε, οι μετατοπίσεις είναι της τάξης των χιλιοστών ανά έτος και δεν μπορούν να γίνουν ορατές με γυμνό μάτι.
Η επιτάχυνση της ανύψωσης στους πόλους και η καθίζηση στον Ισημερινό
Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα της περιόδου 1997-2015. Σύμφωνα με τις μετρήσεις, ο ρυθμός ανύψωσης στους πόλους ήταν περίπου 0,5 χιλιοστά τον χρόνο την περίοδο 1997 έως 2000, ενώ είχε φτάσει το 1 χιλιοστό τον χρόνο ως το 2015.
Από την άλλη πλευρά, στον Ισημερινό την ίδια χρονική περίοδο σημειωνόταν καθίζηση της επιφάνειας, μια διαδικασία η οποία επιταχύνθηκε κατά την περίοδο της μελέτης.
Μία από τις πιθανές εξηγήσεις βρίσκεται στην απώλεια πάγου από τη Γροιλανδία και την Ανταρκτική.
Όταν χάνεται πάγος από τις πολικές περιοχές, αφαιρείται ένα τεράστιο βάρος από τον φλοιό που βρίσκεται από κάτω και έτσι το έδαφος ανυψώνεται. Το νερό που προκύπτει από το λιώσιμο, όμως, δεν εξαφανίζεται, αλλά αντίθετα ανακατανέμεται στους ωκεανούς και μέρος της μάζας μεταφέρεται προς χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη.
Αυτό σημαίνει ότι ταυτόχρονα λαμβάνουν χώρα δύο διαφορετικές διαδικασίες: η στεριά στις περιοχές από τις οποίες απομακρύνεται ο πάγος ανυψώνεται, ενώ η πρόσθετη μάζα νερού αυξάνει την πίεση στον πυθμένα των ωκεανών σε άλλες περιοχές.
Η αντίφαση με το γεωειδές και το βαρυτικό πεδίο
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης είναι ότι το βαρυτικό σχήμα της Γης δείχνει κάτι εντελώς διαφορετικό.
Οι επιστήμονες δεν ασχολούνται μόνο με την επιφάνεια του πλανήτη μας, αλλά αντίθετα παρακολουθούν και το γεωειδές, δηλαδή μια αναπαράσταση του βαρυτικού πεδίου της Γης, η οποία επηρεάζεται από τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η μάζα στον πλανήτη.
Οι αλλαγές στην κατανομή της μάζας κάνουν το βαρυτικό σχήμα της Γης να μεταβάλλεται προς διαφορετική κατεύθυνση από την ίδια τη στερεά επιφάνεια.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της μελέτης, ενώ η στερεά Γη γίνεται λιγότερο πεπλατυσμένη, το γεωειδές παρουσιάζει αντίθετη τάση και γίνεται περισσότερο πεπλατυσμένο.
Η μελέτη αναδεικνύει, κατά την άποψή μας, τον δυναμικό χαρακτήρα του πλανήτη μας και πώς συγκεκριμένες μεταβολές στην κατανομή του πάγου και του νερού προκαλούν μετακινήσεις στη στερεά επιφάνεια και επηρεάζουν το βαρυτικό πεδίο.
