Το τηλεσκόπιο νετρίνων κυβικού χιλιομέτρου KM3NeT κατέγραψε ένα «σωματίδιο-φάντασμα», το οποίο ονομάστηκε KM3-230213A. Μια νέα επιστημονική μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε πριν από μερικές εβδομάδες στο περιοδικό Physical Review D, εισάγει μια εναλλακτική διάσταση, συνδέοντας το εν λόγω νετρίνο με εκρήξεις αρχέγονων μαύρων τρυπών.
Σύμφωνα με τον Paschal Coyle, τα νετρίνα είναι το πιο κοντινό πράγμα στο «τίποτα» που μπορούμε να φανταστούμε, ενώ την ίδια στιγμή παραμένουν κρίσιμα για την κατανόηση της λειτουργίας του σύμπαντος.
Οι τρεις ανωμαλίες του KM3-230213A και οι πιθανές εξηγήσεις
Το συγκεκριμένο σωματίδιο προβληματίζει τους επιστήμονες εδώ και πάνω από έναν χρόνο, λόγω τριών βασικών ανωμαλιών. Πρώτον, έφερε 35 φορές περισσότερη ενέργεια από οποιοδήποτε άλλο αντίστοιχο νετρίνο. Δεύτερον, σε αντίθεση με τις περισσότερες ανιχνεύσεις νετρίνων, το συγκεκριμένο σωματίδιο δεν συνοδευόταν από φωτόνια. Τρίτον, άλλα παρατηρητήρια, συμπεριλαμβανομένου του IceCube, δεν κατέγραψαν απολύτως τίποτα ασυνήθιστο κατά τη διάρκεια του συμβάντος. Οι τρεις πιθανές θεωρίες που ίσως εξηγούν το φαινόμενο έχουν ως εξής.
Σύμφωνα με την πρώτη θεωρία, είχε υποστηριχθεί ότι το νετρίνο προέρχεται από ένα μπλαζάρ, δηλαδή έναν ενεργό γαλαξιακό πυρήνα που τροφοδοτείται από μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα, σε απόσταση οκτώ δισεκατομμυρίων ετών φωτός. Μια άλλη υπόθεση πρότεινε ότι το σωματίδιο αποτελεί απόδειξη σκέδασης σκοτεινής ύλης στον φλοιό της Γης, κάτι που θα δικαιολογούσε γιατί ανιχνεύθηκε από το KM3NeT, αλλά όχι από το IceCube.
Η θεωρία της πέμπτης διάστασης και οι αρχέγονες μαύρες τρύπες
Ακριβώς αυτή η τρίτη θεωρία είναι που φέρνει μια εντελώς νέα άποψη για την ερμηνεία του εντοπισμού αυτού του νετρίνου. Ήδη από το 2025, ερευνητές του MIT είχαν αναφέρει ότι η ύπαρξη αρχέγονων μαύρων τρυπών σε απόσταση 2.000 αστρονομικών μονάδων θα μπορούσε να δικαιολογήσει την παρουσία νετρίνων τέτοιας ενέργειας. Η νέα μελέτη προτείνει ότι το σωματίδιο προήλθε από την έκρηξη μιας αρχέγονης μαύρης τρύπας (PBH) που σχηματίστηκε από κοσμικές χορδές στην πέμπτη διάσταση.
Η διάσταση αυτή, γνωστή και ως «σκοτεινή διάσταση», με μέγεθος περίπου ενός μικρομέτρου, θεωρείται ότι αποτελεί τον φυσικό σύνδεσμο μεταξύ σκοτεινής ύλης και σκοτεινής ενέργειας, όπως εξηγεί στο Scientific American ο Dieter Lüst από το Ινστιτούτο Max Planck. Το συγκεκριμένο μοντέλο λύνει το μυστήριο της απουσίας φωτονίων, καθώς θεωρείται ότι μόνο τα νετρίνα έχουν τη δυνατότητα να διαρρεύσουν από την πέμπτη διάσταση στη δική μας παρατηρήσιμη διάσταση.
