Επιστήμονες ισχυρίζονται ότι ανακάλυψαν ένα νέο προειδοποιητικό σημάδι που δείχνει ότι ένα ηφαίστειο επρόκειτο να εκραγεί. Ο λόγος για μια μέθοδο ανίχνευσης που αναλύουν σε επιστημονική έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications (DOI: 10.1038/s41467-025-66256-z) και η οποία φέρει την ονομασία Jerk. Αυτή υπόσχεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η επιστήμη προβλέπει εκρήξεις ηφαιστείων. Αποτελεί το προϊόν συνεργασίας μεταξύ των Institut de Physique du Globe de Paris (IPGP) και GFZ Helmholtz Centre for Geosciences.
Πως λειτουργεί
Η μέθοδος αξιοποιεί ένα και μόνο σεισμόμετρο, προκειμένου να μπορέσει να ανιχνεύσει μικρές κινήσεις του εδάφους, κινήσεις οι οποίες συνδέονται με την μετατόπιση του μάγματος βαθιά μέσα στο υπέδαφος του πλανήτη μας. Το σήμα αυτό μπορεί να αποκαλύψει τις απαρχές της ηφαιστειακής δραστηριότητας σε πραγματικό χρόνο. Όπως υποστηρίζουν οι ερευνητές, δοκίμασαν διεξοδικά τη μέθοδο αυτή επί του πεδίου, σε πραγματικές συνθήκες για περισσότερα από 10 χρόνια στο νησί La Réunion. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι δοκιμές έδειξαν άκρως ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
Ειδικότερα:
- Το σύστημα κατάφερε να προβλέψει με ποσοστό επιτυχίας κατά 92% των 24 εκρήξεων που έλαβαν χώρα μεταξύ της περιόδου 2014 και 2023.
- Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά στοιχεία σημειώνονται και ως προς τους χρόνους προειδοποίησης. Το σύστημα, δηλαδή, κατάφερε να προειδοποιήσει τους ερευνητές εντός λίγων λεπτών έως και 8 ωρών πριν ξεκινήσει μία έκρηξη.
- Το 14% των προειδοποιήσεων αυτών δεν κατέληξαν τελικά σε έκρηξη. Ωστόσο, και αυτές οι ειδοποιήσεις ανίχνευσαν δραστηριότητα κίνησης μάγματος κάτω από το ηφαίστειο.
Τα αποτελέσματα έχουν μεγάλη σημασία και δείχνουν ότι θα μπορούσε το σύστημα να χρησιμοποιηθεί ως ένα εργαλείο προειδοποίησης και να σώσει ζωές, ιδίως για ηφαίστεια τα οποία δεν παρακολουθούνται στενά.
Δείτε ακόμη: Το ρολόι που αλλάζει τον ορισμό του δευτερολέπτου
Γιατί η πρόβλεψη έκρηξης ηφαιστείων είναι δύσκολη;
Αν παρακολουθείς τις Facebook σελίδες διακεκριμένων σεισμολόγων στη χώρα μας, όταν λαμβάνει χώρα σεισμική δραστηριότητα και ηφαιστειακή, όπως πρόσφατα της Σαντορίνης, θα έχεις διαπιστώσει ότι τα ηφαίστεια πάντοτε δείχνουν προειδοποιητικά σημάδια πριν εκραγούν. Τέτοιου είδους προειδοποιητικά σημάδια είναι:
- η σεισμική δραστηριότητα,
- αλλαγές στο έδαφος
- αλλαγές στις εκπομπές αερίων ή στη σύνθεση αυτών.
Αν και τα προειδοποιητικά αυτά σημάδια είναι ήδη γνωστά και καταγεγραμμένα στη διεθνή βιβλιογραφία, η έγκαιρη αξιοποίησή τους και ερμηνεία τους παραμένει μια δύσκολη υπόθεση. Και ο λόγος δεν είναι άλλος απ’ το γεγονός ότι υπάρχουν πολλοί απρόβλεπτοι παράγοντες. Η επιστήμη αδυνατεί προς το παρόν να προβλέψει επακριβώς πότε θα συμβεί μια έκρηξη, πόσο θα διαρκέσει, αλλά και πόσο ισχυρή θα είναι. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και ο κίνδυνος της λανθασμένης εκτίμησης σημάτων που μπορούν να εκληφθούν ως προειδοποιητικά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλές από τις προηγούμενες προσεγγίσεις στην πρόβλεψη ηφαιστειακής δραστηριότητας, βασίζονταν στη στατιστική ανάλυση και στις πιθανότητες.
Αντίθετα, η νέα προσέγγιση, η οποία έχει αναπτυχθεί από τους Dr. François Beauducel του Institut de Physique du Globe de Paris και Dr. Philippe Jousset του GFZ Helmholtz Centre for GeoResearch στο Potsdam, εστιάζει στην ανίχνευση απευθείας φυσικών σημάτων που συνδέονται με την κίνηση του μάγματος. Είναι σε θέση δηλαδή να ανιχνεύσει δηλαδή εξαιρετικά μικρές μετατοπίσεις του εδάφους που λαμβάνουν χώρα όταν το μάγμα διεισδύει στον μανδύα.
Τα σήματα αυτά προέρχονται από το σπάσιμο των βράχων που λαμβάνουν χώρα πριν ακριβώς συμβεί μια έκρηξη. Για πρώτη φορά κατάφεραν να τα ανιχνεύσουν πάνω από 10 χρόνια πριν. Και είναι εξαιρετικά αμυδρά. Σε κάθε περίπτωση όμως, όπως σημειώνουν, απαιτείται μόνο ένα σεισμόμετρο για να μπορέσουν να ανιχνευθούν, ενώ τέλος το Jerk μπορεί και να φιλτράρει δεδομένα που ίσως επηρεάσουν την ακρίβεια της πρόβλεψης, όπως για παράδειγμα η παλίρροια της γης.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
