Η επόμενη παραγγελία ενός φθηνού gadget από marketplace που βρίσκεται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να μη μοιάζει τελωνειακά με μια απλή αγορά από το εξωτερικό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές στο τελωνειακό της σύστημα εδώ και δεκαετίες, σύμφωνα με επίσημο δελτίο τύπου που δημοσιεύεται, βάζοντας ουσιαστικά τις ίδιες τις πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου στο επίκεντρο της ευθύνης.
Ειδικότερα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έδωσε την τελική του έγκριση για την αναμόρφωση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα. Η πιο άμεση αλλαγή αφορά τις πλατφόρμες οι οποίες πωλούν προϊόντα από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης προς Ευρωπαίους καταναλωτές. Με το νέο καθεστώς, αντί ο αγοραστής να θεωρείται ο εισαγωγέας του προϊόντος, ως εισαγωγέας θα αντιμετωπίζεται πλέον η ίδια η πλατφόρμα.
Κάτι τέτοιο σημαίνει ότι η πλατφόρμα θα είναι υπεύθυνη να διασφαλίζει πως έχουν ολοκληρωθεί όλες οι τελωνειακές διαδικασίες, έχουν καταβληθεί οι σωστοί δασμοί και το προϊόν πληροί τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Αυτό που κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι να μεταφέρει το βάρος της συμμόρφωσης από τον καταναλωτή στις πλατφόρμες οι οποίες διαχειρίζονται τις πωλήσεις, σε μια περίοδο όπου τα μικρά πακέτα έχουν μετατραπεί σε μεγάλο πρόβλημα για τα τελωνεία. Οι αριθμοί για το 2025 δείχνουν ότι οι τελωνειακές αρχές διαχειρίστηκαν περίπου 6 δισεκατομμύρια δέματα ηλεκτρονικού εμπορίου, εκ των οποίων ποσοστό άνω του 90% προήλθε από την Κίνα.
Μέτρο που δεν αφορά μόνο τους δασμούς
Πρόκειται για μέτρα τα οποία δεν σχεδιάστηκαν απλώς και μόνο για να γίνει αποδοτικότερη η είσπραξη των δασμών. Στοχεύουν να λύσουν και ένα αγκάθι του σύγχρονου ηλεκτρονικού εμπορίου: προϊόντα χαμηλής αξίας σε τεράστιους όγκους, τα οποία είναι πολύ δύσκολο να ελεγχθούν ένα προς ένα πριν μπουν σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Στο νέο τελωνειακό καθεστώς, οι πλατφόρμες θα αναλαμβάνουν την ευθύνη για τη συμμόρφωση των προϊόντων με τους κανόνες της ΕΕ, από την ορθή τελωνειακή δήλωση μέχρι ζητήματα ασφάλειας και καταλληλότητας. Κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για κατηγορίες προϊόντων όπως φορτιστές και power banks, μικρές ηλεκτρονικές συσκευές, καλλυντικά ή αξεσουάρ, όπου η χαμηλή τιμή δεν σημαίνει πάντοτε ότι το προϊόν τηρεί τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Για όσες πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους, το πλαίσιο προβλέπει κοινό σύστημα κυρώσεων. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, συγκεκριμένα, τα πρόστιμα θα φτάνουν έως και το 6% της ετήσιας αξίας των εισαγωγών της εταιρείας κατά το προηγούμενο έτος. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή, διαμορφώνει το πλαίσιο ώστε οι πλατφόρμες να ελέγχουν πιο ενεργά ποιος πουλάει, τι πουλάει και με ποια στοιχεία δηλώνεται το προϊόν όταν εισέρχεται στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Νέα χρέωση στα μικρά δέματα από την 1η Νοεμβρίου
Από την άλλη πλευρά, θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε μια νέα χρέωση στα μικρά δέματα που εισέρχονται στην ΕΕ. Κάθε κράτος μέλος της ΕΕ θα πρέπει να εφαρμόσει από την 1η Νοεμβρίου 2026 τέλος διαχείρισης (handling fee) για μικρά δέματα.
Θα πρέπει σε αυτό το σημείο να κάνουμε τη σημαντική διευκρίνιση ότι η εν λόγω χρέωση είναι ξεχωριστή από το τέλος των 3 ευρώ που επιβλήθηκε στις εισαγωγές αξίας κάτω από 150 ευρώ. Εδώ, λοιπόν, το ευρωπαϊκό μοντέλο αλλάζει σε δύο επίπεδα. Αφενός, περιορίζεται η ευνοϊκή μεταχείριση των πολύ φθηνών εισαγωγών, αφετέρου δημιουργείται κόστος διαχείρισης για τον τεράστιο αριθμό μικρών δεμάτων.
Το στοίχημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ότι η εν λόγω επιβάρυνση θα συνοδευτεί από ένα πλαίσιο πιο δίκαιου ανταγωνισμού για τα ευρωπαϊκά καταστήματα, ενώ θα επιτρέψει τον καλύτερο έλεγχο των προϊόντων που φτάνουν στην αγορά.
Ένας αποκεντρωμένος οργανισμός για τα τελωνεία
Ένα άλλο σημαντικό κομμάτι της μεταρρύθμισης είναι ότι δημιουργείται ένας αποκεντρωμένος οργανισμός για τα τελωνεία στην ΕΕ. Μια κεντρική πλατφόρμα, δηλαδή, μέσω της οποίας εισαγωγείς και εξαγωγείς θα αλληλεπιδρούν με τις αρχές της ΕΕ. Ο στόχος είναι να αντικατασταθεί σταδιακά η σημερινή πολυπλοκότητα που παρουσιάζουν τα διαφορετικά εθνικά συστήματα κάθε κράτους με ένα ενιαίο, διαρκώς ενημερωμένο σύνολο δεδομένων.
Οι αρχές θα μπορούν έτσι να εντοπίζουν τα φορτία υψηλότερου κινδύνου και να δίνουν προτεραιότητα στους ελέγχους στις περιπτώσεις που απαιτείται, αντί να προσπαθούν να διαχειριστούν με τον ίδιο τρόπο δισεκατομμύρια δέματα διαφορετικής σημασίας.
Τον συντονισμό του εν λόγω συστήματος αναλαμβάνει ο νέος οργανισμός με έδρα τη Λιλ της Γαλλίας, η οποία θα αρχίσει να λειτουργεί από το 2027 και θα αναλάβει, μεταξύ άλλων, τα κριτήρια κινδύνου, τις προτεραιότητες ως προς τον έλεγχο και τη διαχείριση κρίσεων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Νέα κατηγορία αξιόπιστων επιχειρήσεων
Εκτός από τους αυστηρότερους ελέγχους και τις νέες χρεώσεις, το νέο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημιουργεί και μια νέα κατηγορία επιχειρήσεων με την ονομασία Trust and Check Traders. Πρόκειται για εταιρείες οι οποίες θα παρέχουν πλήρη στοιχεία για την κίνηση και τη συμμόρφωση των προϊόντων τους και οι οποίες ικανοποιούν συγκεκριμένα κριτήρια αξιοπιστίας. Αυτό θα τους δώσει, σε αντάλλαγμα, τη δυνατότητα να απολαμβάνουν απλούστερες τελωνειακές διαδικασίες, εξοικονομώντας χρόνο και κόστος.
Στόχος είναι να υπάρχει αυστηρότερος έλεγχος εκεί όπου υπάρχουν κίνδυνοι και λιγότερη γραφειοκρατία εκεί όπου υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα.
