Οι λαγοκέφαλοι είναι ξεκάθαρα μια απειλή, καθώς πρόκειται για ένα εισβολικό είδος που δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην ισορροπία του οικοσυστήματος της Μεσογείου. Μέχρι στιγμής έχει προκαλέσει σημαντικές ζημιές τόσο στην αλιεία όσο και στα θαλάσσια οικοσυστήματα, λόγω των τεράστιων πληθυσμών του. Όμως, μια ερευνητική ομάδα από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) βλέπει μια ευκαιρία μέσα στο πρόβλημα και εξετάζει αν το ίδιο το ψάρι μπορεί να αποκτήσει χρησιμότητα στην ιατρική, την κοσμετολογία και άλλες εφαρμογές.
Η καθηγήτρια του ΕΜΠ, Μαγδαληνή Κροκίδα, στην έρευνά της εξετάζει την αξιοποίηση των στοιχείων που βρίσκονται στο σώμα του λαγοκέφαλου — από την πρωτεΐνη και το δέρμα του, μέχρι την εξαιρετικά ισχυρή τοξίνη που παράγει.
Η τοξίνη του ίσως είναι πολύτιμη στην έρευνα
Ο λαγοκέφαλος είναι επικίνδυνος και τοξικός. Εκτός από τα δυνατά του σαγόνια, το σώμα του είναι γεμάτο τετροδοτοξίνη (TTX), μια νευροτοξίνη που τον καθιστά εξαιρετικά επικίνδυνο. Πρόκειται για μια ουσία που στην καθαρή μορφή της χρησιμοποιείται ευρέως στη νευρολογική έρευνα, ενώ ήδη εξετάζεται η χρήση της σε ισχυρά αναλγητικά και σε πειραματικές αντικαρκινικές θεραπείες.
Εκτός από τη νευροτοξίνη, οι ερευνητές αναζητούν κι άλλα συστατικά του ψαριού που μπορούν να φανούν χρήσιμα. Από ό,τι φαίνεται, από τη βιομάζα του μπορούν να παραχθούν βιοδραστικά πεπτίδια με αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση, τα οποία προστατεύουν το κολλαγόνο και αναστέλλουν συγκεκριμένα ένζυμα που συνδέονται με τη γήρανση του δέρματος.
Παράλληλα, το δέρμα και τα οστά του αποτελούν πηγή κολλαγόνου και ζελατίνης, τα οποία μπορούν να βρουν εφαρμογή στα καλλυντικά, την αναγεννητική ιατρική και τα επιθέματα τραυμάτων.
Η τεράστια εξάπλωση των λαγοκέφαλων στη Μεσόγειο
Οι λαγοκέφαλοι έχουν κατακλύσει τη Μεσόγειο, προκαλώντας σοβαρές οικολογικές και οικονομικές καταστροφές. Αν μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε το είδος και ταυτόχρονα να ελέγξουμε την εξάπλωσή του, το όφελος για την περιοχή θα είναι διπλό.
Πρόκειται για έναν επιθετικό θηρευτή που τρέφεται με ψάρια, κεφαλόποδα, καρκινοειδή και οστρακοειδή. Κυνηγάει σε μεγάλες ομάδες, εμφανίστηκε στη Μεσόγειο στις αρχές του 2000 και εξαπλώνεται ταχύτατα λόγω του μεγάλου αριθμού αυγών που γεννά. Τα χαρακτηριστικά του σαγόνια σπάνε κελύφη αχινών και οστράκων, ενώ προκαλούν τεράστιες ζημιές στα δίχτυα και τον εξοπλισμό των αλιέων. Η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων στη Μεσόγειο έχει δημιουργήσει ακόμα πιο ευνοϊκές συνθήκες για τη ραγδαία εξάπλωσή του.
Από περιβαλλοντικό πρόβλημα σε πρώτη ύλη
Φυσικά, λόγω της υψηλής τοξικότητάς του, ο λαγοκέφαλος δεν μπορεί να αποτελέσει διατροφικό προϊόν. Η αλίευσή του δεν είχε μέχρι σήμερα εμπορικό κίνητρο, καθώς το ψάρι δεν διέθετε καμία εμπορική αξία.
Επιπλέον, υπάρχει και το ζήτημα της ασφαλούς διαχείρισης της βιομάζας που προκύπτει από τους λαγοκέφαλους που εξολοθρεύονται. Εδώ ακριβώς έρχεται να δώσει λύση η έρευνα του ΕΜΠ, η οποία δεν αντιμετωπίζει τη βιομάζα ως απόβλητο, αλλά ως αξιοποιήσιμη πρώτη ύλη για μια σειρά εφαρμογών — πάντα υπό αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας.
Αν δοθεί οικονομική και εμπορική αξία στο είδος, οι αλιείς θα αποκτήσουν ισχυρό κίνητρο να ψαρεύουν λαγοκέφαλους. Έτσι, ο πληθυσμός τους θα κρατηθεί υπό έλεγχο πριν προκληθεί ανεπανόρθωτη βλάβη στο οικοσύστημα.
Η πλήρης εξαφάνιση του λαγοκέφαλου από τη Μεσόγειο είναι πρακτικά αδύνατη, όμως η ορθολογική διαχείριση του πληθυσμού του είναι ένας ρεαλιστικός στόχος που μπορεί να σώσει τις ελληνικές και μεσογειακές θάλασσες.
