- Το όρος Έρεβος στην Ανταρκτική, το νοτιότερο ενεργό ηφαίστειο του κόσμου, εκπέμπει μικροσκοπικούς κρυστάλλους καθαρού χρυσού μαζί με τα ηφαιστειακά του αέρια.\n- Μελέτες του 1991 έδειξαν ότι το ηφαίστειο απελευθερώνει περίπου 80 γραμμάρια μικροσκοπικής χρυσόσκονης ημερησίως, διασκορπίζοντάς την σε ακτίνα έως 1.000 χιλιομέτρων. Είναι το μόνο γνωστό ηφαίστειο που εκπέμπει χρυσό σε μορφή κρυστάλλων.\n- Το κύριο επιστημονικό ερώτημα παραμένει γιατί ο χρυσός σχηματίζει τέλειους κρυστάλλους μόνο στο όρος Έρεβος, με τις υπάρχουσες θεωρίες να μην έχουν επιβεβαιωθεί πλήρως ακόμα.
Όταν σκεφτόμαστε ένα ηφαίστειο, το μυαλό μας πάει αμέσως σε λάβα, τέφρα και πυκνά αέρια που υψώνονται στον ουρανό. Υπάρχει όμως ένα ηφαίστειο στην άλλη άκρη του πλανήτη που κάνει κάτι εντελώς διαφορετικό, αφού μαζί με τα αέρια του, εκπέμπει και μικροσκοπικούς κρυστάλλους καθαρού χρυσού.
Ο λόγος για το όρος Έρεβος στο νησί Ross της Ανταρκτικής, το οποίο αποτελεί το νοτιότερο ενεργό ηφαίστειο στον κόσμο. Πρόκειται για ένα μοναδικό γεωλογικό φαινόμενο, καθώς μελέτες έχουν δείξει πως το ηφαίστειο απελευθερώνει σωματίδια χρυσού στην ατμόσφαιρα μέσω των αερίων του.
Πώς ανακαλύφθηκε ο χρυσός στο όρος Έρεβος
Η ιστορία ξεκινά από μια έρευνα που δημοσιεύτηκε το 1991 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Geophysical Research Letters. Σύμφωνα με τα ευρήματα εκείνης της εποχής, το όρος Έρεβος εκπέμπει περίπου 80 γραμμάρια μικροσκοπικής χρυσόσκονης την ημέρα. Αυτή η πολύτιμη σκόνη διασκορπίζεται μέσω της ατμόσφαιρας σε μια εντυπωσιακή ακτίνα έως και 1.000 χιλιομέτρων από τον κρατήρα.
Βέβαια, δεν πρόκειται για το μοναδικό ηφαίστειο που έχει συνδεθεί με το πολύτιμο μέταλλο. Ίχνη του έχουν εντοπιστεί και σε άλλες ηφαιστειακές περιοχές, όπως στην Αίτνα της Σικελίας. Η μεγάλη διαφορά είναι ότι το Έρεβος φαίνεται να είναι το μόνο γνωστό ηφαίστειο στον κόσμο που απελευθερώνει τον χρυσό σε αυτή τη συγκεκριμένη μορφή, δηλαδή ως μικροσκοπικά σωματίδια μέσα στα ηφαιστειακά αέρια.
Γιατί ο χρυσός βγαίνει μαζί με τα ηφαιστειακά αέρια;
Στο εσωτερικό ενός ηφαιστείου, στοιχεία όπως ο χαλκός, το ασήμι, ο υδράργυρος, το αρσενικό, το θείο και φυσικά ο χρυσός βρίσκονται όλα μαζί μέσα στο μάγμα, λειτουργώντας σαν ένα τεράστιο φυσικό χωνευτήρι. Εκεί, υπό ακραίες συνθήκες, μπορούν να σχηματίσουν χημικές ενώσεις μεταξύ τους.
Ο χρυσός από μόνος του δεν εξατμίζεται εύκολα, καθώς το σημείο βρασμού του είναι πολύ υψηλότερο από τις θερμοκρασίες που συναντάμε συνήθως στη λάβα. Ωστόσο, μπορεί να «κολλήσει» σε πτητικές ενώσεις που περιέχουν χλώριο ή θείο. Με αυτόν τον τρόπο, καταφέρνει να ταξιδέψει μαζί τους μέσα στα καυτά αέρια που ανεβαίνουν με ορμή προς την επιφάνεια.
Τι έδειξε το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο των ερευνητών
Μια ομάδα επιστημόνων, με επικεφαλής τη γεωχημικό Kimberly Meeker από το Ινστιτούτο Μεταλλείων και Τεχνολογίας του Νέου Μεξικού, αποφάσισε να εξετάσει το εντυπωσιακό αυτό γεωλογικό φαινόμενο πιο προσεκτικά. Οι ερευνητές συγκέντρωσαν δείγματα χιονιού γύρω από τον κρατήρα, αλλά και σε αποστάσεις εκατοντάδων χιλιομέτρων.
Στα δείγματα αυτά εντόπισαν σωματίδια καθαρού χρυσού σε κλίμακα μικρομέτρων (microns). Το πιο εκπληκτικό όμως συνέβη όταν τα τοποθέτησαν κάτω από ένα ηλεκτρονικό μικροσκόπιο:
- Αντί για ακανόνιστες κηλίδες χρυσού, αντίκρισαν σχηματισμούς με σχεδόν τέλεια γεωμετρική δομή.
- Επρόκειτο για πραγματικούς κρυστάλλους χρυσού, μερικοί από τους οποίους έφταναν σε διάμετρο τα 60 μικρόμετρα.
Αυτό το εύρημα ανάγκασε τους ερευνητές να αναθεωρήσουν προς τα κάτω την αρχική εκτίμηση των 80 γραμμαρίων την ημέρα. Για σύγκριση, εκτιμήσεις της ίδιας περιόδου ανέφεραν ότι το ηφαίστειο Κιλαουέα στη Χαβάη εκπέμπει 500 έως 800 γραμμάρια χρυσού ημερησίως, ενώ η Αίτνα μπορεί να φτάσει έως και τα 2,4 κιλά. Ωστόσο, σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις ο χρυσός δεν αποκτά τη μορφή κρυστάλλων.
Το άλυτο επιστημονικό ερώτημα: Γιατί σχηματίζονται κρύσταλλοι;
Το πραγματικό μυστήριο για την επιστημονική κοινότητα δεν είναι η ύπαρξη χρυσού στα ηφαιστειακά αέρια, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτός καταλήγει να σχηματίζει τέλειους κρυστάλλους αποκλειστικά στο όρος Έρεβος.
- Η πρώτη θεωρία: Ένα αρχικό μοντέλο πρότεινε ότι ο χρυσός απομακρύνεται από τη λάβα μέσα σε πτητικές ενώσεις χλωρίου. Καθώς τα αέρια ανεβαίνουν και ψύχονται, ο χρυσός απομονώνεται και κρυσταλλώνεται, πριν καταλήξει στο χιόνι της Ανταρκτικής. Το πρόβλημα; Η ποσότητα χρυσού στο αέριο είναι τόσο μικρή, που ο αυθόρμητος σχηματισμός τόσο καθαρών κρυστάλλων στον αέρα θεωρείται εξαιρετικά δύσκολος.
- Η δεύτερη θεωρία: Ο ηφαιστειολόγος Philip Kyle, μέλος της ίδιας ερευνητικής ομάδας, πρότεινε αργότερα ότι ο χρυσός σχηματίζεται πιο σταδιακά, μέσα σε μια στερεή κρούστα στην επιφάνεια της λίμνης λάβας, και στη συνέχεια παρασύρεται προς τα πάνω από τα ανερχόμενα αέρια.
Μέχρι σήμερα, καμία από τις δύο θεωρίες δεν έχει επιβεβαιωθεί πλήρως. Παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει πάνω από 30 χρόνια από την αρχική ανακάλυψη, η επιστήμη δεν έχει καταλήξει ακόμα σε μια οριστική εξήγηση.
Ένα μοναδικό γεωλογικό φαινόμενο στη Γη
Κάτι ιδιαίτερο στη χημική σύσταση, τη θερμοκρασία ή τη συνολική γεωλογία του όρους Έρεβος του δίνει μια ιδιότητα μοναδική στον πλανήτη: την ικανότητα να πασπαλίζει το παγωμένο τοπίο της Ανταρκτικής με πραγματική χρυσόσκονη. Μέχρι να βρεθεί η οριστική απάντηση, το Έρεβος θα συνεχίσει να εκλύει αθόρυβα τα αέρια του, κρατώντας καλά κρυμμένο ένα από τα πιο εντυπωσιακά μυστικά της φύσης.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
