Το Chang’e 6 ήταν μια από τις αποστολές της Κίνας στη Σελήνη, που κατάφερε με την πρώτη να φτάσει στο φεγγάρι και να προσεδαφιστεί με επιτυχία, να βγάλει ένα μικρό rover για να μαζέψει δείγματα και με την ίδια αποστολή να τα επιστρέψει πίσω στη Γη. Σε αντίθεση με τις αποστολές Apollo όμως, η Chang’e 6 προσεδαφίστηκε στην μακρινή πλευρά της Σελήνης, που δεν είναι θεατή από τη Γη.
Αυτό γιατί η Σελήνη είναι παλιρροϊκά κλειδωμένη στο Γη, που σημαίνει πως η ταχύτητα περιστροφής της γύρω από τον άξονά της ταιριάζει απόλυτα με το χρόνο που χρειάζεται για να ολοκληρώσει μια τροχιά γύρω από τη Γη. Για αυτό βλέπουμε πάντα την ίδια πλευρά της Σελήνης από τη Γη.
Η άλλη πλευρά της Σελήνης, συχνά αναφέρεται σαν η σκοτεινή πλευρά, όμως αυτό το όνομα ίσως δεν περιγράφει σωστά την πραγματικότητα. Πιο σωστός όρος είναι η αθέατη πλευρά, αφού η έχει την ίδια φωτεινότητα με την θεατή πλευρά. Όμως, υπάρχουν αξιοσημείωτες διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές της Σελήνης, κάτι που συνειδητοποιήσαμε από τα πρώτα κιόλας διαστημικά ταξίδια.
Μπορεί να είναι γεμάτη κρατήρες, η αθέατη πλευρά της Σελήνης δεν έχει τις βαθιές λεκάνες και τις «σεληνιακές θάλασσες» που παρατηρούνται στην κοντινή πλευρά, και ο φλοιός της μετρήθηκε ότι είναι παχύτερος από την αποστολή Gravity Recovery and Interior Laboratory το 2012. Επίσης, παραδόξως, φαίνεται να είναι πιο αγώγιμος.
Μέχρι σήμερα υπάρχουν αρκετές εικασίες για τον λόγω που υπάρχουν αυτές οι διαφορές, όπως η άποψη πως αρχικά η Γη είχε δύο φεγγάρια που συγκρούστηκαν κατά τη διάρκεια της πρώιμης Γης, όταν ένας νάνος πλανήτης συγκρούστηκε αργότερα με ένα μικρότερο φεγγάρι της Γης.
«Πρόσφατες μελέτες υποδεικνύουν ότι η σεληνιακή μακρινή πλευρά βίωσε μια εξέλιξη ωκεανού μάγματος παρόμοια με αυτή της κοντινής πλευράς», εξηγεί η ομάδα στη μελέτη της. «Έτσι, η διχοτομία κοντινής-μακρινής πλευράς, όπως η ηφαιστειακή δραστηριότητα και το πάχος του φλοιού, πιθανότατα σχετίζεται με την επίδραση σχηματισμού της λεκάνης του Νότιου Πόλου-Aitken».
Έχοντας όμως δείγματα από τη μακρινή πλευρά της Σελήνης, μια ομάδα επιστημόνων διαπίστωσε σημαντικές διαφορές και στα ισότοπα του καλίου και του σιδήρου, που είναι παγιδευμένα σε αυτά. Το κάλιο γενικά εξατμίζεται αρκετά εύκολα όταν θερμαίνεται, ενώ τα ελαφρύτερα ισότοπα του, εξατμίζονται ακόμα πιο εύκολα. Όμως, στα δείγματα από το σεληνιακό υλικό που έφτασαν στη Γη, παρατηρούμε σημαντικά βαρύτερα ισότοπα σε σχέση με το υλικό που έχουμε συγκεντρώσει από την κοντινή πλευρά. Παρόμοια ήταν και τα ευρήματα για τα ισότοπα του σιδήρου, αλλά σε μικρότερο βαθμό, αν και οι διαφορές σε αυτά θα μπορούσαν να έχουν προκληθεί από ηφαιστειακές διεργασίες. Όμως οι διαφορές στα ισότοπα του καλίου δεν εξηγούνται από αυτές.
Σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα, αυτές οι διαφορές μπορούν να εξηγηθούν από μια πρόσθετη πηγή θέρμανσης, όπως για παράδειγμα την πρόσκρουση που δημιούργησε την λεκάνη SPA.
«Αυτό το συμβάν πρόσκρουσης θα μπορούσε να ανεβάσει τη θερμοκρασία του μανδύα στους 2.800 K, η οποία είναι επαρκής για την εξάτμιση του Καλίου. Για την εξάτμιση ενός υγρού στο κενό, η φάση ατμών εμπλουτίζεται με τα ελαφρύτερα ισότοπα, αφήνοντας το υπολειμματικό κλάσμα προοδευτικά εμπλουτισμένο με βαρύτερα ισότοπα», εξηγεί η ομάδα στην εργασία της.
«Αυτό το νέο αποτέλεσμα υποδηλώνει επίσης ότι η πρόσκρουση που σχημάτισε την SPA ήταν πιο ενεργητική από άλλες μεγάλες λεκάνες, όπως η λεκάνη Procellarum. Επομένως, σε σύγκριση με τα ισότοπα Θείου, τα ισοτοπικά δεδομένα υψηλής ακρίβειας Καλίου παρέχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η πρόσκρουση της SPA επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τον σεληνιακό μανδύα, πιθανώς διευκολύνοντας τον σχηματισμό της σεληνιακής διχοτομίας».
Δορυφόρος της NASA κατέγραψε τσουνάμι-γίγαντα από σεισμό 8,8 Ρίχτερ
Πρόκειται για μια νέα ιδέα που εξηγεί αρκετά καλά την διαφορά στα δείγματα. Η πρόσκρουση πιθανότατα έλιωσε το εσωτερικό της Σελήνης, με τα στοιχεία που παράγουν θερμότητα να κατανέμονται άνισα μετά την σύγκρουση.
«Τα αποτελέσματά μας παρέχουν έτσι ισχυρές ενδείξεις για σημαντική τροποποίηση του σεληνιακού μανδύα που προκαλείται από τις συγκρούσεις και καταδεικνύουν ότι οι μεγάλης κλίμακας συγκρούσεις μπορεί να έχουν διαδραματίσει βασικό ρόλο στη δημιουργία σεληνιακής ασυμμετρίας», προσθέτουν οι ερευνητές.
Άλλωστε, η μακρινή πλευρά της Σελήνης βρίσκεται στην εξωτερική πλευρά του συστήματος Γη-Σελήνη, πράγμα που την κάνει πιο ευάλωτη στις προσκρούσεις αστεροειδών και άλλων σωμάτων.
Με τα βλέμματα να έχουν στραφεί στον φυσικό μας δορυφόρο, λόγω των αποστολών της NASA και τις Κίνας, για τη δημιουργία μόνιμων βάσεων, θα έχουμε περισσότερες αποστολές που θα φέρουν πίσω αρκετά παραπάνω δείγματα στη Γη. Έτσι, θα έχουμε πληθώρα δεδομένων για να βγάλουμε πιο σαφή συμπεράσματα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
