Αν σου έχει έρθει τώρα τελευταία SMS από «συστημένη courier» ή «τράπεζα» που να μοιάζει αδικαιολόγητα αληθινό, δεν είναι η ιδέα σου. Νέα έρευνα της Kaspersky για την Ελλάδα επιβεβαιώνει αυτό που βλέπουμε όλοι καθημερινά στην οθόνη του κινητού μας: οι απάτες μέσω SMS, WhatsApp και Messenger έχουν περάσει σε εντελώς άλλο επίπεδο εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης.
Όταν η AI εξαφανίζει τα ορθογραφικά λάθη
Μέχρι πρόσφατα, ο χρυσός κανόνας για να αναγνωρίσεις ένα ύποπτο μήνυμα ήταν τα κακά ελληνικά, το περίεργο συντακτικό και τα ορθογραφικά λάθη. Η τεχνητή νοημοσύνη όμως έλυσε αυτό το «πρόβλημα» για τους επιτιθέμενους. Πλέον, η παραποίηση της ταυτότητας γνωστών brands κάτω από άψογο συντακτικό αποτελεί μία από τις τρεις συχνότερες μορφές απάτης στην Ελλάδα, καλύπτοντας το 36% των περιστατικών.
Τα στοιχεία της έρευνας αποτυπώνουν την έκταση της κατάστασης:
- Βασικές πύλες εισόδου: Τα παραδοσιακά SMS και το iMessage ηγούνται με 38,80%, ακολουθούμενα από το WhatsApp (32%) και το Facebook (30%).
- Πολυκαναλικές επιθέσεις: Στο 63% των περιπτώσεων, οι απατεώνες μεταφέρουν τη συζήτηση σε δύο ή περισσότερες διαφορετικές πλατφόρμες μέχρι να αποσπάσουν χρήματα ή στοιχεία, μπερδεύοντας εντελώς το θύμα.
- Επαναλαμβανόμενα θύματα: Σχεδόν 1 στους 5 Έλληνες (19,60%) που έχει εξαπατηθεί, δηλώνει ότι έχει πέσει στην ίδια παγίδα πάνω από τρεις φορές, ενώ για την πλειοψηφία το τελευταίο περιστατικό συνέβη μέσα στο τελευταίο εξάμηνο.
Deepfakes, συνθετικές φωνές και η ψυχολογική πίεση
Η χρήση της AI δεν περιορίζεται μόνο στη σύνταξη κειμένων. Το 37,60% των θυμάτων στην Ελλάδα πιστεύει ότι το μήνυμα που έλαβε δημιουργήθηκε από AI, ενώ το εντυπωσιακό 69,20% εκτιμά ότι οι επιτιθέμενοι χρησιμοποίησαν συνθετικές φωνές ή deepfake εικόνες για να γίνουν πιο πειστικοί.
Όπως επισημαίνει ο Robert Siciliano, ειδικός ασφαλείας και CEO της Protect Now, πρόκειται για μια προηγμένη μορφή συναισθηματικής χειραγώγησης. Οι επιτιθέμενοι εκμεταλλεύονται την οικειότητα και την εμπιστοσύνη που έχουμε ήδη χτίσει με εταιρείες της καθημερινότητάς μας, δημιουργώντας παράλληλα ένα τεχνητό αίσθημα επείγοντος για να μας εξαναγκάσουν σε βιαστικές κινήσεις.
Οι συνέπειες αυτών των επιθέσεων ξεπερνούν την οικονομική ζημιά. Το 99% όσων πέφτουν θύματα δηλώνουν ότι σταματούν να εμπιστεύονται **οποιαδήποτε** εισερχόμενη ειδοποίηση λάβουν στο κινητό τους. Παράλληλα, τα αρνητικά συναισθήματα παραμένουν για καιρό: αμέσως μετά το περιστατικό, το 44,80% ένιωσε θυμό και το 38% αναστάτωση, ενώ ακόμα και έξι μήνες μετά, το 46,80% εξακολουθεί να αισθάνεται θυμό και το 25,20% φόβο — συναισθήματα που μοιραία συνδέονται και με το brand που υποδύθηκαν οι απατεώνες.
Πώς πρέπει να αντιδράσουν χρήστες και επιχειρήσεις
Η Maria Isabel Manjarrez, Senior Security Researcher στην ομάδα GReAT της Kaspersky, τονίζει ότι η ίδια τεχνολογία που σχεδιάστηκε για να βελτιώνει την εξυπηρέτηση των πελατών, στρέφεται τώρα εναντίον τους. Καθώς τα μηνύματα γίνονται οπτικά και συντακτικά πανομοιότυπα με τα πραγματικά, η καχυποψία είναι η μόνη γραμμή άμυνας.
Από την πλευρά τους, οι εταιρείες οφείλουν να περάσουν σε προληπτική στρατηγική: να θεσπίσουν σαφείς κανόνες επικοινωνίας (ξεκαθαρίζοντας τι δεν θα ζητήσουν **ποτέ** μέσω SMS), να χρησιμοποιούν αποκλειστικά επαληθευμένα κανάλια για ευαίσθητες συναλλαγές και να αξιοποιούν εργαλεία παρακολούθησης για τον άμεσο εντοπισμό ψεύτικων προφίλ και sites.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Το μεγαλύτερο πρόβλημα με την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης στο cybercrime είναι ότι αφαίρεσε από τους απατεώνες το μεγαλύτερο μειονέκτημά τους: την ερασιτεχνική εμφάνιση. Σήμερα, ένα phishing SMS συντάσσεται σε άψογα ελληνικά και με απόλυτα επαγγελματικό ύφος.
Ο βασικός κανόνας προστασίας παραμένει ένας: καμία τράπεζα, εταιρεία courier ή δημόσιος οργανισμός δεν πρόκειται να σας ζητήσει κωδικούς, επιβεβαίωση στοιχείων ή άμεση πληρωμή πατώντας σε ένα σύνδεσμο μέσα σε SMS ή WhatsApp. Όταν βλέπετε ένα μήνυμα που απαιτεί «άμεση ενέργεια», κλείνετε την εφαρμογή και μπαίνετε μόνοι σας από τον browser ή το official app της εταιρείας.
