Πίσω στο μακρινό 1983, ήρθε η Lisa, ο υπολογιστής με τεχνολογία αιχμής για την εποχή από την Apple. Πρόκειται για έναν αρκετά διαφορετικό υπολογιστή, που σε αντίθεση με τις μαύρες οθόνες με τα πράσινα γράμματα που είχε ο ανταγωνισμός, η Lisa είχε ένα γραφικό περιβάλλον με εικονίδια. Το όνομα Lisa βγαίνει από το «Local Integrated Software Architecture», που εκτός από αυτό είναι και το όνομα της κόρης του Steve Jobs, με την επιλογή του ονόματος να είναι ηθελημένη και από τον Jobs, αν και ο Jobs ποτέ δεν το παραδέχθηκε ανοιχτά. Πρόκειται για ένα προϊόν-επανάσταση, όμως 2.700 από αυτά κατέληξαν θαμμένα σε χωματερή.
Το Apple Lisa ενσωμάτωνε ποντίκι και ήταν ο πρώτος υπολογιστής με γραφικό περιβάλλον, που όρισε το μέλλον της Apple και τους υπολογιστές που έχουμε σήμερα. Στο εσωτερικό της είχαμε έναν Motorola 68000 για επεξεργαστή, στα 5MHz και 1MB RAM. Ενσωματωμένη ήταν η μονόχρωμη οθόνη, στις 12 ίντσες, με ανάλυση 720×364. Πρόκειται για ένα επαναστατικό μηχάνημα για την εποχή του, από κάθε πλευρά του.
Ο υπολογιστής βγήκε στην αγορά με τιμή στα 9.995 δολάρια, που σε σημερινά χρήματα ήταν περίπου 30.000 δολάρια, ένα ποσό αρκετά υψηλό. Πρακτικά με αυτά τα χρήματα κάποιος αγόραζε ένα καλό αυτοκίνητο εκείνη την εποχή. Από την άλλη όμως, ειδικά στην τεχνολογία πάντα υπάρχουν κάποιοι που είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν πολλά, τόσο για προσωπική χρήση, όσο και σαν επαγγελματική επένδυση.
Αυτό που είναι ακόμα πιο αναπάντεχο όμως, είναι πως όσο ο Jobs εργαζόταν πάνω στο Lisa, η Apple τον απέλυσε από την ομάδα το 1981. Στόχος ήταν να αναλάβει ένα διαφορετικό μηχάνημα, το Macintosh, που θα κυκλοφορούσε με τιμή στα 1.000 δολάρια και είχε στόχο το κοινό που ήθελε έναν οικονομικό υπολογιστή, χωρίς γραφικό περιβάλλον. Βέβαια, πλέον οι Macintosh έχουν εξελιχθεί στα σημερινά Mac, δηλαδή όλους τους υπολογιστές της Apple.
Ο Steve Jobs ήταν πάντα ισχυρογνώμων και αντί να βάλει την ομάδα του να δημιουργήσει έναν υπολογιστή με εντολές, μετέτρεψε τους Macintosh σε υπολογιστές με γραφικό περιβάλλον, όπως ακριβώς και το Lisa, αλλά με αρκετά χαμηλότερο κόστος.
Οι Macintosh σκότωσαν «τη Lisa»
Το 1984, πάνω που η Apple είχε αρχίσει να βρίσκει τα βήματά της με τη Lisa, η ομάδα του Macintosh λάνσαρε τα δικά της μηχανήματα με μια από τις πιο θρυλικές διαφημίσεις που έχουν παιχτεί ποτέ. Ο λόγος για τη διαφήμιση «1984», που βασίζεται στον Μεγάλο Αδερφό και που παίχτηκε στο Super Bowl.
Το πρώτο Mac (Macintosh) είχε μνήμη μόνο 128KB, που είναι πολύ λιγότερα από το 1ΜΒ της Lisa. Όμως, το μεγαλύτερο μέρος του κοινού ήταν πρόθυμο να αποδεχθεί αυτόν τον συμβιβασμό, αφού στα 2.495 δολάρια μπορούσε να έχει την ίδια εμπειρία με ποντίκι και γραφικό περιβάλλον, στο ένα τέταρτο του κόστους.
Μόλις λίγους μήνες μετά το Super Bowl, η Apple είχε ήδη πουλήσει 70.000 Mac, ενώ το Lisa χρειάστηκε δύο ολόκληρα χρόνια για να πουλήσει μόλις 50.000 μονάδες.
Ο τεχνολογικός γίγαντας προσπάθησε τα πάντα για να κάνει το Lisa να λειτουργήσει. Κυκλοφόρησαν ένα Lisa 2 με βελτιώσεις και το μετονόμασαν σε «Macintosh XL», μειώνοντας την τιμή στα 3.995 δολάρια. Δεν είχε όμως καμία επιτυχία, μέχρι που το 1986 η Apple σταμάτησε εντελώς την παραγωγή της σειράς Lisa.
Γιατί η Apple έθαψε 2.700 υπολογιστές Lisa σε χωματερή;
Μέχρι και το 1989 η Apple είχε μια αποθήκη γεμάτη υπολογιστές Lisa που δεν είχαν πωληθεί και που κανείς δεν ήθελε να αγοράσει. Μια εταιρεία που ονομάζεται Sun Remarketing είχε αγοράσει περίπου 5.000 μονάδες και προσπάθησε να τις μεταπωλήσει, αλλά είχαν απομείνει ακόμα χιλιάδες.
Για αυτό η Apple πήρε μια περίεργη απόφαση, που όμως ήταν αρκετά λογική. Η Apple φόρτωσε 2.700 ολοκαίνουρους Apple Lisa σε φορτηγά και τους πήγε σε μια χωματερή στο Λόγκαν της Γιούτα, όπου και τους έθαψε σαν ραδιενεργά απόβλητα.
Φυσικά αυτό δεν έμεινε κρυφό από το κοινό και έφτασε να γίνει πρωτοσέλιδο, αφού η κίνηση ήταν εξωφρενική και δεν την περίμενε κανείς. Η ιδέα της σκόπιμης καταστροφής χιλιάδων μηχανημάτων για πολλούς ήταν εγκληματική. Όμως η Apple είχε μια πολύ καλή εξήγηση.
«Αυτή τη στιγμή, το τέλος του οικονομικού μας έτους πλησιάζει γρήγορα και αντί να μεταφέρουμε αυτό το προϊόν στα βιβλία, αυτή είναι μια καλύτερη επιχειρηματική απόφαση», δήλωσε η εκπρόσωπος της Apple, Carleen Lavasseur, στον Τύπο.
Η Apple κατάφερε να εξασφαλίσει φορολογική απαλλαγή από τους υπολογιστές και μπορούσε να ανακτήσει έως και 34 δολάρια για κάθε 100 δολάρια της υποτιμημένης αξίας των μηχανημάτων.
Το παράδειγμα της Lisa είναι κάτι που θα πρέπει να μαθαίνουν όλες οι εταιρείες στον χώρο της τεχνολογίας. Το να έχεις την καλύτερη τεχνολογία δε σημαίνει πως το κοινό μπορεί να την αντέξει οικονομικά.
