Μια εντελώς ασυνήθιστη σειρά κυβερνοεπιθέσεων χτύπησε σούπερ μάρκετ σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, με αποτέλεσμα επαγγελματικά ψυγεία και καταψύκτες να ανεβάσουν απότομα θερμοκρασία και τόνοι τροφίμων να καταλήξουν στα σκουπίδια. Σε ορισμένα καταστήματα τα θερμόμετρα έδειξαν ακόμη και 50 βαθμούς Κελσίου, αναγκάζοντας τις αλυσίδες να πετάξουν κατεψυγμένα προϊόντα και ευπαθή είδη.
Τα περιστατικά σημειώθηκαν τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026 σε Σουηδία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Ιρλανδία και Εσθονία. Το σκηνικό θυμίζει έντονα ένα αντίστοιχο χτύπημα που είχε προηγηθεί τον Οκτώβριο στη Γαλλία, όταν εκατοντάδες σούπερ μάρκετ είδαν τα συστήματα ψύξης τους να βγαίνουν εκτός ελέγχου.
Καταψύκτες στους 50 βαθμούς στη Σουηδία
Στη Σουηδία, οι μεγάλες αλυσίδες ICA και Coop επιβεβαίωσαν πως δέχθηκαν χτύπημα στα δίκτυά τους. Η ICA μίλησε για περιορισμένο αριθμό σημείων πώλησης χωρίς να δώσει ακριβή νούμερα, ενώ η Coop ανακοίνωσε προβλήματα σε επτά από τα περίπου 800 καταστήματά της.
Σε ένα από τα καταστήματα της ICA, οι υπεύθυνοι ήρθαν αντιμέτωποι με καταψύκτες που έβραζαν στους 50 βαθμούς Κελσίου. Οι ρυθμίσεις της θερμοκρασίας είχαν πειραχτεί μέσα στη νύχτα, με τη ζημιά να γίνεται αντιληπτή αρκετές ώρες αργότερα, το επόμενο πρωί. Όπως ήταν φυσικό, οι υπάλληλοι άδειασαν τα ράφια από κάθε προϊόν που είχε αλλοιωθεί.
Στην έρευνα έχει μπει ήδη το Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας της Σουηδίας, εξετάζοντας δεκάδες αναφορές σε συστήματα ψύξης. Ο επικεφαλής του φορέα, John Billow, αποκάλυψε πως εντοπίστηκαν αρκετές βιομηχανικές συσκευές ελέγχου στη χώρα που ήταν εκτεθειμένες στο internet χωρίς τις απαραίτητες ενημερώσεις ασφαλείας.
Ντόμινο σε Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Ιρλανδία
Το πρόβλημα γρήγορα πήρε ευρωπαϊκές διαστάσεις. Ο όμιλος Ahold Delhaize ανακοίνωσε βλάβες σε ψυγεία και καταψύκτες σε δεκάδες καταστήματα σε Βέλγιο και Λουξεμβούργο.
Στο Βέλγιο, η Colruyt εντόπισε δυσλειτουργίες σε πέντε καταστήματα Spar, ενώ η Carrefour μέτρησε προβλήματα σε 15 από τα 700+ σημεία πώλησής της. Ακόμη και ένα κατάστημα της IKEA στη χώρα χτυπήθηκε με τον ίδιο τρόπο και απέσυρε τρόφιμα για προληπτικούς λόγους. Την ίδια ώρα, ένας ιδιοκτήτης αλυσίδας κρεοπωλείων στο Βέλγιο δήλωσε πως πέταξε κρέατα αξίας 15.000 ευρώ, αφού η θερμοκρασία στους θαλάμους του ανέβηκε στους 18 βαθμούς. Αντίστοιχη εικόνα είχαμε και στην Ιρλανδία, όπου η αλυσίδα SuperValu είδε τα ψυγεία σε 13 καταστήματά της να απορρυθμίζονται, πριν προλάβουν να επέμβουν οι τεχνικοί της.
Πώς παίρνουν οι χάκερς τον έλεγχο των ψυγείων;
Εκείνο που κάνει τις συγκεκριμένες επιθέσεις να ξεχωρίζουν είναι πως οι χάκερς δεν ασχολήθηκαν με τα ταμεία, τους υπολογιστές του λογιστηρίου ή τα προσωπικά δεδομένα των πελατών, αλλά χτύπησαν απευθείας τους ελεγκτές που ρυθμίζουν τον εξοπλισμό των κτιρίων.
Τα σύγχρονα επαγγελματικά ψυγεία είναι πλέον μόνιμα συνδεδεμένα στο διαδίκτυο, ώστε τα συνεργεία συντήρησης να ελέγχουν από μακριά τις θερμοκρασίες και να προλαβαίνουν τυχόν βλάβες. Αν όμως αυτές οι συσκευές δεν είναι σωστά κλειδωμένες, οποιοσδήποτε αποκτήσει πρόσβαση μπορεί να γυρίσει την ψύξη στο μηδέν με ένα κλικ. Σε αρκετές από τις περιπτώσεις χρησιμοποιείται σύστημα ελέγχου της δανέζικης Danfoss, η οποία είχε βρεθεί στο στόχαστρο και στο χτύπημα της Γαλλίας και τώρα τρέχει να κλείσει τα κενά ασφαλείας μαζί με τους πελάτες της.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Μέχρι στιγμής κανείς δεν έχει αναλάβει την ευθύνη, ούτε έχει ξεκαθαριστεί αν πρόκειται για την ίδια ομάδα που προκάλεσε χάος (και πυρκαγιές από υπερθέρμανση) στα γαλλικά σούπερ μάρκετ τον Οκτώβριο. Αυτό που αποδεικνύεται στην πράξη, όμως, είναι η τρέλα του να συνδέουμε τα πάντα στο internet χωρίς στοιχειώδη μέτρα ασφαλείας. Όταν βάζεις online βιομηχανικούς καταψύκτες αξίας χιλιάδων ευρώ και τους αφήνεις εκτεθειμένους χωρίς updates, δεν χρειάζεται καν κάποιος υπερ-χάκερ για να σου καταστρέψει την επιχείρηση μέσα σε ένα βράδυ.
Δεν υπάρχει κανένας λόγος ούτε να έχουμε τα πάντα συνδεδεμένα online, ούτε να έχουμε τεχνητή νοημοσύνη σε όλα. Η τεχνολογία είναι για να μας κάνει τη ζωή ευκολότερη, όχι για να μας δημιουργεί προβλήματα. Γιατί τα ψυγεία πρέπει να είναι συνδεδεομένα online; Ποιος ο λόγος να ελέγχονται από μακριά και τι προσφέρει αυτό, που δε μπορεί να κάνει το προσωπικό του σούπερ μάρκετ. Κάπου πρέπει να βάζουμε όρια. Το ίδιο ισχύει και με τις έξυπνες συσκευές στο σπίτι, ιδιαίτερα αυτές που έχουν μικρόφωνα και κάμερες. Δεν υπάρχχει κανένας λόγος. Και εγώ που τα έχω στο σπίτι, σπάνια τα χρησιμοποιώ και μετανιώνω που πλήρωσα παραπάνω για αυτά.
