Ο λαός λέει πως ο χρόνος πίσω δε γυρνά. Όμως ο χρόνος είναι αμείλικτος για το σώμα μας, όσο και αν το προσέχουμε. Προς το παρόν δεν υπάρχει τρόπος να προβλέψουμε πότε έρχεται το τέλος του καθενός και οι επιστήμονες αναζητούν τρόπους για να κάνουν αυτές τις προβλέψεις. Ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση είναι να βρούμε την βιολογική ηλικία ενός ανθρώπου, δηλαδή το πόσο γερασμένο είναι στην πραγματικότητα το σώμα του. Η πραγματική ηλικία και η βιολογική ηλικία είναι δύο διαφορετικά πράγματα και η δεύτερη υπολογίζεται με βάση τη φθορά που έχει προκληθεί στο σώμα μας.
Μέχρι σήμερα, η πιο διαδεδομένη μέθοδος είναι βασισμένη στα «επιγενετικά ρολόγια». Πρόκειται για μηχανισμούς που καταγράφουν τα χημικά σημάδια που συσσωρεύονται στο DNA μας, λόγω της ηλικίας και του στρες. Ακόμα και αυτά όμως, δεν είναι πάντα ακριβή.
Τώρα όμως, μια επιστημονική ομάδα έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα και για να το κάνει αυτό χρησιμοποιεί τη δραστηριότητα των γονιδίων μας, ώστε να φτιάξει αυτό που αποκαλεί μεταγραφικό ρολόι.
Τι είναι το «Μεταγραφικό Ρολόι» (Transcriptomic Clock);
Η ομάδα κατάφερε να αναπτύξει ένα πρωτοποριακό μηχανισμό παρακολούθησης της γονιδιακής δραστηριότητας, που έχει τη δυνατότητα να προβλέψει με ακρίβεια το προσδόκιμο ζωής και να εντοπίσει σημάδια χρόνιων ασθενειών. Αυτό το μεταγραφικό ρολόι όμως, δε μπορεί να μας δώσει την ακριβή ημερομηνία του θανάτου μας, αλλά μπορεί να προσδιορίσει με αξιοσημείωτη ακρίβεια, σε ποιο στάδιο της ζωής μας βρισκόμαστε.
Το νέο αυτό εργαλείο ονομάζεται μεταγραφικό ρολόι (transcriptomic clock) και λειτουργεί ως εξής:
- Αναλύει τα μόρια RNA, τα οποία μεταφράζουν τα γονίδια σε πρωτεΐνες.
- Εντοπίζει ποια γονίδια είναι ενεργοποιημένα («on») και ποια απενεργοποιημένα («off»).
- Καθώς αυτή η δραστηριότητα αλλάζει όσο μεγαλώνουμε, δημιουργεί μια μοναδική «υπογραφή» της γήρανσης.
Εκεί που διαφέρει όμως η μελέτη και πραγματικά καινοτομεί, είναι στο ότι οι ερευνητές κατάφεραν να συγκεντρώσουν έναν τεράστιο όγκο δεδομένων, από 11.000 δείγματα, εξετάζοντας ταυτόχρονα τέσσερα διαφορετικά ήδη θηλαστικών. Αυτά ήταν ποντίκια, αρουραίοι, μακάκους και φυσικά ανθρώπους. Με αυτό τον τρόπο μπόρεσαν να συγκρίνουν τη διαδικασία γήρανσης μεταξύ των ειδών και για διαφορετικά όργανα στο σώμα τους.
Τα γονίδια που μας λένε την βιολογική μας ηλικία
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, οι ερευνητές ανακάλυψαν συγκεκριμένους δείκτες που μας δίνουν την ταχύτητα γήρανσης. Οι δείκτες είναι οι παρακάτω:
- Σημάδια αργής γήρανσης: Γονίδια που σχετίζονται με την υγιή κυτταρική διαίρεση και την επούλωση πληγών.
- Σημάδια γρήγορης γήρανσης: Γονίδια που συνδέονται με τη φλεγμονή και τον κυτταρικό θάνατο.
Η αποτελεσματικότητα του νέου μεταγραφικού ρολογιού δοκιμάστηκε στα δείγματα ανθρώπινου αίματος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μπορεί να προβλέψει τον χρόνο μέχρι τον θάνατο εξίσου καλά, ή και καλύτερα, από τα παραδοσιακά επιγενετικά ρολόγια που χρησιμοποιούνται από το 2013. Επιπλέον, το ρολόι κατάφερε να «διαβάσει» την επίδραση χρόνιων ασθενειών σε ιστούς ασθενών.
Κοινή βιολογική γλώσσα μεταξύ των ειδών
Αυτό που εντυπωσίασε τους επιστήμονες ήταν το γεγονός πως αυτά τα βιολογικά σημάδια γήρανσης, ήταν εξαιρετικά παρόμοια μεταξύ διαφόρων ειδών και ιστών.
«Τα ίδια γονίδια σχετίζονται με τη γήρανση, για παράδειγμα, στο συκώτι και την καρδιά, τόσο στους αρουραίους όσο και στους ανθρώπους», δήλωσε ο Alexander Tyshkovskiy, βιοπληροφορικός στο Harvard Medical School και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Παρόλο που τα κύτταρα έχουν τελείως διαφορετικές λειτουργίες και προέλευση, μοιράζονται τους ίδιους δείκτες γήρανσης».
Ωστόσο, οι επιστήμονες παραμένουν επιφυλακτικοί για το αν αυτοί οι δείκτες προκαλούν τη γήρανση ή αν είναι απλώς η άμυνα του οργανισμού σε αυτήν. Ο João Pedro de Magalhães, μοριακός βιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, σημειώνει ότι η αύξηση της δραστηριότητας αυτών των γονιδίων με την ηλικία μπορεί να αποτελεί μια προσαρμοστική απάντηση του σώματος στο κυτταρικό στρες, και όχι την αιτία της φθοράς.
Απάτη με επιδοτήσεις συσκευών κινητής τηλεφωνίας
Τι μπορεί να προσφέρει αυτό το νέο μεταγραφικό ρολόι στην καθημερινότητά μας;
Το νέο ρολόι δεν είναι ένας τρόπος για να σταματήσουμε τον χρόνο, όμως μας δίνει μια πολύ καλή ένδειξη για τη βιολογική ηλικία του σώματός μας, ώστε να κάνουμε όσα χρειάζονται για να καθυστερήσουμε τη γήρανση. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν τη βιολογική ηλικία. Η υγιεινή διατροφή σίγουρα την επιβραδύνει, ενώ η ρύπανση και οι ανθυγιεινές συνήθειες επιταχύνουν την γήρανση.
Πού θα χρησιμεύσει, λοιπόν, αυτό το νέο εργαλείο;
- Δοκιμή αντιγηραντικών θεραπειών: Οι επιστήμονες θα μπορούν να ελέγχουν άμεσα αν μια νέα θεραπεία, ένα φάρμακο ή μια αλλαγή στον τρόπο ζωής επιβραδύνει τη γήρανση.
- Ταχύτητα στα αποτελέσματα: Δεν θα χρειάζεται πλέον να περιμένουν κλινικές δοκιμές ετών για να δουν αν ένα σκεύασμα παρατείνει τη ζωή.
- Έγκαιρη αξιολόγηση: Θα λειτουργεί ως ένας γρήγορος, αρχικός δείκτης υγείας.
Βέβαια, η νέα τεχνολογία είναι ακόμα στα αρχικά της στάδια και χρειάζεται περαιτέρω ανάπτυξη, ώστε να παραμείνει ακριβής σε πιο ποικιλόμορφους ανθρώπινους πληθυσμούς. Παρέχει όμως έναν νέο τρόπο για να μάθουμε περισσότερα γύρω από τη μακροζωία και το προσδόκιμο ζωής των ανθρώπων.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Nature.
Ακολουθήστε το Techmaniacs.gr στο Google News για να διαβάζετε πρώτοι όλα τα τεχνολογικά νέα. Ένας ακόμα τρόπος να μαθαίνετε τα πάντα πρώτοι είναι να προσθέσετε το Techmaniacs.gr στον RSS feeder σας χρησιμοποιώντας τον σύνδεσμο: https://techmaniacs.gr/feed/.
