Ιστορική αλλαγή στο ελληνικό διαδίκτυο φέρνει το νέο νομοσχέδιο που υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής, καθώς η Ελλάδα γίνεται η πρώτη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση που απαγορεύει επίσημα τη χρήση των social media σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών.
Ο νέος νόμος θέτει ως ελάχιστο όριο ηλικίας για τη δημιουργία λογαριασμού και τη χρήση κοινωνικών δικτύων τα 15 έτη, με την εφαρμογή του να ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου 2027, δίνοντας ένα περιθώριο προσαρμογής τόσο στις οικογένειες όσο και στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Ποιες εφαρμογές κόβονται και ποιες εξαιρούνται
Το μέτρο στοχεύει αποκλειστικά στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης όπου κυριαρχεί το ατελείωτο scrolling και οι αλγόριθμοι περιεχομένου, όπως το TikTok, το Instagram, το Facebook και το X.
Αντίθετα, ο νόμος ξεκαθαρίζει πως δεν επηρεάζονται οι εφαρμογές ιδιωτικής επικοινωνίας (όπως το Viber, το WhatsApp ή το Messenger για απλή ανταλλαγή μηνυμάτων), ούτε οι πλατφόρμες που χρησιμοποιούνται για εκπαιδευτικούς σκοπούς από σχολεία και μαθητές.
Πώς θα γίνεται ο έλεγχος της ηλικίας και το «Kids Wallet»
Μέχρι σήμερα, το όριο ηλικίας στα κοινωνικά δίκτυα ήταν πρακτικά ανύπαρκτο, αφού αρκούσε ένα απλό κλικ στο κουτάκι «Είμαι άνω των 13 ετών» ή η δήλωση μιας ψεύτικης ημερομηνίας γέννησης. Αυτό πλέον τελειώνει οριστικά.
Η ευθύνη για την επαλήθευση της ηλικίας περνάει εξ ολοκλήρου στις ίδιες τις πλατφόρμες (Meta, ByteDance κ.λπ.). Όταν υπάρχει αμφιβολία για την ηλικία ενός χρήστη, οι εταιρείες θα υποχρεούνται να ζητούν αξιόπιστη ταυτοποίηση μέσω εργαλείων όπως το Kids Wallet, αξιοποιώντας την ευρωπαϊκή τεχνολογία ψηφιακής ταυτότητας. Για λόγους προστασίας των προσωπικών δεδομένων, το σύστημα δε θα αποκαλύπτει ποιος είναι ο χρήστης ή άλλα στοιχεία του, αλλά θα επιβεβαιώνει ψηφιακά προς την πλατφόρμα μόνο ένα πράγμα: αν το παιδί είναι όντως άνω των 15 ετών.
Για να διασφαλιστεί ότι οι τεχνολογικοί κολοσσοί δε θα αγνοήσουν το μέτρο, το πλαίσιο πατάει πάνω στην ευρωπαϊκή Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), προβλέποντας εξοντωτικά πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου τους σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Κανείς δε μπορεί να διαφωνήσει με τον στόχο του νομοσχεδίου. Ο εθισμός στις οθόνες, η κατάθλιψη από τη συνεχή σύγκριση με ψεύτικες ζωές και η έλλειψη ύπνου στα παιδιά είναι πραγματικά προβλήματα που βλέπει κάθε γονιός καθημερινά στο σπίτι του. Το να μην αφήνεται όλη η ευθύνη στους γονείς και να υποχρεώνονται οι πλατφόρμες να πάρουν μέτρα είναι σίγουρα μια κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση.
Εδώ όμως γεννιούνται τα μεγάλα τεχνολογικά ερωτήματα για την εφαρμογή στην πράξη. Πώς ακριβώς θα αποτραπεί η χρήση δωρεάν VPN από εφήβους που παρακάμπτουν τα γεωγραφικά μπλόκα σε 20 δευτερόλεπτα; Και πόσο έτοιμες θα είναι οι ξένες πλατφόρμες να διασυνδεθούν αξιόπιστα με το ελληνικό Kids Wallet μέχρι το 2027 χωρίς να δημιουργηθούν κενά ασφαλείας στα δεδομένα των πολιτών; Η ιδέα στα χαρτιά είναι σωστή, αλλά η τεχνική εφαρμογή στον πραγματικό κόσμο θα είναι το δυσκολότερο στοίχημα της κυβέρνησης.
Ταυτόχρονα έρχεται και ένα πολύ μεγάλο ζήτημα. Θα πρέπει όλοι να βεβαιώνουν πως είναι άνω των 15 μέσω του Gov.gr Wallet; Γιατί σε αυτή την περίπτωση τελειώνει η ανωνυμία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αυτό είναι κάπως ενοχλητικό. Το διαδίκτυο στη βάση του έχει την ανωνυμία και την ελευθερία λόγου. Προφανώς και συμφωνώ να προστατεύονται τα παιδιά, όχι από το διαδίκτυο, αλλά από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιδιαίτερα όταν οι ίδιες οι πλατφορμες δεν έχουν λάβει μέτρα για την ασφάλειά τους. Την ίδια στιγμή, η κατάργηση της ανωνυμίας είναι κατά κάποιο τρόπο λογοκρισία, ιδιαίτερα σε χώρες που λειτουργούν πιο απολυταρχικά.
