Ένας από τους πιο παλιους ναυτικός μύθος λέει για γιγάντια κύματα που εμφανίζονται ξαφνικά στη μέση του ωκεανού. Κάποτε οι ίδιοι οι επιστήμονες αμφισβητούσαν ότι υπήρχαν.
Πλέον νέα δορυφορικά δεδομένα, δείχνουν ότι αυτά τα ακραία φαινόμενα όχι μόνο υπάρχουν, αλλά μπορεί να φτάσουν σε εντυπωσιακά ύψη που ξεπερνούν τα 30 μέτρα.
Καταιγίδα στον Ειρηνικό έδωσε κύμα 35 μέτρων
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναλύθηκαν, μια ισχυρή καταιγίδα στον Ειρηνικό το 2024 φέρεται να δημιούργησε ένα ακραίο κύμα ύψους 35 μέτρων. Τα δεδομένα προήλθαν από δορυφόρους που παρακολουθούν διαρκώς την επιφάνεια των ωκεανών, χαρτογραφώντας τα ύψη των κυμάτων σε τεράστιες αποστάσεις.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή μετατρέπει τις μαρτυρίες των ναυτικών σε μετρήσιμο και τεκμηριωμένο επιστημονικό φαινόμενο. Παράλληλα, δείχνει ότι τόσο ακραία κύματα μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και χωρίς συνθήκες τυφώνα, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία για το πόσο απρόβλεπτες παραμένουν οι θαλάσσιες μετακινήσεις.
Ο δορυφόρος SWOT αλλάζει τα δεδομένα
Κομβικό ρόλο στην έρευνα είχε η αποστολή Surface Water and Ocean Topography, γνωστή ως SWOT. Πρόκειται για ένα δορυφορικό σύστημα που έχει σχεδιαστεί ώστε να καταγράφει με πολύ μεγάλη ακρίβεια τις μεταβολές στο ύψος της επιφάνειας των υδάτων της Γης.
Η μελέτη παρακολούθησε πώς τα κύματα απομακρύνονταν από μια καταιγίδα και πώς σταδιακά μεταβάλλονταν καθώς ταξίδευαν στον ωκεανό. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι επιστήμονες μπόρεσαν να εξετάσουν όχι μόνο το μέγεθος των κυμάτων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται μακριά από το επίκεντρο της κακοκαιρίας.
Τα στοιχεία από το 2023 και το 2024 έδειξαν επίσης ότι μία μεγάλη καταιγίδα στον Ειρηνικό έστειλε κύματα σε τεράστιες αποστάσεις, επηρεάζοντας ακτές από τον Καναδά μέχρι το Περού, ενώ είχε συνέπειες ακόμη και σε διοργάνωση μεγάλων κυμάτων στη Χαβάη.
Πώς δημιουργούνται τα rogue waves
Οι νέες παρατηρήσεις προσφέρουν πιο καθαρή εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται τα ακραία αυτά κύματα. Η ανάλυση έδειξε ότι τα κυρίαρχα κύματα μιας καταιγίδας μπορούν να ενισχύσουν άλλα, πιο μακρινά κύματα, τα οποία τελικά αποκτούν πολύ μεγαλύτερη ισχύ και ύψος απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς.
Με απλά λόγια, ένα τεράστιο κύμα δεν χρειάζεται απαραίτητα να γεννηθεί ακριβώς στο κέντρο μιας καταιγίδας. Μπορεί να διαμορφωθεί σε μεγάλη απόσταση, από τη σύνθετη αλληλεπίδραση πολλών κυμάτων που ταξιδεύουν στον ωκεανό και συνδυάζονται με τρόπο απρόβλεπτο.
Αυτό είναι και το στοιχείο που κάνει τα rogue waves τόσο επικίνδυνα για τη ναυσιπλοΐα, αφού μπορούν να εμφανιστούν ξαφνικά μπροστά σε ένα πλοίο χωρίς προφανή προειδοποίηση.
Νέα μοντέλα πρόβλεψης από 18 χρόνια δεδομένων
Παράλληλα με τις δορυφορικές παρατηρήσεις, άλλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports βασίστηκε σε 18 χρόνια δεδομένων από τη θαλάσσια πλατφόρμα Ekofisk στη Βόρεια Θάλασσα. Οι ερευνητές ανέλυσαν πάνω από 27.000 μισάωρα στιγμιότυπα της δραστηριότητας του ωκεανού, χρησιμοποιώντας μετρήσεις λέιζερ υψηλής συχνότητας.
Το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι τα τεράστια κύματα φαίνεται να προκύπτουν όταν συνδυάζονται πολλά διαφορετικά κύματα, ιδιαίτερα όταν το σχήμα τους ευνοεί αυτή τη σύμπτωση.
