Η Ελλάδα αποκτά επιτέλους μια σοβαρή υποδομή για την επιστημονική έρευνα και την τεχνητή νοημοσύνη. Ο εθνικός υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», που βρίσκεται στο Λαύριο, είναι το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα που έχει αποκτήσει ποτέ η χώρα μας, πιάνοντας μετρημένη επίδοση 85,69 PetaFlops. Πρακτικά, μιλάμε για ένα σύστημα που εκτελεί δεκάδες τετράκις εκατομμύρια πράξεις το δευτερόλεπτο, επιτρέποντας την επεξεργασία τεράστιων όγκων δεδομένων που κανένας συμβατικός υπολογιστής δε θα μπορούσε να διαχειριστεί.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα, ο ελληνικός υπερυπολογιστής καταλαμβάνει την 31η θέση στην παγκόσμια κατάταξη TOP500 με τα ισχυρότερα συστήματα στον κόσμο, ενώ παράλληλα βρίσκεται στην 23η θέση της λίστας Green500 που μετράει την ενεργειακή αποδοτικότητα. Με την επίδοση αυτή, η Ελλάδα μπαίνει πλέον σε ένα κλειστό κλαμπ μόλις 14 χωρών παγκοσμίως με τόσο ισχυρή παρουσία στους υπερυπολογιστές.
Με chips NVIDIA GH200, υγρή ψύξη και φωτοβολταϊκά
Στο εσωτερικό του, ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» βασίζεται στην αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise (HPE) και χρησιμοποιεί τους επιταχυντές NVIDIA GH200, οι οποίοι έχουν σχεδιαστεί ειδικά για απαιτητικές εργασίες και εκπαίδευση μοντέλων AI. Επειδή όμως ένα τέτοιο σύστημα παράγει τεράστια θερμότητα, ενσωματώνει τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης (Direct Liquid Cooling), η οποία απάγει τη θερμότητα απευθείας από τα κυκλώματα και ρίχνει κατακόρυφα την κατανάλωση ρεύματος για ψύξη.
Ταυτόχρονα, η εγκατάσταση εκμεταλλεύεται τις κλιματικές συνθήκες της περιοχής για ελεύθερη ψύξη στο μεγαλύτερο μέρος του έτους, ενώ μέσα στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου λειτουργεί και φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 2 MWp για ιδιοκατανάλωση, καλύπτοντας σημαντικό μέρος από τις ενεργειακές ανάγκες του κέντρου.
Πού θα χρησιμοποιηθεί και ο ρόλος του PHAROS
Παρότι γίνεται πολλή συζήτηση για το AI, ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» είναι ένας υπερυπολογιστής γενικού σκοπού. Στον τομέα της Υγείας, οι ερευνητικές ομάδες θα μπορούν να εκπαιδεύουν μοντέλα με ανωνυμοποιημένα δεδομένα για την έγκαιρη ανίχνευση ασθενειών και την εξατομικευμένη ιατρική. Στην πολιτική προστασία, θα τρέχει σύνθετα κλιματικά μοντέλα για την πρόβλεψη ακραίων καιρικών φαινομένων και τον κίνδυνο πυρκαγιών, ενώ οι επιχειρήσεις θα μπορούν να κάνουν γρήγορες προσομοιώσεις πριν βγάλουν ένα νέο προϊόν στην παραγωγή.
Μεγάλο ενδιαφέρον έχει και η ανάπτυξη Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (LLMs) ειδικά εκπαιδευμένων στην ελληνική γλώσσα, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό. Άλλωστε, ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» αποτελεί την «καρδιά» του ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, το οποίο ανήκει στο ευρωπαϊκό δίκτυο AI Factories. Ενώ ο υπερυπολογιστής βάζει την ωμή υπολογιστική δύναμη, το PHAROS αναλαμβάνει να δώσει σε πανεπιστήμια, startups και δημόσιους φορείς τα δεδομένα, τα εργαλεία και την τεχνογνωσία για να φτιάξουν ελληνικές εφαρμογές AI.
Πόσο κόστισε και πότε ανοίγει για τους πρώτους χρήστες
Το σύστημα έχει στηθεί στο νέο Κέντρο Δεδομένων της ΕΔΥΤΕ, μέσα στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού στο Λαύριο. Πρόκειται για ένα βιομηχανικό μνημείο 1.500 τετραγωνικών μέτρων που μετατράπηκε σε σύγχρονο data center εγκατεστημένης ισχύος 6,3 MVA.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου έφτασε τα 58,9 εκατομμύρια ευρώ (μαζί με τον ΦΠΑ), με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0» και την ευρωπαϊκή κοινοπραξία EuroHPC. Από τα χρήματα αυτά, τα 41 εκατομμύρια ευρώ πήγαν στην HPE για τον υπολογιστικό εξοπλισμό, τα συστήματα αποθήκευσης και το λογισμικό, ενώ τα υπόλοιπα 17,9 εκατομμύρια ευρώ αφορούσαν τις ηλεκτρομηχανολογικές υποδομές και τη διαμόρφωση του Κέντρου Δεδομένων από τη MainSys Α.Ε.
Η πρόσβαση στον «ΔΑΙΔΑΛΟ» θα ξεκινήσει σταδιακά μέσα στον Δεκέμβριο, μόλις ολοκληρωθεί η τελική παραμετροποίηση. Πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, startups και μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα μπορούν να καταθέτουν τις προτάσεις τους μέσω των προσκλήσεων της ΕΔΥΤΕ, της EuroHPC και του PHAROS AI Factory, ώστε να παίρνουν υπολογιστικό χρόνο ανάλογα με την επιστημονική αξία του έργου τους.
Με τη ματιά του Techmaniacs
Το γεγονός ότι η Ελλάδα αποκτά τον 31ο ισχυρότερο υπερυπολογιστή στον κόσμο είναι αναμφίβολα μια πολύ θετική είδηση. Μέχρι σήμερα, τα ελληνικά πανεπιστήμια και οι εγχώριες startups που ήθελαν να εκπαιδεύσουν μοντέλα ή να τρέξουν βαριές προσομοιώσεις αναγκάζονταν να πληρώνουν τεράστια ποσά σε ξένους παρόχους cloud.
Βέβαια, ένα τέτοιο μηχάνημα απαξιώνεται γρήγορα αν δε δουλεύει στο 100%. Το μεγάλο στοίχημα από τον Δεκέμβριο και μετά είναι οι διαδικασίες έγκρισης των έργων να είναι γρήγορες και ευέλικτες, ώστε οι ερευνητές και οι ελληνικές επιχειρήσεις να αποκτήσουν άμεσα πρόσβαση στην ισχύ του «ΔΑΙΔΑΛΟΥ» χωρίς να μπλέξουν στα γρανάζια της ελληνικής γραφειοκρατίας.
