Ένα νέο πείραμα προσφέρει στους επιστήμονες έναν νέο τρόπο να μελετήσουν τη συμπεριφορά των μαύρων τρυπών. Ο φυσικός Antonino Flachi από το Πανεπιστήμιο Keio της Ιαπωνίας δημιούργησε μια ψηφιακή προσομοίωση μαύρης τρύπας σε ένα προγραμματιζόμενο ολοκληρωμένο κύκλωμα (FPGA), χρησιμοποιώντας αποκλειστικά ψηφιακά κυκλώματα και λογικές πύλες.
Το πείραμα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ο ερευνητής κατάφερε να δημιουργήσει έναν ψηφιακό ορίζοντα γεγονότων, ο οποίος παρέμεινε σταθερός για τρεις ώρες. Όταν όμως άλλαξε την τιμή ενός μόνο bit στο εσωτερικό του, ένα μικρό μέρος της διαταραχής κατάφερε να διαφύγει προς τα έξω.
Πώς δημιουργήθηκε μια ψηφιακή μαύρη τρύπα
Οι πραγματικές μαύρες τρύπες είναι εξαιρετικά δύσκολο να μελετηθούν άμεσα. Η βαρύτητά τους είναι τόσο ισχυρή ώστε τίποτα δεν μπορεί να διαφύγει από το εσωτερικό του ορίζοντα γεγονότων τους, ούτε καν το φως. Οι επιστήμονες, ωστόσο, μπορούν να δημιουργήσουν εργαστηριακά συστήματα που αναπαράγουν ορισμένες από τις μαθηματικές ιδιότητες και τη συμπεριφορά τους.
Μία από τις γνωστές προσεγγίσεις χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα μέσα σε κινούμενα ρευστά. Όταν ένα ρευστό κινείται προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση ταχύτερα από την ταχύτητα του ήχου, τα ηχητικά κύματα δεν μπορούν να κινηθούν αντίθετα προς τη ροή. Δημιουργείται έτσι ένα όριο πέρα από το οποίο δεν μπορούν να διαφύγουν, το οποίο λειτουργεί ως ακουστικός ορίζοντας γεγονότων.
Ο Antonino Flachi ακολούθησε μια διαφορετική προσέγγιση. Αντί να χρησιμοποιήσει νερό ή κάποιο άλλο κινούμενο ρευστό, κατασκεύασε ένα ψηφιακό σύστημα που αναπαράγει αντίστοιχες συνθήκες μέσω λογικών πυλών. Η λειτουργία του θυμίζει νερό που κινείται στροβιλιζόμενο προς ένα σιφόνι, μόνο που εδώ η ροή είναι ψηφιακή.
Το κύκλωμα περιλαμβάνει ένα πλέγμα από ψηφιακά κελιά, τα οποία αποθηκεύουν πληροφορίες σε μορφή bits. Συνολικά, το σύστημα αντιστοιχεί σε περίπου 604 εκατομμύρια bits. Σε κάθε χτύπημα του ρολογιού, οι λογικές πύλες ενημερώνουν τα δεδομένα σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες, δημιουργώντας μια προσομοιωμένη ροή προς το εσωτερικό.
Ο ορίζοντας γεγονότων παρέμεινε σταθερός για τρεις ώρες
Το κρίσιμο στοιχείο του πειράματος ήταν η δημιουργία ενός σημείου δίχως επιστροφή. Σε αυτό το όριο, η ψηφιακή ροή μεταφέρει τις διαταραχές προς τα μέσα με την ίδια ταχύτητα με την οποία αυτές μπορούν να εξαπλωθούν προς τα έξω. Έτσι σχηματίζεται ένας ψηφιακός ορίζοντας γεγονότων, ο οποίος παγιδεύει τις διαταραχές που βρίσκονται στο εσωτερικό του.
Ο ερευνητής εξέτασε πέντε διαφορετικές ιδιότητες του συστήματος, μεταξύ των οποίων τη σταθερότητα του ορίζοντα, τον τρόπο διάδοσης των διαταραχών, την απόκριση του συστήματος μετά από μια διαταραχή και το φαινόμενο της υπερακτινοβολίας (superradiance). Το τελευταίο αφορά την ενίσχυση της ενέργειας κυμάτων κατά την αλληλεπίδρασή τους με ένα περιστρεφόμενο σύστημα.
Τα αποτελέσματα ήταν σύμφωνα με τις μαθηματικές προβλέψεις. Ο ορίζοντας γεγονότων παρέμεινε σταθερός για περίπου τρεις ώρες, ενώ το κύκλωμα παρουσίασε και τα υπόλοιπα φαινόμενα που ήθελε να εξετάσει ο ερευνητής.
Ένα μόνο bit ήταν αρκετό για να διαφύγει μια διαταραχή
Στη συνέχεια, ο Flachi προχώρησε σε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα δοκιμή. Άλλαξε την τιμή ενός μόνο bit στο εσωτερικό του ψηφιακού ορίζοντα γεγονότων, προκαλώντας μια διαταραχή στο σύστημα.
Το μεγαλύτερο μέρος της διαταραχής παρέμεινε παγιδευμένο στο εσωτερικό, όπως ακριβώς προέβλεπε η λειτουργία του συστήματος. Ένα μικρό ποσοστό, ωστόσο, κατάφερε να διαφύγει προς τα έξω, μέσω κυμάτων μικρού μήκους κύματος, τα οποία μπορούσαν να κινηθούν ταχύτερα από την αποτελεσματική ταχύτητα του ήχου στο ψηφιακό περιβάλλον.
Μεγαλύτερα μήκη κύματος παρέμειναν παγιδευμένα, ενώ η διαρροή μειωνόταν εκθετικά όσο πιο βαθιά στο εσωτερικό του ορίζοντα βρισκόταν το σημείο όπου ο ερευνητής άλλαζε το bit.
Το αποτέλεσμα δείχνει ότι οι ιδιότητες ενός εργαστηριακού αναλόγου μαύρης τρύπας μπορούν να επηρεάζονται από τους κανόνες λειτουργίας του συστήματος που το δημιουργεί.
Η έρευνα προσφέρει στους επιστήμονες ένα νέο εργαστηριακό εργαλείο για να εξετάζουν τη συμπεριφορά του ορίζοντα γεγονότων. Το σημαντικό πλεονέκτημα της ψηφιακής προσέγγισης είναι ότι οι κανόνες λειτουργίας του κυκλώματος είναι απολύτως καθορισμένοι. Έτσι, οι ερευνητές μπορούν να επαναλαμβάνουν τα πειράματα υπό τις ίδιες συνθήκες και να αλλάζουν ελεγχόμενα συγκεκριμένες παραμέτρους.
Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να διερευνήσουν ποιες ιδιότητες παραμένουν σταθερές και ποιες εξαρτώνται από τη φυσική του μέσου μέσα στο οποίο δημιουργούνται.
Η εργασία του Antonino Flachi δημοσιεύθηκε ως προδημοσίευση στο arXiv με τίτλο «Engineering a digital acoustic black hole». Δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ανεξάρτητους επιστήμονες μέσω της διαδικασίας peer review. Παρ’ όλα αυτά, παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα νέα κατεύθυνση: τη χρήση ψηφιακών κυκλωμάτων για την πειραματική μελέτη φαινομένων που σχετίζονται με τη βαρύτητα και τον χωροχρόνο.