Οι λάμπραινες είναι ένα ζώο βγαλμένο από ταινία τρόμου. Πρόκειται για αρχαία ψάρια που δεν έχουν μεν σαγόνια, αλλά διαθέτουν κυκλικά διατεταγμένα δόντια. Αυτά τα δόντια τα χρησιμοποιούν για να προσκολλώνται σε άλλα ψάρια και να τρέφονται από αυτά, εντελώς παρασιτικά.
Υπάρχουν όμως και λάμπραινες που περνούν όλη τους τη ζωή σε ποτάμια και ρυάκια και τρέφονται με άλγη και βακτήρια, σε αντίθεση με τις αδερφές τους. Οι διατροφικές τους συνήθειες έχουν δώσει σε αυτό το είδος το παρατσούκλι «vegan Dracula», ένα όνομα τόσο οξύμωρο, που περιγράφει όμως ακριβώς την κατάσταση.
Ένα είδος που βρέθηκε πολύ έξω από τη γνωστή περιοχή του
Η σημαντική ανακάλυψη έγινε στο K’gari, το μεγαλύτερο αμμώδες νησί του κόσμου, στην Αυστραλία. Άλλωστε, η Αυστραλία είναι ένας βιότοπος πολύ περίεργων και πολλές φορές επικίνδυνων ζώων.
Ο ερευνητής Luke Carpenter-Bundhoo κατάφερε να εντοπίσει ένα πλάσμα με επτά βράγχια, κάπως σαν χέλι. Τελικά όμως, αυτό αναγνωρίστηκε ως Australian brook lamprey (Mordacia praecox). Πρόκειται για ένα είδος που γνωρίζαμε πως ζει σε αρκετά ψυχρότερα νερά, τουλάχιστον 1.400 χιλιόμετρα νοτιότερα, ενώ μέχρι σήμερα θεωρούνταν εξαφανισμένο από εκείνη την περιοχή. Πλέον όμως, φαίνεται πως έκαναν το Queensland το νέο τους σπίτι και το πρόσφατο καταφύγιό τους.
Η ανακάλυψη λάμπραινας στο Queensland ώθησε τους ερευνητές να αναζητήσουν περισσότερες και πλέον γνωρίζουμε πως υπάρχουν τουλάχιστον πέντε μεγάλοι πληθυσμοί στην περιοχή, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον τρία διαφορετικά είδη.
Μα πώς γίνεται να επιβιώνουν σε θερμότερα νερά;
Για χρόνια οι επιστήμονες θεωρούσαν πως το συγκεκριμένο είδος λάμπραινας δεν μπορούσε να επιβιώσει σε πιο ζεστά νερά. Τα νέα ευρήματα όμως δείχνουν πως για πάνω από μία δεκαετία υπήρχαν πληθυσμοί στη βόρεια περιοχή του Queensland, που φτάνει μέχρι το Rockhampton.
Πλέον, οι ερευνητές θεωρούν πως πιθανότατα υπάρχουν και νέες, άγνωστες ομάδες αυτού του είδους, τις οποίες μέχρι στιγμής δεν έχουμε εντοπίσει. Οι λάμπραινες άλλωστε είναι ένα είδος που παραμένει εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστεί. Αυτό συμβαίνει γιατί περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους θαμμένες μέσα στην άμμο του πυθμένα, σε ρηχά ρεύματα. Για την επιβίωσή τους χρειάζονται πολύ συγκεκριμένες συνθήκες, όπως ένα αμμώδες υπόστρωμα και νερό που εμπλουτίζεται από την απορροή των δέντρων tea tree, ώστε να μπορούν να τραφούν.
Ναι, αλλά γιατί έχει τόσο μυτερά δόντια;
Ίσως το μεγαλύτερο εξελικτικό μυστήριο βρίσκεται ακριβώς στο στόμα τους. Η δομή των δοντιών των μη παρασιτικών λαμπραινών θεωρείται ένα υπολειμματικό χαρακτηριστικό του είδους. Δηλαδή, τα δόντια έχουν διατηρηθεί από το παρελθόν του είδους, παρά το γεγονός πως έχει αλλάξει πλήρως διατροφή. Κάπως σαν τη σκωληκοειδή απόφυση, θα μπορούσαν να αποτελούν κατάλοιπο μιας διαφορετικής εξελικτικής ιστορίας.
Εδώ όμως έρχεται ένα πρόβλημα. Η δημιουργία των δοντιών απαιτεί ενέργεια, οπότε θα έπρεπε να μην υπάρχουν, για την εξοικονόμηση πόρων του είδους. Οι επιστήμονες αναρωτιούνται λοιπόν αν απλώς δεν έχει περάσει αρκετός χρόνος ώστε η φυσική επιλογή να τα εξαφανίσει ή αν εξακολουθούν να έχουν κάποια λειτουργία που δεν γνωρίζουμε. Από την άλλη, παρασιτικές και μη παρασιτικές λάμπραινες ενδέχεται να μοιάζουν πολύ μεταξύ τους και να συνεχίζουν να ανταλλάσσουν γονίδια, ζευγαρώνοντας μεταξύ τους.
Λάμπραινα: Ένα ζώο 485 εκατομμυρίων ετών που μας μιλάει για την εξέλιξη
Οι λάμπραινες δεν είναι ένα νέο είδος, το αντίθετο μάλιστα. Ζουν στον πλανήτη μας για περίπου 485 εκατομμύρια χρόνια και έχουμε βρει αρκετά απολιθώματα από αυτές. Τα τελευταία 145 εκατομμύρια χρόνια έχουν αλλάξει ελάχιστα, πιθανότατα γιατί δεν χρειάστηκε κάποια αλλαγή για να επιβιώσουν.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η μελέτη τους έχει μεγάλη αξία. Το DNA τους μπορεί να λειτουργήσει σαν ένα είδος «παλαιότερου εγχειριδίου οδηγιών» για τα σπονδυλωτά, βοηθώντας τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς εξελίχθηκαν πολύ πιο σύνθετοι οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου.
Το ότι βρέθηκαν όμως στο Queensland, τόσο μακριά από εκεί που νομίζαμε πως ήταν η αποικία τους, δείχνει πως αγνοούμε αρκετά ακόμα για το είδος και για όντα που ζουν στον πλανήτη μας πολλά περισσότερα χρόνια από το δικό μας είδος. Αυτό που είναι εντυπωσιακό με τον «Vegan Dracula» είναι πως είναι πολύ πιθανό να τους βρήκαμε πάλι ακριβώς τη στιγμή που εξελίχθηκαν για να επιβιώνουν σε πιο θερμά νερά.
