Όλοι μας έχουμε στο DNA μας ίχνη από δύο άγνωστα ανθρώπινα είδη. Αυτό είναι το εντυπωσιακό συμπέρασμα μιας μελέτης του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, η οποία προσθέτει ένα ακόμη κεφάλαιο στη σύνθετη ιστορία της ανθρώπινης εξέλιξης. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι, πέρα από τους Νεάντερταλ και τους Ντενίσοβαν, οι πρόγονοί μας διασταυρώθηκαν και με δύο ακόμη «φαντασματικούς» πληθυσμούς αρχαίων ανθρώπων.
Η πρώτη μυστηριώδης ομάδα αρχαίων ανθρώπων έζησε στην Αφρική και αναμίχθηκε με τους προγόνους μας πριν από τουλάχιστον 50.000 χρόνια. Η δεύτερη είναι ακόμη αρχαιότερη, καθώς τα γενετικά της ίχνη χρονολογούνται περίπου 1,8 εκατομμύρια χρόνια πίσω στην Ευρασία.
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες γνώριζαν ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι εκτός Αφρικής φέρουν από 1% έως 2% DNA από Νεάντερταλ, ενώ οι πληθυσμοί της Ασίας και της Ωκεανίας διαθέτουν από 0% έως 5% DNA από Ντενίσοβαν. Αυτά τα γενετικά ίχνη έχουν επηρεάσει σημαντικά το ανθρώπινο σώμα, από το χρώμα του δέρματος έως την προσαρμογή σε μεγάλα υψόμετρα. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα οι ερευνητές είχαν στη διάθεσή τους μόλις έξι αρχαία ανθρώπινα γονιδιώματα, γεγονός που περιόριζε σημαντικά την κατανόηση της πλήρους εικόνας της ανθρώπινης εξέλιξης.
Πώς οι ερευνητές εντόπισαν ίχνη άγνωστων αρχαίων ανθρώπων στο DNA των σύγχρονων ανθρώπων
Η νέα μελέτη κατέστη δυνατή χάρη στον καινοτόμο αλγόριθμο TRACE (TRacking Archaic Contributions via ARG Estimation), που αναπτύχθηκε από τον συνεπικεφαλής της μελέτης, Γιούλιν Ζανγκ. Αντί να βασίζεται στον περιορισμένο αριθμό αρχαίων γονιδιωμάτων, το TRACE αναλύει εκατοντάδες χιλιάδες δείγματα DNA σύγχρονων ανθρώπων. Ο αλγόριθμος ακολουθεί το γενετικό υλικό μέχρι τον πλησιέστερο κοινό πρόγονο, επιτρέποντας τον εντοπισμό τμημάτων DNA που προέρχονται από πολύ αρχαίους ανθρώπινους πληθυσμούς.
Χάρη σε αυτή τη μέθοδο, οι ερευνητές εντόπισαν το πρώτο ίχνος μιας άγνωστης «φαντασματικής» γενεαλογίας. Διαπιστώθηκε ότι αυτή η μυστηριώδης ομάδα αρχαίων ανθρώπων ζούσε στην Αφρική και διασταυρώθηκε με τους Homo sapiens αρκετές δεκάδες χιλιάδες χρόνια πριν οι πρόγονοί μας εγκαταλείψουν την αφρικανική ήπειρο. Η συγκεκριμένη ομάδα είχε αποσχιστεί από την κύρια εξελικτική γραμμή του ανθρώπου πριν από περίπου 800.000 χρόνια, περίπου την ίδια περίοδο που διαχωρίστηκαν εξελικτικά οι Νεάντερταλ και οι Ντενίσοβαν. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι κατά μέσο όρο περίπου το 1% του DNA κάθε σύγχρονου ανθρώπου προέρχεται από αυτή την αρχαία ομάδα.
Η δεύτερη μυστηριώδης ομάδα αρχαίων ανθρώπων είναι ακόμη αρχαιότερη
Το δεύτερο γενετικό ίχνος που εντόπισαν οι ερευνητές προέρχεται επίσης από έναν άγνωστο ανθρώπινο πληθυσμό, ο οποίος όμως είναι πολύ παλαιότερος, καθώς χρονολογείται περίπου 1,8 εκατομμύρια χρόνια πίσω. Επιπλέον, ενώ το πρώτο άγνωστο γενετικό ίχνος εντοπίστηκε σε ανθρώπους αφρικανικής καταγωγής, το δεύτερο βρέθηκε σε πληθυσμούς της Ασίας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτοί οι αρχαίοι άνθρωποι ανήκουν σε μια «υπεραρχαϊκή» ανθρώπινη γενεαλογία.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτή η μυστηριώδης ομάδα δεν διασταυρώθηκε άμεσα με τους Homo sapiens. Ωστόσο, πριν από περίπου 1,8 εκατομμύρια χρόνια, οι «υπεραρχαϊκοί» άνθρωποι διασταυρώθηκαν με τους Ντενίσοβαν. Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό το γενετικό υλικό πέρασε τελικά και στους σύγχρονους ανθρώπους, καθώς τα ίχνη του εντοπίστηκαν στους σημερινούς πληθυσμούς της Ωκεανίας.
Ο Άρτζουν Μπιντάντα, μεταδιδακτορικός ερευνητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, τόνισε ότι η μελέτη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποδεικνύει για πρώτη φορά ότι είναι δυνατό να εντοπιστεί η γενετική κληρονομιά ενός ανθρώπινου πληθυσμού που δεν έχει αφήσει πίσω του απολιθωμένα κατάλοιπα.
Ποιες άλλες αποκαλύψεις έκανε η μελέτη;
Συνολικά, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι περίπου το 2% του γονιδιώματος των σύγχρονων ανθρώπων προέρχεται πιθανότατα από αυτές τις δύο μυστηριώδεις ομάδες αρχαίων ανθρώπων. Πολλά από τα γενετικά τμήματα που διατηρούνται μέχρι σήμερα βρίσκονται σε περιοχές του DNA που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα και τις μεταβολικές λειτουργίες. Σύμφωνα με τη Δρ. Πρίγια Μουρτζάνι από το UC Berkeley, οι διασταυρώσεις μεταξύ διαφορετικών ανθρώπινων ομάδων βοήθησαν τους πρώτους ανθρώπους να προσαρμοστούν σε νέα περιβάλλοντα και νέες πηγές τροφής.
Καθώς οι παγκόσμιες βάσεις δεδομένων γονιδιωμάτων εμπλουτίζονται και οι τεχνολογίες εξελίσσονται, οι επιστήμονες αποκτούν τη δυνατότητα να εξερευνήσουν τη γενετική ιστορία της ανθρωπότητας με πρωτοφανή λεπτομέρεια. Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι ακόμη και όταν δεν υπάρχουν άμεσα στοιχεία, όπως απολιθώματα, το DNA μας εξακολουθεί να κρύβει πολύτιμες πληροφορίες για το μακρινό παρελθόν μας.
